Tanım
- Geçmek, aşmak (öteye geçmek, üstün gelmek); hep “aş-” ile: “nedegin bilgeli bolur erdmişin aşmışın ḳamaġ tüzünlerte” bütün soylulardan geçtiğini, aştığını nasıl bilmek mümkün olur; “öz-in ök erdgeli sansartın” kendisi sansaradan geçmek için; “uzanmaḳ üze erḍer aşar” çabayla geçer, aşar; “oronlarıġ tuşlarıġ barça erḍip aşıp” bütün yerleri, bölgeleri geçip aşıp. Tanıklar: Abh2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erd- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- erder 5 (Abh) · erḍer 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (18) →Abh Abhidharma (Shogaito)
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 123–127 | … er tudtaçı söz-ledeçi bışrunu yorıdaçı bolsar-lar ödrü uyur(-lar) öz-in ök | erdgeli | sansar-tın kėŋürü aşıġ ḳılġalı tınlġ-lar-ḳa tėp問birök söz-leser bu yörügüg … |
| Abh.Sho. 139–146 | … uḳıdġalır üçün öz baḫşı-sı-nıŋ anıŋ et’öz-i-niŋ yėg ayaġuluḳ ertüki (üz-e) | erdmiş | aşmış-ın alḳu tüz-ün-ler ḳuvraġ -ında anın aşnu-ça ögüp edgü-ler-in basa t … |
| Abh.Sho. 333 | ḳaltı söz-lemiş teg | erdmiş | ödki bodı -stv-nıŋ bışrunmış emgek-lig yorıḳ-ta ulatı sav-lar-ın. |
| Abh.Sho. 407–413 | … ėdi erti munuŋ bar ḳayu yörügi tėp答et’öz-i-niŋ yėg ayaġuluḳ bolmaḳ-ı erser | erdmek | aşmaḳ erür ḳamaġ tüz-ün-ler-te yme ök umaḳ erür alḳu-ḳa umunġuluḳ tayanġul … |
| Abh.Sho. 414 | nedegin bilgeli bolur | erdmiş-in | aşmış-ın ḳamaġ tüz-ün-ler-te tėptėser. |
| Abh.Sho. 422–424 | uḳıdur | erdmiş-in | aşmış-ın ḳamaġ tüz-ün-ler-te ne yme tardıp taşġar -ıp tınlġ-lar-ıġ ündürti … |
| Abh.Sho. 630–631 | 答şiravak -ta ulatı-lar | erdmiş | ödki yıd-ı-nıŋ yuḳ-ı-nıŋ küç-in kösün-in küçsiredmemiş kevmemiş-ke umaz-la … |
| Abh.Sho. 682 | bu iki bilmemek-ler-te | erdmiş | öd -ki-si erde tüketdi yene ikileyü turmaz. |
| Abh.Sho. 685 | bu közünür ödki-si erser kşan-ta | erder | keçer taranmaz tarġarġuluḳ basudçı -ḳa üç öd-ler-te barça yoḳ erip amtı ta … |
| Abh.Sho. 969–970 | ḳaltı uzanmaḳ edrem sav söz | erd -miş | kelmedük ödki-te nom-lar-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız adırt -ın. |
| Abh.Sho. 1023–1025 | … üz-e ögüp adı ködrülmiş-niŋ iki türlüg öz -ke asıġ ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-in | erdmiş | üçün anın adamış ol tükedmiş boldı tėp自利者öz-ke asıġ ḳılmaḳ tėptėmiş-i erse … |
| Abh.Sho. 1298 | öge tükedip bu üç türlüg edgü-ler-in | erdmiş | üçün. |
| Abh.Sho. 3074–3075 | … iŋ yörügi kėŋ üçün ulatı şasdr-nıŋ üz-lünçü-siŋe tegi uḳıdu yörüp tėmin ök | erder | üçün :: |
| Abh.Sho. 3623–3624 | … ül-li bir uçluġ-ın bir öŋ-te bolmış ödte adın öŋ ün yıd tadıġ-ta ulatı-lar | erder | . |
| Abh.Sho. 3627–3628 | ol umamaḳ-ı-nıŋ uġrında adḳanġalı | erdmiş | ödki adḳanġu-larıġ basudçı-sı egsük üçün bululur bilmetin öçmek tėp. |
| Abh.Sho. 3637–3639 | adın öŋ ün yıd tadıġ büridig-te ulatı -lar | erder | tėptėmiş-i erser所縁之外ḳadaġ-ında taş alḳu öŋ ün yıd tadıġ büridmek-te ulatı- … |
| Abh.Sho. 3640–3641 | erder | tėptėmiş-i erser barmaḳ tėp yörüg’ol alḳınmaḳ tėp yörüg’ol öçmek tėp yörüg … | |
| Abh.Sho. 3643–3644 | … ig birle adḳanu örgürmetin ḳuruġ -ın tüşürülür üçün ertmiş öd-ke adı bolur | erdmek | tėp nedegin adatı adḳanu örgürmetin tėptėser. |
Aynı gövdeden maddeler
“erd” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).