İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ev isim

Tanım

  1. Ev, konut; yurt: “atın mindi keldi eviŋe turup” atına bindi, kalkıp evine geldi; “ewindin turup çıḳtı” evinden kalkıp çıktı; “tört yıŋaḳtın … ėwleriŋizdin” evlerinizden; “azu ėdiz evte erser” ya da yüksek bir evde ise; “ebime tüşmiş” yurduma (ordugâhıma) inmiş. Tanıklar: ŞUUKB2
  2. “ev bark” ev bark, hane halkı ve mal mülk; “evdin barktın ün-” (Budist metinlerde) evi barkı bırakıp rahip olmak: “evde ünüp altı yıl tapavan berkte” evden çıkıp altı yıl çile ormanında; “ev-tin ünmiş kişiler” evden çıkmış (rahip) kişiler; “ebin barkın ḳalısız ḳop kelürti” evini barkını eksiksiz hep getirdi; “ebin barkın buzdum” evini barkını dağıttım; “evke barḳḳa badımız erser” eve barka bağlandıysak. Tanıklar: Huast2SekMait2Man
  3. Hane, aile: “neçe evinŋ kişi orunçaḳın yiddimiz erser” nice hanenin, kişinin emanetini yediysek; “evnŋ yutuzıŋa yazındım erser” başkasının karısıyla günah işlediysem. Tanıklar: U

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

ev (Budist metinler), ew/ėw (KB, KuT) ve eb/ėb (yazıtlar) yazımları bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ev — yalın hâliyle 103 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ewke 20 (KB) · ewḳe 2 (KB)
  • ewiŋe 16 (KB, Mait) · ėwiŋe 1 (KuT)
  • ew 15 (KB, TT, Mait, DLT) · ėw 8 (KuT)
  • ewi 11 (KB, DLT) · ėwi 2 (KuT)
  • ewindin 1 (KB) · ėwindin 1 (KuT)
  • ewlerindin 1 (KuT) · ėwlerindin 1 (KuT)

