Mait sözlüğü · madde
alḳış isim
Tanım
- Alkış, övgü, hayır dua; “ḳarġış” (beddua) karşıtı: “kişi eḍgü atın kör alḳış bulur, atıḳmış isiz ölse ḳarġış bulur” insan iyi adıyla hayır dua bulur, kötü adla anılan ölünce beddua bulur; “alḳışımızḳa” duamıza. Tanıklar: KB
- (Budist) kehanet duası, kutsama: “vyakrit alḳış alırlar” (Budalardan) kehanet (vyākaraṇa) alırlar; “sp alḳıs” (gerçek) kutsama sözü. Tanıklar: UShoR
- Selam: “alḳış bėrmekleri ol kün … selam ḳılmaḳ” o gün selamlaşmaları selam vermektir. Tanıklar: KuT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): alḳış — yalın hâliyle 18 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- alḳış 17 (KB, ShoR, Mait, KuT) · alkış 1 (Man)
- alkıs 1 (U) · alḳıs 1 (U)
- alkışların 1 (Mait) · alḳışların 1 (Mait)
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.018.47–50 | biziŋ | alkışımızka | kėçmedin ara tigin öge atıŋa tegmekimiz bolzun kayu üdün burkan yėrtinçüde … |
| Mai.Tek.033.34–37 | … ertmiş rtnaşiki artadrş--da ulatı bügü biliglig burkan--larnaŋ al- -kamış | alkış--ların | öp saḳınıp |
| 1b-20 | … iş [r(a)]tnaşiki [artad(a)rşda ulatı bü]gü biliglig burḫan-[larnıŋ alḳamış | alḳışların] | öp saḳınıp onunç [ülüş] [ė]ki ptr oġlanı yoḳ kim meniŋ ögüm ḳaŋım ḳam ḳada … |
| 3a-13–14 | r(a)tnaşiki burḫan başın tüklüg tümenlig burḫanlarda wyakrit | alḳış | bultum . . |
| Mai.T-11.10b.12–15 | … ḫanları erdini yinçü munçuḳ ḫua çeçek bėrle ḳatı ḳarı yaġıtur-lar ḳut ḳolu | alḳış | alḳayu yaŋı toġmış bodiswtḳa yükünürler (.) |
| Mai.T-11.12b.13–29 | … ġuḳ tuta öŋtün uduzur .. sekiz tümen tort mıŋ purohitlar adlaġ ma[ŋgal]laġ | alḳış | alḳayu iliglerin ḳawşurup tegre yorıyurlar .. |
Aynı gövdeden maddeler
“alkış” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).