İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ev isim

Tanım

  1. Ev, konut; yurt: “atın mindi keldi eviŋe turup” atına bindi, kalkıp evine geldi; “ewindin turup çıḳtı” evinden kalkıp çıktı; “tört yıŋaḳtın … ėwleriŋizdin” evlerinizden; “azu ėdiz evte erser” ya da yüksek bir evde ise; “ebime tüşmiş” yurduma (ordugâhıma) inmiş. Tanıklar: ŞUUKB2
  2. “ev bark” ev bark, hane halkı ve mal mülk; “evdin barktın ün-” (Budist metinlerde) evi barkı bırakıp rahip olmak: “evde ünüp altı yıl tapavan berkte” evden çıkıp altı yıl çile ormanında; “ev-tin ünmiş kişiler” evden çıkmış (rahip) kişiler; “ebin barkın ḳalısız ḳop kelürti” evini barkını eksiksiz hep getirdi; “ebin barkın buzdum” evini barkını dağıttım; “evke barḳḳa badımız erser” eve barka bağlandıysak. Tanıklar: Huast2SekMait2Man
  3. Hane, aile: “neçe evinŋ kişi orunçaḳın yiddimiz erser” nice hanenin, kişinin emanetini yediysek; “evnŋ yutuzıŋa yazındım erser” başkasının karısıyla günah işlediysem. Tanıklar: U

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

ev (Budist metinler), ew/ėw (KB, KuT) ve eb/ėb (yazıtlar) yazımları bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ev — yalın hâliyle 103 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ewke 20 (KB) · ewḳe 2 (KB)
  • ewiŋe 16 (KB, Mait) · ėwiŋe 1 (KuT)
  • ew 15 (KB, TT, Mait, DLT) · ėw 8 (KuT)
  • ewi 11 (KB, DLT) · ėwi 2 (KuT)
  • ewindin 1 (KB) · ėwindin 1 (KuT)
  • ewlerindin 1 (KuT) · ėwlerindin 1 (KuT)

Çekimli biçimler (67):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 25/17b1 … izke fermandın nerse öldürülmegey erdimiz munda. ayġıl: eger bolsa erdiŋiz ėwleriŋiz içinde çıḳġatılar ol kişiler kim bitildi olar üze öldürmek yatġu yerleriŋe …
Ku. T. 26/66b2 … rı yolı içinde bulur yer içinde turġu yer üküş hem kėŋlik kim kim çıḳsa öz ėwindin hicret ḳılġanın taŋrıḳa yalavaçıŋa yana yetse aŋa ölüm çın-oḳ tüşti anıŋ y …
Ku. T. 28/66a3 neteg kim çıḳardı seniŋ iḍiŋ ewüŋdin könilikin bütünlükin bir ögür müʾminlerdin taplamazlar
Ku. T. 28/83a1–3 35 bolmadı olarnıŋ namazları ėw üskinde meger sıġırmaḳ aya urmaḳ tatıŋlar ḳınnı anıŋ birle kim tanar erdiŋ …
Ku. T. 29/15a1 20 anlar kim bittiler hem ėw barḳdın kesildiler toḳuştılar taŋrı yolı içinde malları birle özleri birle …
Ku. T. 29/17a3 … ar kim ḳazġandıŋız anı satıġçılıḳ kim ḳorḳar sizler anıŋ kasidlikiŋe turġu ėwler tileyür sizler anı sewügre[k] sizke taŋrıdın hem yalavaçındın toḳuş ḳılmaḳ …
Ku. T. 29/52a1 … rḳa bustanlar kim aḳar astınıda arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde turġu arıġ ėwler turġu bustanları içinde hem ḫoşnudluḳ taŋrıdın uluġ ol ol ḳurtulmaḳ uluġ
Ku. T. 30/50a1 41 anlar kim ėw barḳdın aḍrıldılar teŋrilik anda kiḍin kim küç ḳıl[ın]dılar ornatġay-miz a …
Ku. T. 30/64a1–3 68 körkitü bėrdi iḍiŋ arıḳa kim ėtġil / tutġıl taġlar--dın ėwlerni yıġaçda andın kim ḳılurlar
Ku. T. 30/72b1 80 taŋrı ḳıldı sizke ėwleriŋizdin amrulġu ḳıldı sizlerke yılḳılar terilerindin ėwler yüŋül tutar siz anlarnı …
Ku. T. 30/72b1 … aŋrı ḳıldı sizke ėwleriŋizdin amrulġu ḳıldı sizlerke yılḳılar terilerindin ėwler yüŋül tutar siz anlarnı köçgü künleriŋizde turġuluḳ künleriŋizde ḳoy yüŋle …
Ku. T. 30/90b2 110 yana bütünlükin seniŋ iḍiŋ anlarḳa kim ėw barḳlarıdın kesildiler anda kiḍin sınandılar yana ḳatıġlandılar serindiler …
Ku. T. 31/29a1–2 74 neçeni yoḳattımız olarda aşnu körklügrek boḍundın ėw tonındın egin tonındın
Ku. T. 32/8b8b3 … am ḳıldımız anıŋ üze emüzgenlerni anda burun aydı: nek yolçılayın mu sizni ėw boḍnıḳa pezirleyürler [a]nı sizke olar aŋar eḍgü sanġanlar
Ku. T. 32/37b1 58 neçe yoḳattımız uluş--dın [kim] küvezlendi anıŋ tiriglikleri ol turġu ėwleri turmaduḳ teg olarda kiḍin meger azḳına erür-miz biz miras alıġlılar-miz
Ku. T. 33/2a3 33 ahestelıḳ ḳılıŋlar ėwleriŋiz içinde taranıp çıḳmaŋlar evvelḳı bilmezlik çıḳmaḳı teg kafirler aḍaḳın ḳıl …
Ku. T. 33/2a3 … hem yalawaçıŋa anıŋ üçün tileyür taŋrı kiterse sizdin ʿazabnı ey peyġamber ėwi boḍnı arıtsa sizlerni arıtmaḳ
Ku. T. 33/3a3 34 yad ḳılıŋlar ol kim oḳınur ėwleriŋiz içre taŋrınıŋ nişanları yime bütün söz ol taŋrı ėrür latif bilgen
Ku. T. 33/12a1 … ızları taġayıŋ ḳızları anaