İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ayıġ sıfat

Tanım

  1. Kötü, fena: “ayıġ ḳılınç” kötü iş, günah; “ayıġ yavız yol” kötü ve aşağı (yeniden doğuş) yolları; “ayıġ saḳınġuçılar” kötülük düşünenler; “ayıg ıraḳ yolta emgenü kelmiş” kötü, uzak yolda zahmet çekerek gelmiş. Tanıklar: SekKPMait2UTT2Tövbe
  2. Kötülük: “edgüke ḳataġlanur tınlıġlar az” iyiliğe çalışan canlılar az (kötülüğe yönelen çok); “ayıġlarınta” kötülüklerinde; “ayıġlarıġ bastılar” kötülükleri bastırdılar. Tanıklar: Sek

KB 125 “künüg hem ayıġ” ay+ıġ (ayı) biçimidir; Maytrısimit’teki “ayġı” yazımı buraya bağlandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ayıġ — yalın hâliyle 121 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ayıġ 77 (U, Sek, ShoR, TT) · ayıg 44 (Mait)

Çekimli biçimler (11):

Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 40.4 [U 3116]-14–19 … r-de taḳı artuḳraḳ tsuy irinçü ḳıltım(ı)z erser: amtı ol ḳılmış aġar ts-uy ayıġ ḳılınç(ı)m(ı)znı ḳaltı ḳur--uġ ḳovuḳ sögüt özeninte ört tamıtmış teg ökünm …
T II Y 40.1 [U 3113]-23–30 yme birök ḳıltım erser: bėş tür--lüg anantiras atl(ı)ġ aġar tsuy ayıġ ḳılınç ḳıltım erser : inçe ḳaltı ögüg ḳaŋıġ ölürdümüz erser : toḳuz ptr / …
T II Y 40.1 [U 3113]-23–30 … inte ḳan ün--türtümüz erser : bo bėş türlüg an(a)ntaraas atl(ı)ġ aġar tsuy ayıġ ḳılınç ḳıltım(ı)z erser : amtı ök--ünür biz :
T II Y 40.3 [U 3115]-32–40 … aḳı yme m(ė)n tar küset birle bėş türlüg anantarasasabag atl(ı)ġ aġar tsuy ayıġ ḳılınç ḳıltım(ı)z erser: inçe ḳaltı ög ḳaŋ birle ḳatıldım(ı)z erser: on pt …

Aynı gövdeden maddeler

“ayıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).