ay isim

Tanım

1. Gökteki ay: “yaġız yir yaşıl kök kün ay birle tün” yağız yer, yeşil gök, güneş, ay ve gece; “kün ay teŋri” Güneş ve Ay tanrısı; “kün ai yaruḳın tıda” güneşin ve ayın ışığını engelleyerek; “tolu erdi ayım” ayım dolunaydı; “tolun ayın yüzi” dolunay yüzü (sevgili için); “kün hem aynı musaḫḫar ḳıldı” güneşi ve ayı buyruğa bağladı. Tanıklar: MaitManTTKB2DLT
2. Ay, yılın on ikide biri: “iki ay tutaşı ruze tutmaḳ” iki ay art arda oruç tutmak; “ėkinti ay altı yaŋıḳa” ikinci ayın altısında; “toḳuzunç ay” dokuzuncu ay; “yürüŋ ay béş yégirmide” ak ayın on beşinde; “yılın hem ayın” her yıl ve her ay, sürekli; “bir aykı yarım aykı” bir aylık, yarım aylık; “küniŋe ayıŋa” gününe ayına göre. Tanıklar: ŞUKPMaitShoRKuTKB
3. (KB) Hitap ünlemi, ey: “ay ilig” ey hükümdar; “ay ḳutluġ” ey kutlu; “ay bügü” ey bilge. Tanıklar: KB3

“ayı” biçiminin çoğu ‘pek, çok’ anlamında olduğundan ayı maddesine, “ayma” biçimi ay- fiiline bağlandı; “ayın” biçimi ay maddesine alındı, “ayınma” ise ayın- (korkmak) fiiline.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ay — yalın hâliyle 1.567 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

• ayka 3 (Man, IB) · ayḳa 3 (ŞU, KuT, KB)

Çekimli biçimler (24):