TT sözlüğü · madde
ilki sıfat
Tanım
- İlk, birinci, önceki; “aŋ ilki / eŋ ėlki” en önce: “aŋ ilki ḳop ḳamaġ tınlaġlaraġ adırtsız köŋlin edgü ögliçe saḳınur” ilk önce bütün canlıları ayrım gözetmeyen gönülle iyilik dileyerek düşünür; “eŋ ėlki toġu balıḳda süŋüşdüm” (BK) ilk önce Toğu Balık’ta savaştım; “ėlki sü taşıḳmış erti” (BK) ilk ordu çıkmıştı; “ötkürü ilki tıltaġ” ilk sebep; “ilki ilki azunlarda” önceki önceki hayatlarda; “ilki ajunta” önceki hayatta; “eŋ ilki on kat kök teŋrig” (Man) ilk önce on kat gök tanrıyı. Tanıklar: BK2Mait2ManU3
- “ilkide” önceden, eskiden, geçmişte; “ilkite berü” başlangıçtan beri: “ilkide ertmiş burḫanlar” geçmişte gelip geçmiş budalar; “biz ilkide amarı koyun ölürgüçi etçiler erdimiz” biz eskiden koyun kesen kasaplardık; “biziŋ ilkideki kılmış kılınçımız” önceden yapmış olduğumuz işler; “ilkiteberü atḳanıp” başlangıçtan beri bağlanıp. Tanıklar: MaitTT2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ilki — yalın hâliyle 21 kez
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (4) →TT TT I-X
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T III D 25922, 26032.-21 | … . . . . ajun-taḳıı tınlġ-larıġ . yarsmalaş // .. . . . . . /çii tınlġ-lar | ilkide | . oruḳuŋuz uçıı . . . . . . . . . . . /nk //// ḳ // ḳutrultıı . umuġsuz ir … |
| T III D 26023-39–45 | … . . . . .uḳmadın . ilişlig tartışlıġ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | ilkiteberü | atḳanıp . . . . . . . . . . . . . . .tınlġ-lar . biligsiz bilig . . . . . … |
| T III 26011.-69 | ayıġ ḳılınçlıġ şmnu | ilkintin | ozḳurtuŋuz [.] |
| T III D 2607.-116–117 | ilkite | berü kirik . . . ufşaḳ ḳılınç -lıḳ . ikirçgü köŋül-lüg yalŋuḳlarḳa [.] . . … |
Aynı gövdeden maddeler
“ilki” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).