Abh sözlüğü · madde
artuḳ sıfat
Tanım
- Fazla, çok, aşırı: “üküş sözde artuḳ asıġ körmedim” çok sözde fazla yarar görmedim; “artuḳ emgek” fazla sıkıntı; “arduḳraḳ kėŋ” daha geniş. Tanıklar: AbhUKB2
- Üstün, daha iyi; üstünlük: “artuḳ ḳıldı taŋrı … amarıŋıznı amarı üze” Tanrı kiminizi kiminize üstün kıldı; “artuḳta artuḳ” üstünlerin üstünü. Tanıklar: MaitKuT
- Zarf olarak: pek, çok: “et’özin artuḳ saḳlanu tutar” kendini pek sakınır; “artuḳ küçlüg” pek güçlü. Tanıklar: TKİPSek
- “artuḳı” (sayılarda) fazlası, üstü: “ḳırḳ artuḳı yeti yolı sülemiş” kırk yedi kez sefer etmiş; “otuz artuḳı eki yaşıma” otuz iki yaşımda. Tanıklar: BK2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): artuḳ — yalın hâliyle 102 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- artuḳ 100 (KB, Mait, KuT, Sek) · artuk 2 (KuT, AH)
- artuḳı 21 (BK, Mait, KT, KB) · artukı 1 (Man)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →Abh Abhidharma (Shogaito)
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 289–290 | … ayu yara -dıp bu şasdr-ıġ tėp答比等諸論munda-ta ulatı alḳu şasdr-lar azu-ça yme | arduḳraḳ | kėŋ. |
| Abh.Sho. 291 | arduḳraḳ | ḳavır-a bolmaḳ üz-e. | |
| Abh.Sho. 1185–1196 | … bolmış-larıġ et’öz-i köŋül-i tidrep teprep alḳu erklig-ler-i oŋup öŋsirep | arduḳraḳ | tuġurup sıḳılmaḳ örledilmekig tuġurur üçün uluġ yrlıḳançuçı köŋül-üg anın … |
| Abh.Sho. 3557 | oḫşaşmaḳ-lıġ yörüg ol yörüg | arduḳraḳ | büder tėp. |
| Abh.Sho. 4176–4177 | … üz-e anın söz-leser ol alḳu ėdiglig nom-lar-nıŋ bar üçün ol ünüş-i tėp深為契當 | arduḳraḳ | bolur yaraşı tws -ly tėp. |
| Abh.Sho. 4479 | tüz-ün-ler ḳılınç emgek-te ulatı alḳu aḳıġ-lıġ ed-ler-te | arduḳraḳ | tuġu -rur-lar üçün irip öŋi üdrülmekig. |
Aynı gövdeden maddeler
“artuk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).