ShoR sözlüğü · madde
elig isim
Tanım
- El: “muŋaḍmış yirimde elig tut maŋa” sıkıştığım yerde elimi tut; “ḳalı bolsa elgiŋ boḍunḳa uzun” elin halka uzun (cömert, güçlü) ise; “ḳamuġ eḍgülükke tegürgil elig” her iyiliğe el uzat; “aḳı erdi elgi yüreki teḍük” eli cömert, yüreği uyanıktı; “tegürdi maŋa elgin elig yaşım” elli yaşım bana elini değdirdi; “sürüŋler yüzüŋüzke iki elgiŋizke” yüzünüze ve ellerinize sürün; “çintamani erdini tutar élig” dilek taşı tutan el; “elgin taşup birmiş aşıġ” elinden taşıp verilmiş aş. Tanıklar: ShoRKuTKB5DLT
- (Kur’an çevirisinde) “eligleriŋiz” ellerinizin sahip olduğu (köleler): “meger ol kim erklendi eligleriŋiz” ellerinizin sahip olduğu (câriyeler) hariç. Tanıklar: KuT
elgi, elgin, elgim, elgiŋ vb. ünlü düşmeli biçimler bu maddede toplandı. Aynı biçimle yazılan “elig” (elli) sayısı ve “ėlig” (hükümdar) ayrı maddelerdedir; yazıtlardaki ėl(i)g (ėl ‘ülke’ + belirtme) biçimi hükümdar maddesine düşmektedir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): elig — yalın hâliyle 213 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- elig 194 (KB, Man, Mait, AH) · élig 19 (ShoR)
- elgin 31 (KB, Huast, Mait, AH) · ėlgin 4 (Mait, U)
- eligleri 15 (KuT, KB) · éligleri 1 (ShoR) · ėligleri 1 (Mait)
- elgiŋ 15 (KB, KuT, DLT) · elġiŋ 1 (KB)
- ėligin 8 (Abh, U, Mait, IB) · eligin 3 (Sek, Man)
- elgim 4 (KB) · élgim 1 (ShoR)
- eligim 1 (DLT) · éligim 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (45):
elgi 36
elgin 31
eligleri 15
elgiŋ 15
eliglerini 9
ėligin 8
eligde 5
eligleriŋizni 5
eligleriŋiz 4
elgim 4
ėlgin 4
eligin 3
elgiŋde 3
eligke 2
elgiŋni 2
eliginte 2
eligler 2
elgimni 1
eilgin 1
eligim 1
eliglerde 1
elginde 1
eliglerimiz 1
eliglerinde 1
elgiŋe 1
elgiŋizke 1
eligi 1
eliġın 1
elleriŋiz 1
elġiŋ 1
ilgin 1
ilginte 1
élgim 1
elgini 1
éligim 1
éligleri 1
êliglerig 1
ėlgimizni 1
elginte 1
ėligimizte 1
eligdin 1
ėligintin 1
ėligiŋe 1
ėligleri 1
ėliglerinte 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (23) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
23 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.1.3.R /7 | miŋ köz miŋ | [élig] | /// montaġ sözleyür : |
| Sho.Rosia 3.2.2.R /2 | t//// [erdiniler] -in çıġrunmış tınlġlar üçün çintamani erdini [tutar | élig | belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.R /4 | /// emgeklig tınlġlar üçün uruq tuta[r | élig | belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.R /5 | //// kemlig tınlġlar üçün altun patir tu[r | élig | belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.R /6–8 | … nıŋ qop tö[rlüg qorqınçların] /// kétergelir üçün qorqınçsız ayın[çsız] /// | [élig | belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2/9 | /// üçün kün teŋri yaltrıqlġ erdi[ni] // [tutar | élig | belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/1 | V béşinç üç soġ[un]ġalır [üçün] ay teŋri yal[trıqlġ erdini] // [tutar | élig | belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/2 | at yol tilegliler üçün erdinil[ig ya tutar | élig | belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/3 | // [edgü] ögliler birle tuşuşġu üçün erdini [ig oq tutar | élig | belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/4–5 | //// et’özdeki üküş törlüg ig ////////[üçün] sögüt butıq tutar | élig | blgü[rttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/6–7 | /// ada tud-larıġ kétergelir üçün yürü[ŋ] ///// [tutar | élig] | belgürtdüŋüz : |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/8 | baġır böşük edgü ögliler birle tü[zülgelir üçün] /// idiş tutar | élig | belgürtdüŋüz : |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/9 | … rs irbiz böride u[latı] /// [qadır yavlaq keyikler] ///[üçün] qalqaŋ tutar | élig | belgürtdüŋüz : |
| Sho.Rosia 4.2.2/5–7 | üçünç énç qut qolu küsüş öritü teginür mn él uluş égesi | éligleri | begleri miŋ tümen yaşazunlar : |
| Sho.Rosia 4.2.2/36–37 | tört yégirminç énç qut qolu küsüş öritü teginür mn | élgim | üze örürmeyin bir yeme tınlġ uġuşların : |
| Sho.Rosia 4.2.2/41–44 | altı yégirminç énç [qut] qolu küsüş öritü teginür mn alışu yomġıġun bilen | élig | tutuşu adaq toqışu kirelim nirvan atlġ bek meŋü belgürtmek artamaq busulma … |
| Sho.Rosia 5.3.2a.R/1 | … [arıġ]lıq semeklikig anı körüp ol [er]niŋ montaġ saqınçı bolsar kim inçip | [élig | begke] men barıp monı élig [begke] eşidtüreyin tép : ötrü ol [er élig] beg … |
| Sho.Rosia 5.3.2a.R/1 | … rüp ol [er]niŋ montaġ saqınçı bolsar kim inçip [élig begke] men barıp monı | élig | [begke] eşidtüreyin tép : ötrü ol [er élig] begke barıp eşidtürser ötrü ol … |
| Sho.Rosia 5.3.2a.R/1 | … çip [élig begke] men barıp monı élig [begke] eşidtüreyin tép : ötrü ol [er | élig] | begke barıp eşidtürser ötrü ol er élig begke barıp eşidtürser kim inçip él … |
| Sho.Rosia 5.3.2a.R/1 | … gke] eşidtüreyin tép : ötrü ol [er élig] begke barıp eşidtürser ötrü ol er | élig | begke barıp eşidtürser kim inçip élig beg inçe bilzün |
| Sho.Rosia 5.3.2a.R/1 | … g] begke barıp eşidtürser ötrü ol er élig begke barıp eşidtürser kim inçip | élig | beg inçe bilzün |
| Sho.Rosia 7.2 /277 | 為請賓客 [azu ///] küden | êlig-lerig | ḫan-larıġ uluġ buryuḳ-larıġ mu ötünyük sn têp [:: |
| Sho.Rosia 8.3 /22 | arıġ nom nomlamaḳ-lıġ/ | élig-im | üz-e tarḍıp taşġarıp. |
Aynı gövdeden maddeler
“elig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).