Mait sözlüğü · madde
altun isim
Tanım
- Altın: “altun kümüş” altın gümüş; “sarıġ altunın, ürüŋ kümüşin” sarı altınını, ak gümüşünü; “altun örgin üze olurupan” altın taht üzerine oturup; “altun birle ėtiglerindin bir buzaġu” altın süslerinden bir buzağı. Tanıklar: KTBKIBKİPMaitTTShoRKuTKBDLT
- Değerli, yüce olan için: “adı ködrülmiş altun aġızın” Yüce Buda’nın altın ağzıyla. Tanıklar: Abh
- “altun yış” Altın Yış, Altay dağları: “altun yış üze ḳabışalım” Altın Yış üzerinde birleşelim. Tanıklar: T2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): altun — yalın hâliyle 1.149 kez
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (19) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
19 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.011.16–19 | ay munmış biligsiz braman birükin | altun | yaratmaḳ ... -r sen ... / / / şungin kanta ... / - ... |
| Mai.Tek.024.04–06 | altun | öŋlüg bözüg tuta ornınta turup ulug aġar aymaḳın teŋri teŋrisi burkanka yü … | |
| Mai.Tek.028.15–20 | … çeçekin yaratag--lag tümen bire kėŋ çmbudvip uluş- -lug ... (o)rtu--sınta | altun- -ın | (kü)müşin vayturin spririn bu türlüg ... -d- ... |
| Mai.Tek.029.01–06 | ? = 72 ... t / / / ġınça kitumati balıḳ teŋr(i) ... yiti kat | altunın | kü(müşin) (vayturin) sapririn itiglig balıḳ kent--leri bolur tört erdnilig … |
| Mai.Tek.029.07–13 | … . altunlug sögütler kümüş ... (ya)pragkı çeçeki tüşi bolur ... sögütlerniŋ | altun | -... -lug sögütnüŋ saprirlag ... erdnilig sögütnüŋ vayturi |
| Mai.Tek.029.22–24 | inçip kitumati kent uluş | altun | öŋlüg kümüş öŋ--lüg yürüŋ öŋlüg ... tegrıḳlep turkaru yartlayur ... |
| Mai.Tek.030.08–13 | taḳı yėme ol kitumati kent uluşta bir bire kėŋ tüp törtkil tört kat | altunın | / / arka altı tür(lüg) ... kat yürü(ŋ) ... yumşaḳ tült ... bolur.. |
| Mai.Tek.051.14–18 | … an yėrtinçüde belgürser.. teŋri yėrintin kodı ėnip sumani ınal birle tuşup | altun | öŋlüg altun kırtışlıg arhant (bolurlar) |
| Mai.Tek.051.14–18 | … e belgürser.. teŋri yėrintin kodı ėnip sumani ınal birle tuşup altun öŋlüg | altun | kırtışlıg arhant (bolurlar) |
| Mai.Tek.063.36–39 | … egirler.. amarıları toyın (dınta)r bolup arhant kutka (tegi)rler.. alkunuŋ | altun | (kümüşlü)g kırtışları bolur.... |
| Mai.Tek.097.28–31 | iki ... -i oġuşlarıg ... -dra udug ... -tın tört ... - / | altun | |
| Mai.Tek.099.01–07 | ... - / r yine ... artamaduḳ ... - / ol dıntar künte kırk tümen | altun | yartmaḳ sataġı ed (tavar) aş içgü yėgeli yuŋlaġalı ... bolur taḳı ne ayıtm … |
| Mai.Tek.104.19–25 | … yaŋı atı v(i)rhar itser örki burkan körkin itser ... azu tü türlüg boduġın | altun--ın | kümüşin erdnin yinçün burkan körkin itser yaratsar alku kutlug tınlıglar m … |
| Mai.Tek.105.20–28 | … -r biz atı kütrülmiş teŋrim ... ... tükel bilge maytrı burkan ... (tö)zün | altun | ö(ŋlüg) / ... l- ... - / tun / - ... -rup çkr laḳ(şan) yaratıgl(ıg) ... ėl … |
| Mai.T-11.9b.06–14 | … tuta antaġ türlüg et’özinte meŋi ögrünçü toġar kim sekiz tümen tüü tübinte | altun | öŋlüg yaruḳ saçrayu üner .. |
| Mai.T-11.9b.28 | … klerin-tin et[’özntin kökü]ş öŋlüg yürüŋ [öŋlüg ḳızıl öŋ]lüg yipün öŋ[lüg] | altun | öŋ-lüg biş tür- lüg yaruḳlar ünerler üç mıŋ uluġ mıŋ yit suwdaḳı [ḳar]arıġ … |
| Mai.T-11.10b.16 | … nki klpte berü adnaġuḳa edgü asaġ tusu ḳılmışın öp saḳınıp ikile et’özinte | altun | öŋlüg yaruḳ ıdu keyikler begi kiser er[sl]an osuġ-luġ törtdin yıŋaḳ titrü … |
| Mai.T-11.11b.04–07 | yitiken yultuz osuġluġ yiti maŋ maŋlap .. | altun | yar-uḳın yarutdı yaşutdı .. ertiŋlig yumşaḳ ünin ḳop yir s[uw]laraġ yaŋḳur … |
| Mai.T-11.16b.18–27 | birer ödün aġı barim | altun | kümüş aġ(ı)lıḳta yıġarlar .. birer ödün ḳunçy ḳatun bėrle emranmaḳ yirtinç … |
Aynı gövdeden maddeler
“altun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).