İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

alḳu sıfat

Tanım

  1. Bütün, hep, her: “alḳu tınlıġlar” bütün canlılar; “alḳu nizvanılar” bütün tutkular; “alḳu işlerig bütürür” bütün işleri başarır. Tanıklar: Mait2AbhAO2ShoR
  2. Ad olarak: hepsi: “alḳunı” hepsini; “alḳu barça” hepsi, tamamı; “alḳudın sıŋar” her yönden. Tanıklar: KİPSekMaitAbhShoR

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): alḳu — yalın hâliyle 668 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • alḳu 586 (Abh, U, ShoR, Sek) · alku 57 (Mait, IB) · alqu 25 (ShoR)
  • alḳuḳa 7 (Abh, Sek, KİP) · alkuḳa 1 (Mait)
  • alkunuŋ 3 (Mait) · alḳunuŋ 3 (Abh, TT)
  • alḳudın 2 (KİP) · alkudın 1 (Mait)

Çekimli biçimler (10):

U Uigurica I-IV

67 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T II B1-7-4–7 … asinig basutçı iş bulup ükliyür bedüyür ançulayu yme az ḳılınç tıltaġınta alḳu nızvanılar ükliyür aşılur-lar
U II, T II Y 10-6 alḳu kişike amraḳ bolur
U II, T. II Y. 52,2 – IX 57- 26 … ayıġ yavız yol-larıġ artuḳraḳ uz arıtdaçı . . . uşnisa viçai atlġ darnı. / alḳu burḫan-lar bodistv-lar ḫut-lar-ıŋa yükünürmn
U II, T. III M. 207 a II.-59 … mıs .. alḳu ayıġ yavız yol-larıġ artuġraġ uz arıtdaçı .. örtük tıtıġ-larıġ alḳu emgek--liġ toḳum-larıġ bosdaçı artadtaçı .. tamu-lı yılġı-lı erklig ḫan yė …
U II, T. III M. 207 a II.-59 … toḳum-larıġ bosdaçı artadtaçı .. tamu-lı yılġı-lı erklig ḫan yėrtinçü-sin alḳu-nı arıtdaçı .. edgü yol-ġa udustaçı darnı bar erür
U II, T. III M. 238-10 … srunḳun-ġa .. ökü-ke .. tapınḳu-ġa .. tutḳu-ġa .. bosḳunḳu-ġa .. muntaġ-ın alḳu tŋri yėrler-inte erteçi tŋri urı--ları birle çambudivip-taḳı tınlġ--lar-nı …
U II, T. III M. 207.-67–73 … arıt ḫıltaçı tapındaçı .. bosḳundaçı .. esidteçi bar erser .. ol orun-taḳı alḳu tınlġ--lar-nıŋ artuġraġ arıġ süzük bolmaġ-ı bolur
U II, T. III M. 207.-98–103 tŋriler ėligi-y-a ol tınlġ-ıġ inçip alḳu ançulayu kelmis-ler üze viyakrit ḫılılmıs erip . . üzeliksiz köni tüz tuim …
U II, T. III M. 207.-8–9 alḳu örtük tıtıġ-ları-nıŋ arımaġ-ı bolur ..
U II, T. III M. 207.-23–24 anıŋ alḳu yavız yol-larta toġmaġ-ı--nıŋ yme üzülmeki bolur ..
U II, T. III M. 207.-63–64 alḳu ançulayu kelmis-ler üze tınturulmaḳ-ı bolur
U II, T. III M. 207.-67–68 alḳu burḫan-lar ulus-lar--inta yme yėrtinçüg yrutmaġ yaltridmaġ-ıġ ḫılmaġ-ı bol …
U II, T. III M. 207.-82 … ze kultı nayut yüz . . . . [miŋ] sekiz on sekiz keŋ ögüz--teki ḫum sanınça alḳu ançulayu kelmis-lerig ayamıs aġır-lamıs .. tapınmıs udunmıs .. tapıġ uduġ- …
U II, T. III M. 207 b.-6–8 ol tınlġ-ıġ inçip alḳu ançulayu kelmis-ler--niŋ kentü öz-ler-intin toḳmıs oġlı erür tėp bilgülüg …
U II, T. III M. 207 b.-18–19 olar alḳu tınlġ-lar ume artuġraġ arıġ bolmaġ-ı bolur ..
U II, T. III M. 207 b.-39 inçe ḫıltı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . alḳu ançulayu kelmis-ler-niŋ usnir-laksan-lar-ıntın önmis adı kötrülmis sita-ta …
U II, T. III M. 207 b.-39 … rā-nāma-aparājitā-dhāranῑ / namo bud .. namo darm .. namo saŋ .. yükünürmn alḳu burḫan-lar bodıstv-lar ḳut-lar-ıŋa ..
U II, T. III M. 225-4–5 yükünürmn alḳu ada-larıġ yanturdaçı adın--lar-ḳa utsuḳmaġ-sız ..
U II, T. III M. 225-5.-2 alḳu burḫan-lar .. bodıstv-lar ḳut-lar-ıŋa .. köni töz--üni tuimıs-lar-ḳa .. on …
U II, T. III M. 225-5.-2 … ni tuimıs-lar-ḳa .. ontın sıŋar ḫatıġ--landaçı-lar-ḳa olar-ḳa yükünüp munı alḳu T. III M. 225. ançulayu kelmis-ler-niŋ usnir laksan--lar-ıntın önmis adı …
