Mait sözlüğü · madde
aġar isim
Tanım
- Ağırlık, değer; saygınlık: “aġarı teŋinçe uluġluḳ bulur” değeri ölçüsünde büyüklük bulur; “kişi yalŋuḳta aġarı yoḳ” insanlar arasında (ondan) değerlisi yok. Tanıklar: SekKB
- Saygı; “uluġ aġar ayamaḳın” büyük saygı ve hürmetle; “aġar ayaġ ḳıl-” saygı göstermek: “adruḳ adruḳ aġar ayaġ ḳılurlar” türlü türlü saygı gösterirler. Tanıklar: Mait2
- Ağır, büyük (günah için): “ḳılmış aġar ayıġ ḳılınçımızni” işlediğimiz ağır kötü işleri. Tanıklar: Tövbe
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
KB’de “aġar” yazılışı aġ- (yükselmek) fiilinin geniş zamanı olarak da geçer.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aġar — yalın hâliyle 31 kez
Çekimli biçimler (1):
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.013.33–36 | nizvanı -lag | aġar | uvaın udımış tınlıglar.. ara yalıŋuz odug saḳ ol ermiş anta ötrü purnabtrı … |
| Mai.Tek.019.14–25 | … (dıntar) (boltı)lar.. anta ötrü (bu) (ı)ḳi urı şortapan kutın bulup ul(ug) | aġar | ayamaḳın teŋri teŋrisi burk(an-) -tın boşug yarlıḳap kerti igil et-öz--in … |
| Mai.Tek.024.04–06 | altun öŋlüg bözüg tuta ornınta turup ulug | aġar | aymaḳın teŋri teŋrisi burkanka yükünüp |
| Mai.Tek.095.07–11 | buyan edgü kılınç kılıŋl(ar) ... ėşidiŋler ... bu muntag ... -g erd / / / | aġar | ayag küsüşi ... ... kop türlüg ... bökteg edgü kılınç kılzunlar ... |
| Mai.Tek.104.01–18 | … teŋrisi burkan--nıŋ tıltaġın edgüsin asag tusulug çoġın yalının öp saḳınıp | aġar | ayamaḳ köŋülin ... ne ... ... - / ş edgü ... ... kayu kişi so / - ... ... … |
| 5a-15–17 | ol sawaġ işidip uluġ küçlüg tŋriler ayaların ḳawşurup | aġar | ayam[aḳın] maitri bodiswtḳa inçe tėp tėyürler . . |
| Mai.T-11.11b.08–12 | … u [mun]taġ sawlar sözlep üs- tün kök-teki altın yaġıztaḳı tŋri yalŋuḳ uluġ | aġar | ay-amaḳın maitri bodiswtḳa yükü-nürler .. |
| Mai.T-11.12a.17–23 | ötrü üç ḳırḳ tŋri yiri üze erklig ḫormuzta tŋri uluġ | aġar | ayamaḳın ayaġ-ḳa tegimlig bodiswtaġ kaş atlaġ tonta yörgep yirdin öri kötü … |
| Mai.T-11.12a.24 | adruḳ adruḳ | aġar | ayaġ ḳılur-lar .. |
| verso: 12b | … uḳ aġ(ı)lıḳlar blgülüg bolurlar .. anta ötrü b[i]şinç kün bodiswt- aġ uluġ | aġar | ayamaḳın kitumati balı-ḳḳa kigür- ürler (.) enı-ı körüp kök ḳalıḳda sumati … |
| Mai.T-11.13a.09–18 | … çeçek //i erdini çaş ḳaş tuta idiz ordu ḳarşılarınta inip bodiswtḳa yükünü | aġar | ayaġ ḳılurlar .. amarıları erdinilig sarwaġ ḳarşılarda olurup üstürti ḳodı … |
| Mai.T-11.13a.19–23 | … da brḫmayu bramann(ı)ŋ ewiŋe tegür-üp üstün tŋri altın yalnḳuḳ edruḳ edruḳ | aġar | ayaġ ḳılurlar .. |
| Mai.T-11.16a.04–10 | olardın bu ujakaġ bitiyü ögrentim anı işidip brḫmayu purohit uluġ | aġar | ayamaḳın ornınta yoḳaru turup sekiz tümen tört mıŋ titsiların alḳunı yıġıp … |
| Mai.T-11.16b.18–27 | … r .. ḳut buyan ḳazġanġu-u ödte bilge kişiler otġuratı edgü-lük yalŋuḳlarḳa | aġar | ayamaḳın yaḳın barırlar .. ayıturlar isteyür-ler .. negü ḳılsar edgü bolur … |
Aynı gövdeden maddeler
“agar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).