İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı Türkçesi · 7.–14. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

erdini isim

87 geçiş 24 biçim 11 eser MaitShoRUAOKİPSekTTKP Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Mücevher, değerli taş: “altun kümüş erdni monçuḳ satıġsız erdniler tilegeli” altın, gümüş, mücevher, inci, paha biçilmez değerli taşlar aramak için; “arıġ süzük yruġ yasuġ mani monçuġ erdini” arı, parlak mani incisi, mücevheri; “bu yalŋuḳ et’özlüg çintamani erdini” bu insan bedenli dilek taşı; “mrkt erdni öŋlüg” zümrüt renkli. Tanıklar: KİPMait2
  2. (Mecazi) en değerli şey, hazine; Budizmde “üç erdini” üç mücevher (Buda, Dharma, Saṃgha): “üç erdinike tapıġçı tınlġlar” üç mücevhere hizmet eden canlılar; “bursaŋ ḳuvraġ erdinike” topluluk mücevherine; “nomlug erdnig küzetdeçi” öğreti hazinesini koruyan; “anın bo nom erdini sekiz törlügin” bu öğreti hazinesi sekiz türlü. Tanıklar: Sek2MaitAO
  3. Cihan hükümdarının yedi hazinesi (ratna): “yėti erdnisin ıdalap” yedi hazinesini bırakıp; “yaşovati atlıg kunçuy erdnisi” Yaśovatī adlı hatun hazinesi. Tanıklar: Mait

erdni (Maitrisimit, KİP) yazımı ve lemmatizer’ın erdi, erdn, erdnisi altında ayırdığı biçimler bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): erdini — yalın hâliyle 25 kez

Çekimli biçimler (23):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

49 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.001.51–56 sataġın almış nomlug erdnig küzetdeçi ezrua hormuzta vişnu m(a)heşv(a)ri tört m(a)ha-raçlarda ulatı ka …
Mai.Tek.030.14–18 … ri meŋ(isin) (meŋi)leyürler törtünç kayda sprir erdnilig (bo)lur.. vayturi erdni üzeki itig yaratagları bolur..
Mai.Tek.051.19–21 … (uluş)taḳı şanki ç(a)ḳr(a)v(a)rt ėlig kannıŋ yaşovati atlıg kunçuy--(lar) (e)rdinisi inçe ėşidür..
Mai.Tek.057b.02–05 … i küçlüg küs(ünlüg) ? ... -keçi küniçi.. irig sarsıg köŋüllüg erdiler.. üç erdniniŋ edgüsi / / ... sizıḳ köŋül turġururlar erdi..
Mai.T-11.4a.22–29 … rıġ] mün ḳadaġ söz-lemekte küzedkelir üçün ög ḳarnınta olurup ḳaltı munçuḳ erdni kaş atlaġ erşide urmış osuġ-luġ ḳalı[n] ḳ[an] kir yamḳa arıtı yuḳul-maz ..

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 2.2.4 /4–5 [yüknürmn] erdini lénḫua çeçek üze yorıdaçı [maŋdaçı atlġ teŋri] burḫan qutıŋa :
Sho.Rosia 3.1.4.V/8 antaġ törlüg aġır satıġlġ erdini monçuq //// nom küsüşlüg üçün ançulamış erür :
Sho.Rosia 3.2.2/9 /// üçün kün teŋri yaltrıqlġ erdi[ni] // [tutar élig belgürttüŋüz :]
Sho.Rosia 3.3.1.R /9 iki yégirmi yéti kün ursar qamaġ ursar qamaġ taġlar açılıp altun kümüş /// [erdini] / / V törtünç yéti ygrmi -ler blgürer
Sho.Rosia 7.2 /292 aġır satıġlıġ erdini-ler üz-esinte yütürük-lüg ::

