İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

emgen- fiil

Tanım

  1. Acı çekmek, sıkıntıya katlanmak; çile çekmek: “altı yıl tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin” altı yıl çile ormanında ağır çile çekmiş olarak; “ertiŋü emgek emgenür irti” çok acı çekiyordu; “bu yėrtinçüde sansız tümen tınlıġlar emgenser” bu dünyada sayısız canlı acı çekerse; “alḳu tınlġlar üçün ḳadıġlanıp emgenip” bütün canlılar için çabalayıp çile çekip; “özüti ozakı özke emgentükin” ruhunun bedende acı çektiğini. Tanıklar: KİPSekMaitAbhMan

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): emgen- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (13):

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 9–10a tözünüm birük bu yėrtinçüde sansız tümen t (ınlıġlar) … emgenser ol emgekinte ḳuanşi im pusarḳa umuġ ınaġ tutup … atasar … bu bodisvt kentü …
KİP 34–39 … uzun yana yoḳıla kėlip ḳınlıḳta kirip ba-… -mış baġda buḳaġuda yatıp emgek emgenser ol emgekinte ḳuanşi im pusar atın atasar ḳut ḳolu yalvara ötünser baġda bu …
KİP 78–80 … ḳa tapıġ uduġ ayamaḳ çitlemek atamaḳ (kirt) günmekte ulatı tėgürgeli emgek emgenser ol emgeki neŋ yoḳsuz bolmaz . .

Aynı gövdeden maddeler

“emgen” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).