İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

artuḳ sıfat

136 geçiş 9 biçim 14 eser KBMaitBKKuTSekAbhKTT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Fazla, çok, aşırı: “üküş sözde artuḳ asıġ körmedim” çok sözde fazla yarar görmedim; “artuḳ emgek” fazla sıkıntı; “arduḳraḳ kėŋ” daha geniş. Tanıklar: AbhUKB2
  2. Üstün, daha iyi; üstünlük: “artuḳ ḳıldı taŋrı … amarıŋıznı amarı üze” Tanrı kiminizi kiminize üstün kıldı; “artuḳta artuḳ” üstünlerin üstünü. Tanıklar: MaitKuT
  3. Zarf olarak: pek, çok: “et’özin artuḳ saḳlanu tutar” kendini pek sakınır; “artuḳ küçlüg” pek güçlü. Tanıklar: TKİPSek
  4. “artuḳı” (sayılarda) fazlası, üstü: “ḳırḳ artuḳı yeti yolı sülemiş” kırk yedi kez sefer etmiş; “otuz artuḳı eki yaşıma” otuz iki yaşımda. Tanıklar: BK2

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): artuḳ — yalın hâliyle 102 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • artuḳ 100 (KB, Mait, KuT, Sek) · artuk 2 (KuT, AH)
  • artuḳı 21 (BK, Mait, KT, KB) · artukı 1 (Man)

Çekimli biçimler (7):

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 63–64 kim ḳayu tınlıġ artuḳ küçlüg övkeçi ėrser ḳuanşi im pusar atın atasar övkesi ḳorayur ..

Aynı gövdeden maddeler

“artuk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).