Tanım
- Yolunu şaşırmak, yoldan sapmak: “yol azsar ew tapmaz” yolunu şaşırırsa evini bulamaz; “kuş oglı uça aztı, kiyik oglı yügürü aztı, kişi oglı yorıyu aztı” kuş uçarken, geyik koşarken, insan yürürken yolunu şaşırdı; “bu yolça yorı, yolda azma” bu yoldan yürü, yolda sapma; “altı yolluġ sansarta azıp yaŋılıp” altı yollu sansarada yolunu şaşırıp yanılarak. Tanıklar: IBTTAO
- (Dinde) doğru yoldan sapmak, azmak: “kim kim ortaḳ ḳatsa taŋrıḳa çın-oḳ azdı azmaḳ ıraḳ” Tanrı’ya ortak koşan derin bir sapkınlığa düşmüştür; “eger ḳıssa men, azġa men özüm üze” eğer saparsam kendi zararıma saparım; “azmışlarḳa yolçı yirtçi boltuŋuz” yolunu şaşıranlara kılavuz oldunuz. Tanıklar: TTKuT
- Yanılmak; ayrılmak, sapmak: “sözüg sözledeçi azar hem yazar” söz söyleyen yanılır ve şaşırır; “tapuġçı yolında oŋın azmaza” hizmet yolunda doğrudan sapmazsa; “Bilge ḳaġanta adrılmalım, azmalım” Bilge Kağan’dan ayrılmayalım, sapmayalım; (AH) “yumşaḳ tip azılmaġu” yumuşak diye aldanmamalı. Tanıklar: OKB2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): az- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (18):
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →IB Irk Bitig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 15 | üzė tum(a)n turdı, (a)sra toz turdı. kuş oglı uça | aztı | , kiyik oglı / yügürü aztı, kişi oglı yorıyu aztı. y(a)na t(ė)ŋri kutınta ü … |
| IB 15 | … zė tum(a)n turdı, (a)sra toz turdı. kuş oglı uça aztı, kiyik oglı / yügürü | aztı | , kişi oglı yorıyu aztı. y(a)na t(ė)ŋri kutınta üçünç yılta / kop (ė)s(ė)n … |
| IB 15 | … a toz turdı. kuş oglı uça aztı, kiyik oglı / yügürü aztı, kişi oglı yorıyu | aztı | . y(a)na t(ė)ŋri kutınta üçünç yılta / kop (ė)s(ė)n tük(ė)l körüşm(i)ş. kop … |