İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
O sözlüğü · madde

beg isim

712 geçiş 41 biçim 20 eser KBMaitBKKTDLTUTTShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bey, soylu, yönetici: “türük begler bodun, bunı eşidiŋ” Türk beyleri, halkı, bunu işitin; “begli bodunlıġ yoŋaşurtuḳin üçün” beylerle halkı birbirine düşürdüğün için; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begler begin azıttı” beylerin beyini yanılttı; “tanġut begin yaġıladı” Tangut beyiyle savaştı. Tanıklar: KT2BK2DLT3
  2. Hükümdar, efendi: “bezendim begim boldı ḫaḳan uluġ” yüce hakan beyim oldu, onurlandım; “özüŋ eḍgü ḳolma, begiŋ eḍgü ḳol” kendi iyiliğini değil, beyinin iyiliğini dile. Tanıklar: KB2

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): beg — yalın hâliyle 254 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • beg 251 (KB, Mait, TT, EÇS) · bėg 2 (IB) · beġ 1 (KB)

Çekimli biçimler (38):

O Ongin Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
O 7 “Yabız bat biz Azıġ üküşüg körtüg erti Sül[el]im!” tėr ermiş “Amtı beglerim e!” tėr ermiş “B(i)z az b(i)z tėyin ḳork[malım]”…
O 9 ḳam[ıl] balıḳ(k)a tegdim ḳunladım altım süsi kelti ḳar(a)s(i)n y(ı)gdım begi ḳaçdı

Aynı gövdeden maddeler

“beg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).