TT sözlüğü · madde
ajun isim
Tanım
- Dünya, âlem; insanların yaşadığı yer: “ajun itgüke açtı uştmaḫ yolı” dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı; “isiz ajun ḳaldı mu” kötü dünya (geride) mi kaldı; “ajunda atı ḳalsu” dünyada adı kalsın. Tanıklar: KBAH
- (Budist ve Maniheist metinlerde) doğum, varoluş, hayat: “ilki ajunta” önceki hayatta; “sansız tümen ajunta berü” sayısız hayattan beri; “ajunın ödeçi” önceki hayatlarını hatırlayan. Tanıklar: SekMaitU2
- Varoluş alanı: “bėş ajun tınlıġ” beş varoluş alanındaki canlılar; “beş ajunlarta, tört tuġumlarta” beş varoluş alanında, dört doğum türünde. Tanıklar: Abh
- “ikigün ajun” iki dünya, dünya ve ahiret. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ajun — yalın hâliyle 263 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ajuntaḳı 9 (Abh, U, Mait, Sek) · ajuntaqı 1 (ShoR)
- ajunlarıg 5 (Mait) · ajunlarıġ 5 (U, TT, Abh)
Çekimli biçimler (27):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →TT TT I-X
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 178b. 180-25–37 | az bilig iy(i)n tetrülmk -ig ayıġ ḳılınç iy(i)n bulup közünür | ajun -ta | ayıġ tüşke-e tekmiş üç eren -ler . . dud oj dib //// kojend . kodom ç //// … |
| T III D 2601-1–2 | alḳu bėş | ajunlarnıŋ | umuġı [.] aryayışa töz nom ///////çı/// [.] ayançaŋ köŋülin yüküŋü . ayaġl … |
| T III D 2601-5 | … . . . . . / k üç . . . . . . . . . biz siziŋe . en/ . . . . . . . . . . . | ajunıġ | ḳutḳa -rḳalı . . . . . . . alḳu ayıġ ḳılınçlarımz . a/ . . . . ḳılınç tüşi … |
| T III D 25922, 26032.-21 | . . . . /güllüg ḳ////z oruḳuŋuznıı . yalŋuḳlar ara .. . . . . . . . | ajun-taḳıı | tınlġ-larıġ . yarsmalaş // .. . . . . . /çii tınlġ-lar ilkide . oruḳuŋuz u … |
| T III D 25922, 26032.-21 | … muġsuz irinz moḳul ḳal aḳuluġ yılḳıta . tutçıı üsüksüz munıteg [.] toḳumuġ | ajun -uġ | unıtmaḳlıġ . tooz topraḳḳa patılıp . turḳaru monḳul ertiler . |
| T III D 2603.-31 | bėş | ajun-taḳıı | tınlġ-larıġ . biligsiz biligdin öŋii ötür -tüŋüz . |
| T III D 2606-46 | bėş | ajunuġ | irkletip ozḳurtuŋuz [.] |
| T III 2602-57 | altı ḳaçıġ öze azmış -larḳa . aġmaḳ inmek | ajun-larıġ | körkittiŋiz . |
| T III D 26027-76–79 | … ıġ siziŋe anḳıttırtıŋız [.] todunçsuz yaḳ -larıġ tudultur -tuŋuz . toḫumın | ajun-ın | . . . . [.] toruġ edgü ḳılınçlıġ işleriġ işlettiŋiz . |
| T III D 2608.-115 | ḳaş içinte törümiş [.] küzedip . yanınçsız | ajun-ḳa | tekdiler . |
| T III D 2607.-118 | uluġ yrlıḳançuçı köŋül öze [.] olarnı barça sıġurup . ulınçıġ | ajun-ların-tın | ḳutḳarıp [.] ozġurtuŋuz |
Aynı gövdeden maddeler
“ajun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).