Abh sözlüğü · madde
içger- fiil
Tanım
- İçeri almak; boyun eğdirmek, tâbi kılmak: “içgertim” (halkı) tâbi kıldım; “içgerip yana yorıdım” (onları) boyun eğdirip yine yürüdüm; “ḳız birişip klin içgerip” kız verip gelin alarak; “adınlarıġ içkerür” başkalarını (içine) alır. Tanıklar: ŞUSekAO
- (Abhidharma çevirisinde) kavramak, içine almak, tutmak: “dyanta ulatı edgüleri edremleri içgerip tudup” meditasyon gibi iyilikleri, erdemleri kavrayıp tutarak; “kök ḳalıḳnıŋ bar erür sıġurmaḳ içgermeklig yörügi” boşluğun kapsama, içine alma anlamı vardır. Tanıklar: Abh2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): içger- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →Abh Abhidharma (Shogaito)
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1386–1388 | ḳaltı ol dyan-ta ulatı edgü-ler-i edrem-ler-i | içger -ip | tudup tınlġ-lar-ıġ kim az-ta ulatı niz-vanı-lar-ın yügerü turġur-madaçı 如何 … |
| Abh.Sho. 1390–1398 | … rülmiş-niŋ adın yėg adruḳ edgü-ler-in edrem-ler-in tėp答 (tŋri) burḫan neçe | içgerip | tudmaḳ üz-e tınlġ-lar-ıġ kim olar-nıŋ niz-vanı-lar-ı bolmasar yme yügerü t … |
| Abh.Sho. 1390–1398 | … olar-nıŋ niz-vanı-lar-ı bolmasar yme yügerü tuġġalı yme ök burḫan-lar-nıŋ | içgerip | tudmaḳ-lıġ küçi uġur -ında usar yme bilgeli adın-lar-nıŋ köŋül-in bilser y … |
| Abh.Sho. 1390–1398 | … r-ıġ adı ködrülmiş-ler-niŋ et’öz-indeki alp bilgülük sav-lar-ın burḫan-lar | içgerip | tudmaḳ-lıġ küçi üz-e yme ök usar yme kim bilgeli mudaġ osuġ-luġ-ta ulatı s … |
| Abh.Sho. 1390–1398 | … bilgeli mudaġ osuġ-luġ-ta ulatı sav-larıġ如來加被ançulayu kelmiş asġarmış üçün | içgerip | tudmaḳ-lıġ küçin boşumaġınça tid -meginçe kin ar-a alḳu-nı barça bolur-lae … |
| Abh.Sho. 1400–1402 | … lı üzlünçü-te tüpükmez birök ançulayu kelmiş-ler boşusar tidser bolma -sar | içgermek-lig | küçi munda-ta ulatı alḳu sav-larıġ barça umaz-lar bil -geli. |
| Abh.Sho. 1403 | niz-vanı-lar-ı yene turur | içgerip | tıdmaḳ-lıġ küçi üz-e anın niz-vanı-larıġ birdemleti tarġarmaz. |
| Abh.Sho. 1413–1415 | … üz-e çınkėrtü töz-lüg köni nomuġ umış erür ozġurġalı tınlġ -lar-ıġ非由加持neŋ | içgerip | tudmaḳ çoġluġ yalın-lıġ küç kösün ḳut küsüş bėrmek ridi bögülenmek-te ulat … |
| Abh.Sho. 1446–1448 | … gen-lerig tėp 答ridi bögülenmek-lig köŋül aymaḳ-lıġ iki tilgen-ler tek uyur | iç -gerip | teginip tınlġ-lar-ıġ kim turġalı kėrdgünç köŋül-lerig umaz tarġar -ġalı al … |
| Abh.Sho. 2427–2430 | tŋri burḫan | içgermiş | teginmiş üçün üç aġılıḳ nomuġ ḳaltı adı ködrülmiş yrlıḳamış ol ḳatı ḳılı e … |
| Abh.Sho. 3191 | kök ḳalıḳ-nıŋ bar erür sıġurmaḳ | içgermek-lig | yörügi. |
| Abh.Sho. 3194 | teginmek-te ulatı köŋül-teki nom-lar-nıŋ yoḳ üçün sıġurmaḳ | içgermek-lıġ | yörügi. |
| Abh.Sho. 4217 | 五 | içgergülük | tėp yörüg’ol :: |
| Abh.Sho. 4250 | içgergülük | tėp yörüg’ol tėp tėmiş-i erser. |