Derlem sözlüğü · madde
erdini isim
Tanım
- Mücevher, değerli taş: “altun kümüş erdni monçuḳ satıġsız erdniler tilegeli” altın, gümüş, mücevher, inci, paha biçilmez değerli taşlar aramak için; “arıġ süzük yruġ yasuġ mani monçuġ erdini” arı, parlak mani incisi, mücevheri; “bu yalŋuḳ et’özlüg çintamani erdini” bu insan bedenli dilek taşı; “mrkt erdni öŋlüg” zümrüt renkli. Tanıklar: KİPMait2
- (Mecazi) en değerli şey, hazine; Budizmde “üç erdini” üç mücevher (Buda, Dharma, Saṃgha): “üç erdinike tapıġçı tınlġlar” üç mücevhere hizmet eden canlılar; “bursaŋ ḳuvraġ erdinike” topluluk mücevherine; “nomlug erdnig küzetdeçi” öğreti hazinesini koruyan; “anın bo nom erdini sekiz törlügin” bu öğreti hazinesi sekiz türlü. Tanıklar: Sek2MaitAO
- Cihan hükümdarının yedi hazinesi (ratna): “yėti erdnisin ıdalap” yedi hazinesini bırakıp; “yaşovati atlıg kunçuy erdnisi” Yaśovatī adlı hatun hazinesi. Tanıklar: Mait
erdni (Maitrisimit, KİP) yazımı ve lemmatizer’ın erdi, erdn, erdnisi altında ayırdığı biçimler bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erdini — yalın hâliyle 25 kez
Çekimli biçimler (23):
Bağlamlar
Bütün geçişler (87) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
49 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.51–56 | sataġın almış nomlug | erdnig | küzetdeçi ezrua hormuzta vişnu m(a)heşv(a)ri tört m(a)ha-raçlarda ulatı ka … |
| Mai.Tek.030.14–18 | … ri meŋ(isin) (meŋi)leyürler törtünç kayda sprir erdnilig (bo)lur.. vayturi | erdni | üzeki itig yaratagları bolur.. |
| Mai.Tek.051.19–21 | … (uluş)taḳı şanki ç(a)ḳr(a)v(a)rt ėlig kannıŋ yaşovati atlıg kunçuy--(lar) | (e)rdinisi | inçe ėşidür.. |
| Mai.Tek.057b.02–05 | … i küçlüg küs(ünlüg) ? ... -keçi küniçi.. irig sarsıg köŋüllüg erdiler.. üç | erdniniŋ | edgüsi / / ... sizıḳ köŋül turġururlar erdi.. |
| Mai.T-11.4a.22–29 | … rıġ] mün ḳadaġ söz-lemekte küzedkelir üçün ög ḳarnınta olurup ḳaltı munçuḳ | erdni | kaş atlaġ erşide urmış osuġ-luġ ḳalı[n] ḳ[an] kir yamḳa arıtı yuḳul-maz .. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.4 /4–5 | [yüknürmn] | erdini | lénḫua çeçek üze yorıdaçı [maŋdaçı atlġ teŋri] burḫan qutıŋa : |
| Sho.Rosia 3.1.4.V/8 | antaġ törlüg aġır satıġlġ | erdini | monçuq //// nom küsüşlüg üçün ançulamış erür : |
| Sho.Rosia 3.2.2/9 | /// üçün kün teŋri yaltrıqlġ | erdi[ni] | // [tutar élig belgürttüŋüz :] |
| Sho.Rosia 3.3.1.R /9 | iki yégirmi yéti kün ursar qamaġ ursar qamaġ taġlar açılıp altun kümüş /// | [erdini] | / / V törtünç yéti ygrmi -ler blgürer |
| Sho.Rosia 7.2 /292 | aġır satıġlıġ | erdini-ler | üz-esinte yütürük-lüg :: |
U Uigurica I-IV
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207.-52–62 | … i atlġ kkir-siz arıġ kök ḫalıġ-ġa oḳsatı arıġ süzük yruġ yasuġ mani monçuġ | erdini | inçip öz yruġ-ı üze yaltrıyu yasuyu turmus teg . . tŋri-ler ėligi-y-a ançu … |
| U II, T. III M. 225-16-5 | … M. 225⟧ . . . . . [oḳus-luġ-ḳa] .. yükünürmn adı kötrülmis monçuġ . . . . | [erdin]i | oḳus-luġ-ḳa .. yükünürmn adı kötrülmis il ḳan oḳus-luġ-ḳa .. yükünürmn adı … |
