alḳış isim

24 geçiş 10 biçim 8 eser Mait KB ShoR U Huast KuT Man TT Anlam haritasında göster

Tanım

Alkış, övgü, hayır dua; “ḳarġış” (beddua) karşıtı: “kişi eḍgü atın kör alḳış bulur, atıḳmış isiz ölse ḳarġış bulur” insan iyi adıyla hayır dua bulur, kötü adla anılan ölünce beddua bulur; “alḳışımızḳa” duamıza. Tanıklar: KB
(Budist) kehanet duası, kutsama: “vyakrit alḳış alırlar” (Budalardan) kehanet (vyākaraṇa) alırlar; “sp alḳıs” (gerçek) kutsama sözü. Tanıklar: U ShoR
Selam: “alḳış bėrmekleri ol kün … selam ḳılmaḳ” o gün selamlaşmaları selam vermektir. Tanıklar: KuT

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): alḳış — yalın hâliyle 18 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (8):

alḳışı 2 alkıs 1 alkışların 1 alkışımızka 1 alġısıġ 1 alḳıs 1 alḳışların 1 alḳışımız 1

Mai.Tek.018.47–50	biziŋ	alkışımızka	kėçmedin ara tigin öge atıŋa tegmekimiz bolzun kayu üdün burkan yėrtinçüde …
Mai.Tek.033.34–37	… ertmiş rtnaşiki artadrş--da ulatı bügü biliglig burkan--larnaŋ al- -kamış	alkış--ların	öp saḳınıp
1b-20	… iş [r(a)]tnaşiki [artad(a)rşda ulatı bü]gü biliglig burḫan-[larnıŋ alḳamış	alḳışların]	öp saḳınıp onunç [ülüş] [ė]ki ptr oġlanı yoḳ kim meniŋ ögüm ḳaŋım ḳam ḳada …
3a-13–14	r(a)tnaşiki burḫan başın tüklüg tümenlig burḫanlarda wyakrit	alḳış	bultum . .
Mai.T-11.10b.12–15	… ḫanları erdini yinçü munçuḳ ḫua çeçek bėrle ḳatı ḳarı yaġıtur-lar ḳut ḳolu	alḳış	alḳayu yaŋı toġmış bodiswtḳa yükünürler (.)

KB 246	kişi eḍgü atın kör	alḳış	bulur / atıḳmış isiz ölse ḳarġış bulur
KB 760	ilig birdi	alḳış	kör ay toldıḳa / ayur tünle kündüz maŋa tur baḳa
KB 1309	uwutsuz kişidin yıraḳ tur teze / meniŋdin miŋ	alḳış	uwutluġ üze
KB 1802	yana ma ay ilig ata	alḳışı	/ oġulḳa tegir ol sewinçi tuşı
KB 6410	tilin birdi	alḳış	kör ögdülmişe / ayur ay bügü beg uzun kiç yaşa

Sho.Rosia 8.3 /152–154	… açı 六十万 kolḍi nayut bere (大) bodluġ-luġ sın-lıġ burḫan-larḳa tuşup vyakrit	alḳış	alır-lar ::
Sho.Rosia 8.3 /168–170	… dın-lar tegiŋü -lük tüş etöz-te turu yarlıḳamış burḫan-larḳa tuşup vyalrıt	alḳış	alır-lar ::
Sho.Rosia 8.3 /184–186	… adın-lar tegiŋülük tüş et’öz-te turu yarlıḳamış burḫan-larḳa tuşup vyakrit	alḳış	alır-lar ınça-ta ikinti asanki tükeyür ::
Sho.Rosia 8.3 /225–227	… adın-lar tegiŋülük tüş et’öz-te turu yarlıḳamiş burḫan-larḳa tuşup vyakrit	alḳış	alır-lar ::

U II, T. III M. 207.-65–66	alḳu ançulayu kelmis-ler-tin yme viyakrit	alġıs-ıġ	bulmaġ-ı bolur ..
U II, T. III M. 225.-23-5	… tŋriler ırjı-larıŋa yükünürmn pütmis vıtyadarı arjılar-ḳa .. yükünürmn sp	alḳıs	öz yas-ta ulatı--larıġ .. bulmıs-larḳa .. yükünürmn
U II, T. III M. 225.-24-5	sp	alkıs	T. III M. 225. üze asıġ ḳılḳalı utaçı-lar-ḳa .. yükünür--mn alḳu vıtyada …

T. II Y. 60 b.-28–30	[onunç künke tört	alḳış]	ezrua t(e)ŋrike kün ai [t(e)ŋrike küçlüg t(e)ŋrike] burḫanlarḳa bir biligi …
T. II Y. 60 b.-31–35	… alḳanur [erken köŋülümüzni saḳınçımıznı t(e)ŋrigerü tut[madımız] erser ..	[al]ḳışım(ı)z	[ötügümüz t(e)ŋrike arıġın] tegmedi er[ser] .. ne [yėrde tıdıntı] tutuntı …

Ku. T. 33/9b1–2	44	alḳış	bėrmekleri ol kün kim körseler selam ḳılmaḳ bolġay anuttı olarḳa yanut tüz …
Ku. T. 34/14a2	58	alḳış	aymaḳ yarlıḳaġan iḍidin

eseŋü

alkış

tüzü nom arkasıŋa yme ögirmek s(e)vinmek bolzun

… -lig uv öze utıyu . birimlig ayıġ . . . . . . . --rtii e /// köŋül-lerii .

alḳış

paşik sözleküg [.] ayıġ ḳılınçıġ ökümküg [.] amvrdşn ḳılıp yıġınḳuġ . ayu …

“alkış” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).