Mait sözlüğü · madde
ajun isim
Tanım
- Dünya, âlem; insanların yaşadığı yer: “ajun itgüke açtı uştmaḫ yolı” dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı; “isiz ajun ḳaldı mu” kötü dünya (geride) mi kaldı; “ajunda atı ḳalsu” dünyada adı kalsın. Tanıklar: KBAH
- (Budist ve Maniheist metinlerde) doğum, varoluş, hayat: “ilki ajunta” önceki hayatta; “sansız tümen ajunta berü” sayısız hayattan beri; “ajunın ödeçi” önceki hayatlarını hatırlayan. Tanıklar: SekMaitU2
- Varoluş alanı: “bėş ajun tınlıġ” beş varoluş alanındaki canlılar; “beş ajunlarta, tört tuġumlarta” beş varoluş alanında, dört doğum türünde. Tanıklar: Abh
- “ikigün ajun” iki dünya, dünya ve ahiret. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ajun — yalın hâliyle 263 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ajuntaḳı 9 (Abh, U, Mait, Sek) · ajuntaqı 1 (ShoR)
- ajunlarıg 5 (Mait) · ajunlarıġ 5 (U, TT, Abh)
Çekimli biçimler (27):
Bağlamlar
Bütün geçişler (62) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
62 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.05–09 | anı üçün inçe saḳınu etgintimiz.. ilki | ajunta | üküş türl(ü)g buyan edgü kılınç kılmış ogrınta silik ... / / / ... / / / - … |
| Mai.Tek.001.20–24 | … ç asaŋı yüz m(a)aḳ(a)lp--ta kataglanmışın tujit teŋri yėri--ntin kodı ėnip | ajun | tutup toġa yarlıḳamışı[n] |
| Mai.Tek.003.40–43 | yalvara inçke ötüg ötünü et-özümin (uru)nçaḳ tutuzu kop | ajuntaḳı | et-öz--in yinçürü töpün yükünür-men kim yėme |
| Mai.Tek.005.57–61 | … irtü köŋüllüg upası boz bay tirek yidleg birle töpümüzni yėrke tegürüp kop | ajuntaḳı | et-özin ayayu aġırlayu yinçürü yükünü teginür-biz |
| Mai.Tek.033.02–03 | ol et-özlüg kovuḳum içinte kamag bėş | ajun | tınlıg--(ları)g sıġurayın erti.. |
| Mai.Tek.033.13–15 | anıŋ ara artuḳta artuḳ bėş | ajun | tınlıglar üze isig amraḳ köŋüli turur.. |
| Mai.Tek.041.09–12 | bol- -maḳ yėme antag erür | ajunlarıg | baru evirdeki et-öz--deki köŋülteki tilteki kılınçlar ol bolmaḳ tėtir.. kı … |
| Mai.Tek.041.09–12 | … et-öz--deki köŋülteki tilteki kılınçlar ol bolmaḳ tėtir.. kılınçta ötgürü | ajun | bolur.. |
| Mai.Tek.041.45–48 | ol oḳ teginmek tıltaġınta | ajunlarka | ed tavarka erkke türkke azlanm--aḳ turur.. ötrü bodis(a)v(a)t inçe saḳ--ın … |
| Mai.Tek.043.05–08 | aj--unlarıg | ulag sapıg kılġulug aŋ aşnu kşn üdteki bėş yapaglar ol erür tugmaḳ ol tugm … | |
| Mai.Tek.054.25–28 | idiş tavaş buşı bėrser kop kamag | ajunta | bilge biligke tükellig bolur içgü ot buşı bėrser.. alku igler nizvanı--lar … |
| Mai.Tek.061.16–17 | -da kişi | ajunınta | erken satıg--çı yulugçı uz uzaġut erdimiz.. |
| Mai.Tek.062.01–05 | 9 ? = 140 167 363 393 a / / - ... öŋre yalaŋuḳ | (ajunınta) | (erken) vr(h)ar saŋram sa(nlıg) (seŋıḳ) (aşın) içgüsin yėdimiz (yuŋladımız … |
| Mai.Tek.063.23–29 | yėme öŋre kisi | ajunınt(a) | tugmışta irig sarsıg ... ... tevlig kürlüg k / / - ... / / arka ... / / … |
| Mai.Tek.064.16–21 | arka t / / / - bilge ... -gel(i) ... | ajunınta | ... sarsıg savlıg ... kentü kılmış yazuḳl(ar) ... kılum ögrenme- |
| Mai.Tek.070.57–60 | teŋrim bir öŋre yalaŋuḳ | ajunınta | erken ėligler begler atlıglar bolup kentü erkimizte ötrü v(i)rhar saŋram s … |