| U II, T. III M. 225-7b-4 | … çulayu kelmis ayaġ-ḳa tekimlig T. III M. 225. köni tözüni tuimıs vaituri | erdini | yruḳluġ odaçı-lar ėligi tŋri burḳan ḫutıŋa .. yükünürmn |
| U II, T. II, Y., 48-59–62 | … rülmiş edgü öd-ke ḳutluġ ḳolu-ġa ḫutluġ ḳoin yıl üçünç ai üç otuz-ġa mn üç | erdini-ke | pk ḳatıġ süzük kirtgünç köŋülüg upasanç ütret burḫan-larıġ öp saḳınıp bu b … |
| U II, T. II Y 42.-74–78 | üç | erdini-ke | pek ḳataġ kirtgünçlüg çintamani erdini yürekinde tutmış süzük köŋül-lüg up … |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-1–4 | burḳan atl(ı)ġ baḳşı-ḳa bo bo arıġ nom-ıŋa bursaŋ ḳuvraġ | erdini-ke | bodum-ın tutuşu ınanur-m(ė)n |
| AO-9–14 | ėrtiŋü yürüŋ tört ḳool-luġ et’öz-i | erdini | tümek-lig erdini ditim töpü-lüg esri torḳu bildürüg-lüg ilki-te tolp nom-l … |
| AO-9–14 | ėrtiŋü yürüŋ tört ḳool-luġ et’öz-i erdini tümek-lig | erdini | ditim töpü-lüg esri torḳu bildürüg-lüg ilki-te tolp nom-lar-nıŋ ėki ermez- … |
| AO-45–59 | … yont yıl sekiz-inç ay bir yaŋı aġır uluġ bosat baç[a]ġ kün üz-e : m(ė)n üç | erdini-lerte | b(e)k ḳatıġ süz-ük kirtgünç köŋül-lüg . . . şaraki : . . . . . / miş burḳa … |
| AO-60–63 | … uruġ ḳadaş oġul ḳız birle ḳavışġu üçün alḳu ada-larta umuġ boltaçı bo nom | erdinig | arış arıġ ögdi |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 17–24 | taḳı yime miŋ tümen tınlıġlar altun kümüş | erdni | monçuḳ satıġsız erdniler tilegeli . . taluy ögüzke kirser taluy içinteki ḳ … |
| KİP 17–24 | taḳı yime miŋ tümen tınlıġlar altun kümüş erdni monçuḳ satıġsız | erdniler | tilegeli . . taluy ögüzke kirser taluy içinteki ḳara yėl kėlip kemisin toḳ … |
| KİP 166–167 | … pusar ol buşı bėrmiş erdnilig küntegüg alıp ėki ülüş ḳıltı bir ülüşin erüş | erdni | burḳanḳa tutdı |
Sek Sekiz Yükmek
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.017 (IIc) | üküş tŋrim üç | erdinike | tapıġıçı tınlġlar az yekke |
| Jut.Sek.T-1.392 (IIc) | anın bo nom | erdini | sekiz törlügin |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.9.-184–186 | … ḳuġ bekürü toḳayın tėser 27. T II Y 36.7. toḳuz elig. / ḳadıġ tatıġı-nıŋ | erdinisi | bultuŋ [.] |
KP Kalyanamkara Papamkara
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KP XIV-3 | … z-ke kirip köŋül-teki küs-üşin ḳanturġalı saḳınsar bulunçusuz çi[n?]temeni | erdini | bulsar ḳamaġ yėrtünçüdeki tınlıġ-larnıŋ küsüşin inçip tegin alḳunı taplama … |
KB Kutadgu Bilig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 3840 | ḳopa keldi örlep sıta ḳalḳanı / ajun meŋzi boldı örüŋ | erdini |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II-14 | … ön] -gülin alp er talvi ögüz : suvın [. . . ] içiteki satıġsız : çindamani | erdini | [. . . ] neçe bar suvı yme suġurġay erd[i . . . ] a[nç]ulayu [y]me ḳayu ki … |
Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 40.2 [U 3114]-1–2 | soḳuştumuz : taḳı alp bulġuluḳ üç | erdinike | bek ḳatıġ arıġ süzük kirtgünç köŋül-lüg upası boltumuz : |
Aynı gövdeden maddeler
“erdini” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).