Man sözlüğü · madde
elig isim
Tanım
- El: “muŋaḍmış yirimde elig tut maŋa” sıkıştığım yerde elimi tut; “ḳalı bolsa elgiŋ boḍunḳa uzun” elin halka uzun (cömert, güçlü) ise; “ḳamuġ eḍgülükke tegürgil elig” her iyiliğe el uzat; “aḳı erdi elgi yüreki teḍük” eli cömert, yüreği uyanıktı; “tegürdi maŋa elgin elig yaşım” elli yaşım bana elini değdirdi; “sürüŋler yüzüŋüzke iki elgiŋizke” yüzünüze ve ellerinize sürün; “çintamani erdini tutar élig” dilek taşı tutan el; “elgin taşup birmiş aşıġ” elinden taşıp verilmiş aş. Tanıklar: ShoRKuTKB5DLT
- (Kur’an çevirisinde) “eligleriŋiz” ellerinizin sahip olduğu (köleler): “meger ol kim erklendi eligleriŋiz” ellerinizin sahip olduğu (câriyeler) hariç. Tanıklar: KuT
elgi, elgin, elgim, elgiŋ vb. ünlü düşmeli biçimler bu maddede toplandı. Aynı biçimle yazılan “elig” (elli) sayısı ve “ėlig” (hükümdar) ayrı maddelerdedir; yazıtlardaki ėl(i)g (ėl ‘ülke’ + belirtme) biçimi hükümdar maddesine düşmektedir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): elig — yalın hâliyle 213 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- elig 194 (KB, Man, Mait, AH) · élig 19 (ShoR)
- elgin 31 (KB, Huast, Mait, AH) · ėlgin 4 (Mait, U)
- eligleri 15 (KuT, KB) · éligleri 1 (ShoR) · ėligleri 1 (Mait)
- elgiŋ 15 (KB, KuT, DLT) · elġiŋ 1 (KB)
- ėligin 8 (Abh, U, Mait, IB) · eligin 3 (Sek, Man)
- elgim 4 (KB) · élgim 1 (ShoR)
- eligim 1 (DLT) · éligim 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (45):
elgi 36
elgin 31
eligleri 15
elgiŋ 15
eliglerini 9
ėligin 8
eligde 5
eligleriŋizni 5
eligleriŋiz 4
elgim 4
ėlgin 4
eligin 3
elgiŋde 3
eligke 2
elgiŋni 2
eliginte 2
eligler 2
elgimni 1
eilgin 1
eligim 1
eliglerde 1
elginde 1
eliglerimiz 1
eliglerinde 1
elgiŋe 1
elgiŋizke 1
eligi 1
eliġın 1
elleriŋiz 1
elġiŋ 1
ilgin 1
ilginte 1
élgim 1
elgini 1
éligim 1
éligleri 1
êliglerig 1
ėlgimizni 1
elginte 1
ėligimizte 1
eligdin 1
ėligintin 1
ėligiŋe 1
ėligleri 1
ėliglerinte 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (15) →Man Manichaica I-III
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 176-88–98 | ol y(a)ruk kızı ögütmiş ög arıg yel kaŋ(ı)m(ı)z ulug | elig | t(e)ŋri hanı z(e)rua t(e)ŋri ekinti yulgak özi kim k(e)ntü ol k(e)nig roş( … |
| T II D 176-88–98 | … güg tirgürügli ay t(e)ŋri üçünç [arı]g nom kutı kim k(e)ntü ol k(a)mag nom | eligi | yme sizlerke ayu bėrtim |
| T II D 176-99–102 | bu üç | elig | t(e)ŋriler kelmekin enmekin erdemin bügüsin bügülenmekin k(a)ltı kelip ked … |
| T II D 176-112 | bu | elig | t(e)ŋriler kim k(e)ntü ol yuşo k(e)nig w(a)hm(a)n roş(a)n t(e)ŋri inçip bu … |
| T II D 171-151–155 | … ag bilge biligin ig(i)dür … … … … neteg yme köz ad[akka] s(e)vüg neteg yme | elig | agazka s(e)vüg erür |
| T II D 171-174–225 | … i beg ay t(e)ŋriçe yme bėşinç körk meŋiz tegşürmekin ançulayu k(a)ltı ulug | elig | t(e)ŋri hanı ezrua t(e)ŋriniŋ amrak kızı y(a)ltr(a)glı yaşın t(e)ŋriçe toş … |
| T II D 171-174–225 | … ŋriniŋ amrak kızı y(a)ltr(a)glı yaşın t(e)ŋriçe toşist w(a)hm(a)n yme ulug | elig | ezrua t(e)ŋri atıŋa yme agazlanmış boltı [ulu]g ögrünçün yme bitilm[iş] bo … |
| T II D 173a2-437–439 | amtı y(a)rlagkançuçı | elig | t(e)ŋrim y(a)rl(a)kaŋ ol m(e)ŋigü tükellig münsüz özüŋüzün körelim |
| T II D 173a2-446–448 | ol ödke ulug | elig | m(e)ŋigü y(a)rl(a)kançuçı körtle körkin açgay b(e)lgürtgey |
| T II D 172a-553 | … … … … … … ançulayu k(a)ltı | elig | oglı teginig av(ı)rtalar eliginte igidürçe takı yme inçe k(a)ltı elig tonı … |
| T II D 172a-553 | … … … … … … ançulayu k(a)ltı elig oglı teginig av(ı)rtalar | eliginte | igidürçe takı yme inçe k(a)ltı elig tonı uz yuguçı eliginte arı(y)urça tak … |
| T II D 172a-553 | … )ltı elig oglı teginig av(ı)rtalar eliginte igidürçe takı yme inçe k(a)ltı | elig | tonı uz yuguçı eliginte arı(y)urça takı yme inçe k(a)ltı katıklıg al[tu]n … |
| T II D 172a-553 | … ig av(ı)rtalar eliginte igidürçe takı yme inçe k(a)ltı elig tonı uz yuguçı | eliginte | arı(y)urça takı yme inçe k(a)ltı katıklıg al[tu]n kısada arıyurça takı inç … |
| T II D 172a-553 | … a takı inçe [k(a)ltı] üstüz kapakug yme yügürügli akıglı suvka k(e)mişip … | [eli]gin | arıt[ır]ça eligke y(a)ragulukt(e)g yuntug arıtırça kinti(y)ürçe takı yme i … |
| T II D 172a-553 | … ] üstüz kapakug yme yügürügli akıglı suvka k(e)mişip … [eli]gin arıt[ır]ça | eligke | y(a)ragulukt(e)g yuntug arıtırça kinti(y)ürçe takı yme inçe k(a)ltı t(e)pi … |
Aynı gövdeden maddeler
“elig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).