U II, T. III M. 225-7.-1 alḳu buti yek içkek-lerig tıtdaçı .. adın-lar-nıŋ alḳu türlüg arvıs-ların kesde …
U II, T. III M. 225-7.-1 … ti yek içkek-lerig tıtdaçı .. adın-lar-nıŋ alḳu türlüg arvıs-ların kesdeçi alḳu ödsüz ölüm- .. -lerde umuġ ınaġ boltaçı .. alḳu tınlġ-lar--nıŋ baġ-ların-t …
U II, T. III M. 225-7.-1 … türlüg arvıs-ların kesdeçi alḳu ödsüz ölüm- .. -lerde umuġ ınaġ boltaçı .. alḳu tınlġ-lar--nıŋ baġ-ların-tın ozḳurdaçı .. alḳu T. III M. 225 bulḳanmıs y …
U II, T. III M. 225-7.-1 … ozḳurdaçı .. alḳu T. III M. 225 bulḳanmıs yavız tül-lerig yanturdaçı .. alḳu yek raksaz buti-larıġ artadtaçı .. sekiz tümen tört miŋ buti-larıġ bozdaçı …
U II, T. III M. 225-7.-1 … lḳu yaġı-larıġ yanturdaçı .. ḳadır yavlaġ--larıġ bulḳanmıs köŋül-lüg-lerig alḳu yavız tül-lerig yoḳatdurtaçı alḳu türlüg aḳu bı bıçḳu oot suv-ta ulatı ada …
U II, T. III M. 225-7.-1 … yavlaġ--larıġ bulḳanmıs köŋül-lüg-lerig alḳu yavız tül-lerig yoḳatdurtaçı alḳu türlüg aḳu bı bıçḳu oot suv-ta ulatı ada--larıġ tıtdaçı .. alḳu üç yavlaġ …
U II, T. III M. 225-21.-2 … er .. ne negü as-lıġ-lar .. köŋül-üg ḳundaçı-lar .. munçulayu .. bular-nıŋ alḳu ḫamaġ butı-lar-nıŋ ḳılmıs yaratmıs arvıs--ların ḫılıç üze keser-mn
U II, T. III M. 225.-5 közedzün alḳu tınlġ-pt .. nai irtiyi pt .. varuni yi pt maru--tiyi pt .. maḫa maruti yi …
U II, T. III M. 225.-5 … ni tutmaġ--tın .. kataŋkada mali-ta ulatı-lar-nıŋ tutmaġ-lıġ ada-lar-ıntın alḳu tutdaçı--lar-tın inç esen ḳılzun mėni ..
U II, T. III, M. 182-9–27 … köŋül-lüg-ler ayıġ ögli-ler .. ayıġ ögli köŋül-lüg-ler .. olar ḳamaġu mėni alḳu tınlġ--larıġ yme .. közetmek ḳılzun-lar ..
U II, T. III, M. 182-30 … üg ig-lerig .. sarıġ tüz-lüg lisip tüz--lüg .. sanipat tüz-lüg ig-lerig .. alḳu ėsimek tüz-lüg ig aġrıġ-larıġ [kiderz-] -ün ..
U II, T. III, M. 225.-39.-2 [a]dın-lar-nıŋ alḳu arvıs-ların bayurmn
U II, T. III, M. 225.- 40.-1 … mekei .. neŋ artuḳ emgek ada kelmekei .. neŋ oot suv adası tegmekei .. neŋ alḳu ayıġ ḳılılmıs ės küç-ler tegmekei-ler .. neŋ yilvi kömen tegmekei .. neŋ y …
U II, T. III, M. 225.- 40.-1 … ġ tegmekei .. neŋ ödsüz ölümin ölmekei--ler .. alḳu buti amanuji-lar-ḳa .. alḳu vikni vinayiki-larḳa .. amraḳuluḳ bolḳai .. köŋül -lüg yme .. sekiz tümen …
U II, T. III, M. 225.-38.-1 kim ḳayu munı alḳu ançulayu kelmis-ler-niŋ usnie laks--an-lar-ınta önmis sitadapatiri atlġ ut …
U II, T. III, M. 225.-12.-5 … kem sıḳıs taŋıs ada tuda . . . tolḳaḳ-lar -ınta .. adın-lar tı[n] . . . . alḳu türlüg suu çerik-lerde . . . . . -mis ayaġ-ḳa tekimlig köni t . . . . . [ö …
U II, T. III, M. 231.-5 munı esidip ol . . . . . T. III M. 225 -lar bodistv-lar .. alḳu tŋri yalaŋuġ asuri karuti kinari kantarvi-ta ulatı yėrtinçü y . . . . . . …
T. III M. 225-43.-4 tözün alḳu ançulayu kel-[mis-ler]-niŋ usnir laksan-lar-ınta ön--mis sitadapatri a ..[ …
U II, T. II, Y., 48-11–19 … ekimlig tınlġ-larıġ ayaġsız tod uçuz ḳıltım erser .. emti ḳılmıs ḳuvratmıs alḳu ayıġ ḳılınç-larımın ökünü bilinü kşanti ḳılu teginür mn
U II, T. II, Y., 48-59–62 … tamaḳsız bozulmaḳsız ed tavar buyan edgü ḳılınç-ta adın yoġ tėp .. anın bu alḳu ayıġ ḳılınç-larıġ arıtdaçı kşanti nom erdinig bitidü tegindim ..

Aynı gövdeden maddeler

“alku” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).