U Uigurica I-IV

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. III M. 207.-52–62 … i atlġ kkir-siz arıġ kök ḫalıġ-ġa oḳsatı arıġ süzük yruġ yasuġ mani monçuġ erdini inçip öz yruġ-ı üze yaltrıyu yasuyu turmus teg . . tŋri-ler ėligi-y-a ançu …
U II, T. III M. 225-16-5 … M. 225⟧ . . . . . [oḳus-luġ-ḳa] .. yükünürmn adı kötrülmis monçuġ . . . . [erdin]i oḳus-luġ-ḳa .. yükünürmn adı kötrülmis il ḳan oḳus-luġ-ḳa .. yükünürmn adı …
U II, T. III M. 225-7b-4 … çulayu kelmis ayaġ-ḳa tekimlig T. III M. 225. köni tözüni tuimıs vaituri erdini yruḳluġ odaçı-lar ėligi tŋri burḳan ḫutıŋa .. yükünürmn
U II, T. II, Y., 48-59–62 … rülmiş edgü öd-ke ḳutluġ ḳolu-ġa ḫutluġ ḳoin yıl üçünç ai üç otuz-ġa mn üç erdini-ke pk ḳatıġ süzük kirtgünç köŋülüg upasanç ütret burḫan-larıġ öp saḳınıp bu b …
U II, T. II Y 42.-74–78 üç erdini-ke pek ḳataġ kirtgünçlüg çintamani erdini yürekinde tutmış süzük köŋül-lüg up …

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-1–4 burḳan atl(ı)ġ baḳşı-ḳa bo bo arıġ nom-ıŋa bursaŋ ḳuvraġ erdini-ke bodum-ın tutuşu ınanur-m(ė)n
AO-9–14 ėrtiŋü yürüŋ tört ḳool-luġ et’öz-i erdini tümek-lig erdini ditim töpü-lüg esri torḳu bildürüg-lüg ilki-te tolp nom-l …
AO-9–14 ėrtiŋü yürüŋ tört ḳool-luġ et’öz-i erdini tümek-lig erdini ditim töpü-lüg esri torḳu bildürüg-lüg ilki-te tolp nom-lar-nıŋ ėki ermez- …
AO-45–59 … yont yıl sekiz-inç ay bir yaŋı aġır uluġ bosat baç[a]ġ kün üz-e : m(ė)n üç erdini-lerte b(e)k ḳatıġ süz-ük kirtgünç köŋül-lüg . . . şaraki : . . . . . / miş burḳa …
AO-60–63 … uruġ ḳadaş oġul ḳız birle ḳavışġu üçün alḳu ada-larta umuġ boltaçı bo nom erdinig arış arıġ ögdi

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 17–24 taḳı yime miŋ tümen tınlıġlar altun kümüş erdni monçuḳ satıġsız erdniler tilegeli . . taluy ögüzke kirser taluy içinteki ḳ …
KİP 17–24 taḳı yime miŋ tümen tınlıġlar altun kümüş erdni monçuḳ satıġsız erdniler tilegeli . . taluy ögüzke kirser taluy içinteki ḳara yėl kėlip kemisin toḳ …
KİP 166–167 … pusar ol buşı bėrmiş erdnilig küntegüg alıp ėki ülüş ḳıltı bir ülüşin erüş erdni burḳanḳa tutdı

Sek Sekiz Yükmek

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.017 (IIc) üküş tŋrim üç erdinike tapıġıçı tınlġlar az yekke
Jut.Sek.T-1.392 (IIc) anın bo nom erdini sekiz törlügin

TT TT I-X

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36.9.-184–186 … ḳuġ bekürü toḳayın tėser 27. T II Y 36.7. toḳuz elig. / ḳadıġ tatıġı-nıŋ erdinisi bultuŋ [.]

KP Kalyanamkara Papamkara

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KP XIV-3 … z-ke kirip köŋül-teki küs-üşin ḳanturġalı saḳınsar bulunçusuz çi[n?]temeni erdini bulsar ḳamaġ yėrtünçüdeki tınlıġ-larnıŋ küsüşin inçip tegin alḳunı taplama …

KB Kutadgu Bilig

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 3840 ḳopa keldi örlep sıta ḳalḳanı / ajun meŋzi boldı örüŋ erdini

Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II-14 … ön] -gülin alp er talvi ögüz : suvın [. . . ] içiteki satıġsız : çindamani erdini [. . . ] neçe bar suvı yme suġurġay erd[i . . . ] a[nç]ulayu [y]me ḳayu ki …

Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 40.2 [U 3114]-1–2 soḳuştumuz : taḳı alp bulġuluḳ üç erdinike bek ḳatıġ arıġ süzük kirtgünç köŋül-lüg upası boltumuz :

Aynı gövdeden maddeler

“erdini” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).