Abh sözlüğü · madde
ajun isim
Tanım
- Dünya, âlem; insanların yaşadığı yer: “ajun itgüke açtı uştmaḫ yolı” dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı; “isiz ajun ḳaldı mu” kötü dünya (geride) mi kaldı; “ajunda atı ḳalsu” dünyada adı kalsın. Tanıklar: KBAH
- (Budist ve Maniheist metinlerde) doğum, varoluş, hayat: “ilki ajunta” önceki hayatta; “sansız tümen ajunta berü” sayısız hayattan beri; “ajunın ödeçi” önceki hayatlarını hatırlayan. Tanıklar: SekMaitU2
- Varoluş alanı: “bėş ajun tınlıġ” beş varoluş alanındaki canlılar; “beş ajunlarta, tört tuġumlarta” beş varoluş alanında, dört doğum türünde. Tanıklar: Abh
- “ikigün ajun” iki dünya, dünya ve ahiret. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ajun — yalın hâliyle 263 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ajuntaḳı 9 (Abh, U, Mait, Sek) · ajuntaqı 1 (ShoR)
- ajunlarıg 5 (Mait) · ajunlarıġ 5 (U, TT, Abh)
Çekimli biçimler (27):
Bağlamlar
Bütün geçişler (21) →Abh Abhidharma (Shogaito)
21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 36–39 | … uġur-ında anın bolur üçün olar-nıŋ aḳılmaḳ-ı evrilmeki üç uġuş-lar-ta beş | ajun-lar-ta | tört tuġum-lar-ta tınlġ yėr -tinçü-nüŋ idiş yėrdinçü-te ulatı-lar-ta anın … |
| Abh.Sho. 40–41 | bu üç uġuş-lar beş | aj-un-lar | iki türlüg yėrdinçü-ler ḳayu tıldaġ-ın inçip bolur tėp körüp adırtlap anıŋ … |
| Abh.Sho. 876 | tuġum | (aj-un) | üz-e kirikmek erür. |
| Abh.Sho. 931–932 | … ulatı alḳu yörüg uġuş-ı-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız adırt-ı erser ḳaltı uġuş orun | ajun | tuġum. |
| Abh.Sho. 1179 | tegzinü tulınu | aj-un-lar-ta | tuġum-lar-ta tuġar ölür üçün üküş telim anın söz-lemiş ol tınlġ tėp. |
| Abh.Sho. 1390–1398 | … lıġ küçi uġur -ında usar yme bilgeli adın-lar-nıŋ köŋül-in bilser yme öŋre | ajun -taḳı | sav-lar-ıġ adı ködrülmiş-ler-niŋ et’öz-indeki alp bilgülük sav-lar-ın burḫ … |
| Abh.Sho. 1493–1494 | alḳu tınlġ-lar-ta bu | ajun-taḳı | . |
| Abh.Sho. 1493–1494 | adın | ajun-taḳı | . |
| Abh.Sho. 1723 | munda yme ök ançulayu oḳ bėş | ajun-lar-ta | tuġum yaraġ-ınça bululmış üçün. |
| Abh.Sho. 1723 | ḳayu tuġmış | ajun-ı | ėyin. |
| Abh.Sho. 1730–1732 | … tėp 有餘师説bar adın baḫşı-lar söz-ler köz-te ulatı bėş erklig-ler <-niŋ> bėş | ajun-lar-ta | oḫşadı-sın öŋin öŋin aŋayu bulmış teg. |
| Abh.Sho. 1733 | munda yme ök ançulayu oḳ bėş | ajun-lar-ta | öŋin öŋin aŋayu bulur üçün. |
| Abh.Sho. 2064–2065 | üç uġuş -lar-ta bėş | ajun-lar-ta | basa basa alıp alḳu ajun-larıġ又 tınlġ-lar alḳu ajun-lar-ta yme/tėr. |
| Abh.Sho. 2064–2065 | üç uġuş -lar-ta bėş ajun-lar-ta basa basa alıp alḳu | ajun-larıġ | 又 tınlġ-lar alḳu ajun-lar-ta yme/tėr. |
| Abh.Sho. 2064–2065 | … ġuş -lar-ta bėş ajun-lar-ta basa basa alıp alḳu ajun-larıġ又 tınlġ-lar alḳu | ajun-lar-ta | yme/tėr. |
| Abh.Sho. 2502 | adı ködrülmiş nomladuḳ-ta öŋreki | ajun-taḳı | tıldaġ-ın ol balıḳ köŋül-inde tuġurup ökünmek ḳınanmaḳ-ıġ. |
| Abh.Sho. 3848–3849 | ayıġ | ajun-ta | bulur-lar bilmetin öçmekig kėn amranmaḳ-ḳa bodulmaḳ-tın öŋi üdrüldük -ta b … |
| Abh.Sho. 4289 | tıdġalır üçün erür yoḳ bu | aj-un | . |
| Abh.Sho. 4290 | kėn | aj-un | tėp adḳantaçı ters azaḳ nomluġ-larıġ. |
| Abh.Sho. 4294–4297 | ikileyü yoḳ bu | aj-un | adın aj-un tėp ulatı üçünç padak-nıŋ başındaḳı yme ök tėgüçi亦ujik törtünç … |
| Abh.Sho. 4294–4297 | ikileyü yoḳ bu aj-un adın | aj-un | tėp ulatı üçünç padak-nıŋ başındaḳı yme ök tėgüçi亦ujik törtünç padak-nıŋ a … |
Aynı gövdeden maddeler
“ajun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).