KuT sözlüğü · madde
arḳa isim
Tanım
- Arka, sırt: “uzun saçın kėdin arḳasınta ıtıp” uzun saçını arkasına atıp; “ḳarluḳ … arḳasin sıyu urtı” Karlukların arkasını kırıp vurdu; “kirü arḳalarında attılar” arkalarına attılar. Tanıklar: U
- Destek, arka; “arḳa yülek” destek, dayanak: “bayat oḳ bolu birsü arḳa yülek” Tanrı (sana) destek olsun; “tŋriler yruḳıŋa arḳa birip” tanrıların buyruğuna arka verip. Tanıklar: SekKB2
- Üst yüz, yüzey: “yaġız yér arqasıntaqılar” yeryüzündekiler; “nom arkasıŋa” öğretinin desteğine. Tanıklar: ManShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arḳa — yalın hâliyle 23 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arḳa 20 (KB, KuT, U, Sek) · arqa 3 (ShoR)
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (18) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/28a1 | … ildiler bitig belgürtür ök anı boḍunḳa kizlemezler ök anı attılar anı kirü | arḳalarında | satġın aldılar aŋa az bahanı nėme yawuz ol kim satġın alurlar |
| Ku. T. 26/22a3 | … iŋ birle anda öŋdin kim ḳınayu yoḍsa-miz ( yüzlerini taḳı yandursa-miz anı | arḳa--larıŋa | azu yıratsa-miz anlarnı neteg kim yırattımız şenbe boḍunlarını yaᶜni cuhud … |
| Ku. T. 28/71b3 | … ḳaçan körse siz anlarnı kim tandılar ḳawurtluḳ ewrülmeŋ olarḳa kirü yaʿni | arḳa | bėrmeŋ |
| Ku. T. 29/18b2 | … ılmadı sizdin nerse tarudı siziŋ üze yer ol kim kėŋüdi erdi yana evüldüŋüz | arḳa | bėrigliler kizleyü |
| Ku. T. 29/26a3 | … lur anıŋ üze tamuġ otı içre daġ baslur anıŋ birle alınları hem yanları hem | arḳaları | ol kim kömdüŋüz özleriŋizke tatıŋlar anıŋ yanutın kim kömdüŋüz |
| Ku. T. 31/43a3 | 31 ḳawi ḳılġıl anıŋ birle | arḳamnı | |
| Ku. T. 33/16a1 | … s yıġmaz çın sözdin ḳaçan tilese siz olardın tonlardın tileŋ olardın hicab | arḳasında | ol arıġraḳ köŋlüŋizke olar köŋülleriŋe kerekmez sizke emgetse sizler taŋrı … |
| Ku. T. 33/75b3 | … Tükel bėrlür üçün olarḳa yanutları arturur anlarḳa öz fazlındın ol örtgen | arḳa | üküş bėrgen |
| Ku. T. 33/85b1–3 | 45 eger tutsa taŋrı boḍunnı ḳazġanmışları birle ḳoḍmaġatı anıŋ | arḳası | üze teprenigli ançası bar kiḍin ḳoḍar olarnı .. |
| Ku. T. 34/27b3 | 90 yüz ewürdiler andın | arḳa | bėrigliler |
| Ku. T. 35/62b2 | 67 ol taŋrı törütti topraḳdın yana | arḳa | suwındın yana bir kesek ḳandın yana çıḳarur sizni kiçiglik birle yana tege … |
| Ku. T. 36/23b2 | 33 eger tilese tayandurġay yelni bolġalar tayanıġlılar anıŋ | arḳası | üze bütünlükin anıŋ içinde ayatlar ḳamuġ sergen şükr ḳılġanḳa |
| Ku. T. 36/41a1 | 13 Tüz bolsa sizler anıŋ | arḳaları | üze yana yad ḳılıŋ iḍiŋiz niʿmetini ḳaçan tüz bolsa sizler anıŋ üze ayġay … |
| Ku. T. 36/62b1–2 | 60 eger tilese-miz ḳılġatımız sizdin ferişteler yer içinde | arḳaŋızda | olturġaylar ėrdi |
| Ku. T. 37/18b2 | 25 anlar kim yandılar | arḳalarıŋa | belgürmişde kiḍin olarḳa köni yol yek bezedi olarḳa ve zaman bėrdi olarḳa |
| Ku. T. 37/41b3 | 22 eger toḳuşsalar siziŋ birle anlar kim tandılar ewürgeyler | arḳalarını | yana bulmazlar dost ap yariçi |
| Ku. T. 38/26a2 | … rle eger toḳuşsalar olar yari bėrmezler olarḳa eger yari bėrseler ewrerler | arḳaların | yana yari bėrilmezler |
| Ku. T. 38/27a3 | … toḳuşmazlar siziŋ birle ḳamuġ meger uluşlar içinde berk ḳılmış azu tamlar | arḳasında | toḳışları olar ara ḳatıġ sėznür sen olarnı ḳamuġ bir yerde köŋülleri aḍın … |
Aynı gövdeden maddeler
“arka” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).