İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ḫan isim

Tanım

  1. Han, hükümdar, kral: “d(a)rmaruçi atlġ ilig ḫan erken” Dharmaruci adlı hükümdar iken; “upaşati ilig ḫannıŋ töpüsinte” Upoṣadha kralın başında; “béş yıŋaqlartaqı luu ḫanları” beş yöndeki ejderha kralları; “çakravart ḫanlarnıŋ törüsi” cihan hükümdarlarının töresi; “ULUĠ BUĠRA HAN ÖGDİSİN AYUR” Büyük Buğra Han’ın övgüsünü söyler; “tanġut ḫanı yupıladı” Tangut hanı …; “tamulı yılġılı erklig ḫan” cehennem ve hayvanlar âleminin hükümdarı (Yama); “alḳu niz-vanılarnıŋ ėligi ḫanı” bütün tutkuların kralı. Tanıklar: Mait2AbhUShoR2KBDLT

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḫan — yalın hâliyle 130 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ḫan 119 (DK, Mait, U, Abh) · han 10 (EÇS, Man, KB, DK) · ḫ˅an 1 (KB)
  • ḫanı 21 (DK, Abh, KB, ShoR) · hanı 8 (EÇS, Man)
  • ḫanḳa 3 (Mait, Sek, Abh) · ḫanqa 1 (ShoR)

Çekimli biçimler (17):

Man Manichaica I-III

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 176-88–98 ol y(a)ruk kızı ögütmiş ög arıg yel kaŋ(ı)m(ı)z ulug elig t(e)ŋri hanı z(e)rua t(e)ŋri ekinti yulgak özi kim k(e)ntü ol k(e)nig roş(a)n t(e)ŋri y …
T II D 171-174–225 … ŋriçe yme bėşinç körk meŋiz tegşürmekin ançulayu k(a)ltı ulug elig t(e)ŋri hanı ezrua t(e)ŋriniŋ amrak kızı y(a)ltr(a)glı yaşın t(e)ŋriçe toşist w(a)hm(a) …
T II D 171-226–236 … [rı]d[ın]kı ulug mojak … … [ugurınta] [yme a]ltun argu [t(a)las ul]uş kaşu hanı ordo çigil k(e)nt erkligi ulug türkdün pr(a)sda[nk]lı çigil arslan el tirg …
T II D 173a2-456 … n bu eki TM 159 (Vorderseite) : U 31 / … burhan t(e)ŋriken(i)m(i)z büg[ü han ] [ku]tıŋa t(e)ŋri mojak … ulatı k(a)m(a)g ėki [ançman ] dintarlar t(e)ŋri …

Aynı gövdeden maddeler

“han” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).