İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

at- fiil

45 geçiş 18 biçim 8 eser KuTKBDLTUManTTAHShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Atmak, fırlatmak: “anı kirü arḳalarında attılar” onu arkalarına attılar; “sizlerde almış aġu hormuzta teŋrike atġay men” sizden aldığım zehri Hormuzta tanrıya atacağım; “erni otḳa yüzin atġuçı til ol” insanı yüzüstü ateşe atan dildir. Tanıklar: ManAH
  2. (Ok) atmak: “atsa ajun uġrap oḳ” dünya nişan alıp ok atsa; “ḳaraŋġuta atmış oḳ” karanlıkta atılmış ok; “atġalır oḳnı” oku atmak için. Tanıklar: ShoRDLT2
  3. “taŋ at-” tan ağarmak: “taŋ ata yortalım” tan ağarırken yola çıkalım. Tanıklar: DLT

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): at- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (18):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 25/28a1 … berk bıçıġını bėrildiler bitig belgürtür ök anı boḍunḳa kizlemezler ök anı attılar anı kirü arḳalarında satġın aldılar aŋa az bahanı nėme yawuz ol kim satġın …
Ku. T. 26/76a2 112 kim kim ḳazġansa yazuḳnı ḫatanı azu yazuḳnı yana atsa anı bizarlıḳḳa çın-oḳ kötürdi uluġ yazuḳ yime belgülüg yazuḳ
Ku. T. 28/27b1 … me yawuz ḫalife bolduŋuzlar maŋa mėnde kidin ėwdüŋüzlermü iḍiŋiz yarlıḳıŋa attı tahtalarnı tuttı ḳadaşınıŋ başını süḍreyür anı öziŋe aydı: ey anam oġlı bü …
Ku. T. 28/72b3 17 öldürmediŋiz olarnı ançası bar taŋrı öldürdi olarnı sen atmadıŋ ançada attıŋ sen ançası bar taŋrı attı sınayur üçün müʾminlerni andın sına …
Ku. T. 28/72b3 17 öldürmediŋiz olarnı ançası bar taŋrı öldürdi olarnı sen atmadıŋ ançada attıŋ sen ançası bar taŋrı attı sınayur üçün müʾminlerni andın sınaġ körklüg ol …
Ku. T. 28/72b3 … ası bar taŋrı öldürdi olarnı sen atmadıŋ ançada attıŋ sen ançası bar taŋrı attı sınayur üçün müʾminlerni andın sınaġ körklüg ol taŋrı eşitgen bilgen
Ku. T. 31/41a2 19 aydı: atġıl anı ey musa
Ku. T. 31/41a3 20 attı anı ançada ol yılan boldı yügrügli
Ku. T. 31/44a3 39 kim atġıl anı tabut içiŋe taḳı atġıl anı derya içiŋe atsun anı derya ḳıraġıŋa alsun …
Ku. T. 31/44a3 39 kim atġıl anı tabut içiŋe taḳı atġıl anı derya içiŋe atsun anı derya ḳıraġıŋa alsun anı meniŋ yaġım hem anıŋ ya …
Ku. T. 31/55a3 69 atġıl ol kim seniŋ saġ elgiŋde turur siŋürsün anı kim ḳıldılar bütünlükin anı ki …
Ku. T. 31/63b3 … ançası bar kötürdimiz yüklerni boḍun bezekindin ata bėrdimiz anı mundaġuḳ attı samiri melʿun
Ku. T. 31/67a2 … lʿun: kördüm ol kim körmediler anı aldımız bir awuç topraḳ yalawaç izindin attımız anı mundaġuḳ bezedi mėni et-özüm
Ku. T. 32/5b3 7 Uḳturdımız musa anasınḳa kim emüzgil tėp anı ḳaçan ḳorḳsaŋ anıŋ üze atġıl anı derya içiŋe ḳorḳmaġıl ḳaḍġurmaġıl biz yandruġlı-miz saŋa taḳı ḳılıġlı- …
Ku. T. 32/21b1 31 kim atġıl tayaḳıŋnı ḳaçan kördi erse anı ırġanur ançaḳlı yılan teg ewrüldi ḳaḍra yan …
Ku. T. 32/27a2 40 Tuttumız anı hem sülerini attımız olarnı teŋiz içiŋe baḳġıl neteg boldı zalimlerniŋ soŋı
Ku. T. 34/39a3 145 attımız anı yazıḳa ol iglig
Ku. T. 37/75b2–3 26 ol kim ḳıldı taŋrı birle aḍın ilah atıŋlar köni ḳatıġ ḳın içiŋe