| Mai.Tek.071.38–43 | ayagka tegimlig teŋrim.. biz ilkide yalaŋ--uḳ | ajunınta | erken aġır ayıg kılınç kıltımız anıŋ utlısın tüşin amtı tamulug et-özin te … |
| Mai.Tek.074.49–55 | … ıg et-özin et yumġaḳ et-özlüglerig soḳa talmayu yėyürler erser.. olar öŋre | ajun--ta | koyu nölürgüçi etçiler erdi |
| Mai.Tek.075.02–05 | … yalınlıg torlar içinte yörgenmiş emgeklig tınlıg--lar erserler.. olar öŋre | ajunta | aŋçı maŋçı keyikçi ertiler.. |
| Mai.Tek.075.59–62 | kim yėme ol kurug süŋük küvre et-özlüg otda örtenürler erser olar öŋre | ajunlarda | taş köŋüllüg savıg sözl(ep) ... / / / erdiler |
| Mai.Tek.078.04–06 | olar munta et-öz kodup yalaŋ--uḳ | ajunınta | tuġarlar mėni tapınıp udunup ulug edgüke tegdeçiler.. bolur.. |
| Mai.Tek.078.47–49 | böz öŋre kişi | ajunınta | erken kişi yalaŋuḳug ölürdeçi çantal--lar erdimiz.. |
| Mai.Tek.085.08–18 | … ktin (ozup kurtu)lup antada taḳı emgek ... -ġılıg ulug bedük et-özlüg prit | (ajunınta) | ... ulug bedük tag te(g) ... kısıl teg kėŋ al(kıg) ... -n örtükin ... tüŋü … |
| Mai.Tek.085.19–23 | … g tirin kuvrag yoḳ e(rk t)ürk yuçul bodun b(uḳ)un ar(a) alpın emgekin kişi | ajunınta | tuġar.. |
| Mai.Tek.085.50–56 | … ü) oglanım bu yat bu muntag tü(rlüg) emgeklerig körüp azkıya ançaḳıya yėme | ajun--larıg | ögmez-men alkamaz-men |
| Mai.Tek.085.59 | anın amtı sizler | (ajunlar)ıg | alkamış erser siz(ler) (tört) türlüg köni kirtü no(m) ... -ler.. köni ki(r … |
| Mai.Tek.088.20–21 | -ınta edgü | ajunlarda | tuġar--lar.. |
| Mai.Tek.093.05–07 | / - ... | ajun | ajunta ... tatıglar üsküŋü(z) ... bozlun |
| Mai.Tek.096.01–04 | nommuŋ atın ėşidgeli bu kişiniŋ közünür | aju(nta) | ... buyansız bolmaḳ adası artar t / - ... kutı kavı aşılur |
| Mai.Tek.107.18 | biz öŋre kişi | ajunınta | erken adın amraḳın amranmaḳ ogrınta eren savın işile(rke) ... işiler savın … |
| Mai.Tek.112.18–19 | ... prit | ajunta | tugmış tınlıg--lar aşsız suvsuz kurıp katıp yorıyur--lar |
| 2a-16–17 | ol et’özlüg ḳowuḳum içinte ḳamaġ bėş | ajun | tınlġlarıġ sıkurayın erdi . . |
| 2a-21 | … ḳolın ḳoy]numta [ḳuç]a tutarmn tėp saḳı[nur anıŋ ara] artu-ḳta artuḳ [bėş | ajun | tınlġlar] üze [isig amraḳ köŋüli turur . . ḳaltı ] bir oḫşa-[ġu biliglig i … |
| 4a-8–11 | amtı ol uluş balıḳta | ajun | tutmışım krgek ne üçün tėp tėser ḳamaġ sansar ortusınta s(a)b atlġ üç mıŋ … |
| 4a-16 | anın mn anta | ajun | tutmışım krgek . . |
| 6a-10–14 | … nom nomlaŋ ne üçün tod tolwı ḳodı-ḳı yawaz yėrtinçüdeki ḳunçuylar ḳarnınta | ajun | tutar biz . . |
| 6a-16–20 | … bodis[wt tuġġuluḳ] törü yoḳ otġuraḳ [tŋridem özüg ıdalap] yėrtinçüke inip | ajun | [tutarmn anın] sizler yme meniŋ [udu ḳodı yėrtinçüke] iniŋler |
| 6b-2–7 | … çinte . . . . . . antaġ ünün . . . . . . -gler ḳamaġ . . . . . . -niŋ ilki | ajunta | . . . . . . d(a)rmuruçi atlġ il-[ig ḫan] erdi . . |
| 6b-22 | … . . . . . . . [onunç üluş yėti ptr] br(a)ḫmawati atlġ [ḳatun] . . . tünle | ajun | . . . . . . ornınta olurup . . . . . . ödün ulġadur . . . . . . toyın bolu … |
| Mai.T-11.9a.02–10 | … p tiy]ür .. ne üçün m(e)n b- … … -d- … bėr budıḳ sıp almaz … … … oḳ sansaz | ajunda | berü edgü dintar- larḳa esir-gençsiz köŋ- ülin buşı bėrür .. |
Aynı gövdeden maddeler
“ajun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).