KuT sözlüğü · madde
eren isim
Tanım
- Erler, adamlar; yiğitler, kahramanlar (er’in topluluk biçimi): “ajunda ne yaŋlıġ eren toġdı kör” dünyada ne türlü yiğitler doğdu, bak; “ulşıp eren börleyü” erler kurt gibi uluşarak; “toḳuz eren sançdı” dokuz er mızrakladı; “bėş yüz eren kelti” beş yüz er geldi; “süŋekke yilig teg erenke bilig” bilgi insana kemikteki ilik gibidir; “erenlerke ülüş andın kim ḳazġandılar” erkeklere kazandıklarından pay (vardır). Tanıklar: KTBKKuTKBDLTAH
- (Budist metinlerde) seçkin kişiler: “sekiz yalındıḳ yėg üsdünki erenler” sekiz yüce soylu kişi (ārya-pudgala); “uluġ erenlig iki qırq lakşan” büyük insanın (mahāpuruṣa) otuz iki işareti. Tanıklar: AbhShoR
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): eren — yalın hâliyle 54 kez
Çekimli biçimler (13):
Bağlamlar
Bütün geçişler (21) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/9a3 | 32 arzulamaŋ anı kim artuḳ ḳıldı taŋrı anıŋ birle amarıŋıznı amarı üze | erenlerke | ülüş andın kim ḳazġandılar uraġutlarḳa ülüş andın kim ḳazġandılar tileŋler … |
| Ku. T. 26/11a1 | 34 | erenler | aḍaḳın turġanlar uraġutlar üze anıŋ birle kim artuk ḳıldı taŋrı amarıların … |
| Ku. T. 26/43a1 | 75 nė ol sizke kim toḳuşmaz sizler taŋrı yolı içinde zaʿifler | erenlerdin | hem uraġutlardın hem oġlanlardın anlar kim ayurlar: iḍimiza çıḳarġıl bizni … |
| Ku. T. 26/65b3 | 98 meger küçsüz | erenlerdin | uraġutlardın oġlanlardın yaraġ bulmazlar hileḳa yime könülmezler yolḳa |
| Ku. T. 27/15a1 | … r ikegü ol ikike iki iki çehar-daŋ andın kim ḳoḍtı. eger bolsalar ḳadaşlar | erenler | tişiler erkekke iki tişi iki meŋizlig. belgürtür taŋrı sizke kim ḳışmaŋ tė … |
| Ku. T. 30/51al | 43 Iḍmadımız sėnde öŋdin meger | erenler | kim yarlıġ ıḍıldı anlarnıŋ tapa aytıŋ / soruŋlar bitig boḍnıŋa eger bilmes … |
| Ku. T. 33/3b3 | 35 boyun bėrmiş | erenler | boyun bėrmiş ḳunçuylar kirtgünmiş erenler kirtgünmiş ḳunçuylar aḍaḳın turġ … |
| Ku. T. 33/3b3 | 35 boyun bėrmiş erenler boyun bėrmiş ḳunçuylar kirtgünmiş | erenler | kirtgünmiş ḳunçuylar aḍaḳın turġan erenler aḍaḳın turġan tişiler köni sözl … |
| Ku. T. 33/3b3 | … yun bėrmiş ḳunçuylar kirtgünmiş erenler kirtgünmiş ḳunçuylar aḍaḳın turġan | erenler | aḍaḳın turġan tişiler köni sözlegli erenler köni sözlegli ḳunçuylar sergen … |
| Ku. T. 33/3b3 | … günmiş ḳunçuylar aḍaḳın turġan erenler aḍaḳın turġan tişiler köni sözlegli | erenler | köni sözlegli ḳunçuylar sergen erenler sergen tişiler baş ḳoḍı erenler baş … |
| Ku. T. 33/3b3 | … aḍaḳın turġan tişiler köni sözlegli erenler köni sözlegli ḳunçuylar sergen | erenler | sergen tişiler baş ḳoḍı erenler baş ḳoḍı tişiler sadaḳa bėrgen erenler sad … |
| Ku. T. 33/3b3 | … gli erenler köni sözlegli ḳunçuylar sergen erenler sergen tişiler baş ḳoḍı | erenler | baş ḳoḍı tişiler sadaḳa bėrgen erenler sadaḳa bergen tişiler ruze tutġan e … |
| Ku. T. 33/3b3 | … gen erenler sergen tişiler baş ḳoḍı erenler baş ḳoḍı tişiler sadaḳa bėrgen | erenler | sadaḳa bergen tişiler ruze tutġan erenler ruze tutġan tişiler ferclerini k … |
| Ku. T. 33/3b3 | … r baş ḳoḍı tişiler sadaḳa bėrgen erenler sadaḳa bergen tişiler ruze tutġan | erenler | ruze tutġan tişiler ferclerini küḍezgen erenler ferclerini küḍezgen tişile … |
| Ku. T. 33/3b3 | … bergen tişiler ruze tutġan erenler ruze tutġan tişiler ferclerini küḍezgen | erenler | ferclerini küḍezgen tişiler yad ḳılġan erenler taŋrını üküş yad ḳılġan tiş … |
| Ku. T. 33/3b3 | … tişiler ferclerini küḍezgen erenler ferclerini küḍezgen tişiler yad ḳılġan | erenler | taŋrını üküş yad ḳılġan tişiler anuttı taŋrı olarḳa yarlıḳamaḳ yanut uluġ |
| Ku. T. 33/27a2 | … ınayur üçün taŋrı iki yüzlüglerni hem iki yüzlüg uraġutlarnı ortaḳ ḳatıġlı | erenlerni | ortaḳ ḳatıġlı ḳunçuylarnı tevbe bėrür taŋrı müʾmin erenler üze müʾmin ḫatu … |
| Ku. T. 33/27a2 | … ortaḳ ḳatıġlı erenlerni ortaḳ ḳatıġlı ḳunçuylarnı tevbe bėrür taŋrı müʾmin | erenler | üze müʾmin ḫatunlar üze erür taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan |
| Ku. T. 34/69b2–3 | 62 ayġaylar: nė ol bizke körmez--miz | erenlerni | sanayur men sizlerdin şer-- lerdin |
| Ku. T. 37/29b1 | 6 ḳınayur üçün iki yüzlüglerni iki yüzlüg uraġutlarnı ortaḳ ḳılıġlı | erenler | ortaḳ ḳılıġlı uraġutlar sėzigliler taŋrıḳa yawuz sėzig olar üze yawuz tezg … |
| Ku. T. 37/43b1 | … nı teweŋizlerni yıġmış erdiler tegmekdin orunlarıŋa ve eger bolmasa müʾmin | erenler | müʾmine uraġutlar bilmegey erdiŋiz anlarnı kim erklegey siz olarnı teggey … |
Aynı gövdeden maddeler
“eren” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).