Çekimli biçimler (67):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

37 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.001.25–28 evde ünüp altı yıl tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin viçrazan örgün üz …
Mai.Tek.003.15–23 … iz muŋsuz taḳsız telim taşım bay barımlıg sansız üküş kötişvr bayaġut--lar evleri barkları öz tıḳ- vityas--tan yigi
Mai.Tek.007.55–56 (ına)llar çorlar evlerin (barkların) kodup toyın dıntar (bolmaz)lar erti..
Mai.Tek.007.57–62 anın amtı ... kop yilik tutuḳ ev (bark) (kod)up toyın dıntar bolalım (munılay)u keŋeşip olar yėme teŋri (t) …
Mai.Tek.010.05–06 taḳı saŋa buşı tavar kergek erser badari bramannaŋ (ev)iŋe barıp buşı kolġıl..
Mai.Tek.010.07–11 … niridani bramn yaġış--lıg yėrdin ünüp bardı.. anta ötrü badari bramn kentü evinte (o(luru kök kalıḳda kalır teg ...
Mai.Tek.012.32 amtı kentü kentü ergülük evke baralım..
Mai.Tek.015.01–06 … ülüş] namo but namo d(a)rm namo saŋ amtı bu nomlug savag badarı bramn--nıŋ e(v)inte uḳmış kergek.. anta ötrü badarı braman taŋ yarunınta turup (inçe) tėp tėdi …
Mai.Tek.018.20–24 … şaŋ tagda antag kügi üni ėştildi tözün maytrı teŋri teŋrisi burkan nomınta evdin barktın önti tėp.. taḳı yėme alku yėr suv--larda sadu kılmaḳ ün ėştilti
Mai.Tek.023.16–18 eŋ (ilki) evig barkag ordug karşıg ... -ug kodmazlar.. ıḳinti kazġanmış ... kısıg yıġa tė …
Mai.Tek.025.15–20 … amtı kamag bursaŋ kuvragdın iki toyın ötünü teginür-men kim küntemek meniŋ evim- -te aşanz--unlar.. men yėme küçüm (yėt)mişçe tapınıp ajunlug azuḳ ... (anta) ö …
Mai.Tek.027.06–11 kim yėme kurtulmaḳ küsüşin burkan nomınta evig barkag kodup toyın bolsar azu toyın bolġuçıḳa basutçı bolsar alku tınlıg m …
Mai.Tek.040.05–08 ol oḳ kün kitu--(mati balıḳ) uluştaḳı ... iyin evig (barkıg) (koddaçı) toyın bolurlar.. ...
Mai.Tek.049.01–03 6 ? = 234 277 511 534 yoḳ ... (ço)ġın yalın(ın) ... ... (ev) barkların ... ... biligke ...
Mai.Tek.050.17–21 … yruḳlar.. sekiz tümen tört mıŋ bramanlar (a)lku yėgedmek begedmek erk türk (ev) bark (ko)dup ıda(lap) / / / maḳag ... - / k / - ...
Mai.Tek.050.22–28 … tümen tört mıŋ purohit bramanlar birle purohit--ler erkin türkin erdnilig evler--in kodup ıdalap ulug tikin çuġın balıḳ uluşlug bodun buḳun--tın aġır ayag teg …
Mai.Tek.052.48–52 tört yıŋaḳtınkı bursoŋ (kuvr)aglarka süŋ tayaḳ kılsar (ı)ġlig yatġu evler itip buşı bėrser.. buyanlıg itip buşı bėrser.. ig--lig kemlig bertük beçel …
Mai.Tek.052.53–56 … rhar saŋram--larıg açınsar agrınsar v(i)rhar saŋram yėrin sipirser arıtsar evig bark--ag kodup toyın dıntar bolsar baçag olursar arıg çhşapt ... -d- ...
Mai.Tek.054.22–24 konuḳluḳ ev bark buşı bėrser.. üstün teŋri yėrinte altın yalaŋuḳ et-özinte ulatı nırva …
Mai.Tek.057a.02 ol oġul tugmışta evinte ptpdi sögüt belgülüg boltı..
Mai.Tek.058.09–13 anı kör- -üŋler ol an--tag bėş çöbıḳ yavlaḳ üdteki evdin barktın ünmiş toyınlar antag körksüz kılınçlıg erserler taḳı ne aytmış ker …
Mai.Tek.058.14–15 teŋri teŋrisi burkanıg ölürgeli saḳınıp eviŋe aşka ötünti..
Mai.Tek.068.36 … ḳ-(igitmek) ... (ü)ç aġılıḳ nomu(g) ... - / / / lıg sözledimiz kuvr--aglıg evlerig yalıŋuz aŋantımız erksintimiz adnaġuḳa bėrdimiz..
Mai.Tek.083.30–31 anta tuġup temirlig örtlüg tünerig evlerde bekleyürler
Mai.Tek.084.10–14 … suz teginçsiz örtlüg yalınlıg bı bıçġu et-özleri üze (ya)ġar.. bı bıçġulug evlerde bekle--(yür)ler.. tarjul şaḳtilerin ilgek--lerin sançarlar yaġar teg / / - …
Mai.Tek.094.01 (tu)rup eviŋe bardı ...
Mai.Tek.094.02–08 … ŋ ... turup yaŋı arıg kedim / - ... kedim ... -liginte ... tütsüglük tutup eviniŋ kapaġınta ulug aġır aymaḳın kelteçi dıntarlarag ... erti ...
Mai.Tek.101.24–34 … - ... -ler belgürtir amtıḳı kişiler ... tigitin kerpiçin ... (ti)m(in ök) evler belgürtir ...
Mai.Tek.101.41–43 evler içinte amtıḳı üç ... çikin bodlug öŋsüz meŋiz(siz) ... -suz yalaŋuḳlarıg b …
Mai.Tek.111.07–12 ançam(a) ... / / üskütek yarsınçıg sasıg ... / / utunu / / / miş evdin barktın ün(üp) dıntar tėp bu muntag tamulug emgekliglerde ozmasar kurtulma …
6b-12–16 … ırtışın soyġalı közin oyġa-lı ėlgin adaḳın bıçġalı amraḳ kişi . . . oġulın ewin barḳın ordusın . . . [yėr] suw baġ borluḳ uluġ uluġ . . . . . . tėp buşı b …
Mai.T-11.3b.07–11 ançama meŋi ançama edgü asıġ tusu ançama edgü ḳut ḳıw kim meniŋ ewimte barḳımta burḫanlıġ kün tŋri toġar ermiş ..
Mai.T-11.6b.17–29 … ş budmış tınlaġlaraġ kntü et’özin ḫua yawışġu töltek-lig edgü yıdın toġmış ew barḳ-ça saḳınıp ol tınlaġlaraġ kigürüp isinü olu[ru]rça saḳınur isig ḳowuḳ …
Mai.T-11.13a.19–23 … bodiswtaġ kitumati kent uluşḳa kigürüp altunluġ ḳayda brḫmayu bramann(ı)ŋ ewiŋe tegür-üp üstün tŋri altın yalnḳuḳ edruḳ edruḳ aġar ayaġ ḳılurlar ..
Mai.T-11.13b.15–22 … dmiş ḳutı buyanı-ı erür .. naŋ bu orduda ḳarşıda ol-urġu ermez .. otġuratı ew barḳ ḳodup sisiksiz burḫan ḳutın bulġay .. tort köni kirtü nomluġ uluşlar …
Mai.T-11.14a.02–05 ḳaltı küz ödteki linḫua çeçek osuġluġ közin arıtı yum<m>az .. taġ yış tam ewlerdeki ed tawarlaraġ tıdıġsız tutuġsuz körür ..
Mai.T-11.16a.28 … ot- … … … -üklerig … kiŋürü ayu bėrür … ol tıltaġın sekiz ygrmi kolti sanı awdin barḳtın ünmiş dintarlar bilge bramanlar .. alḳu bodiswt-aġ baḫşı taplayurl …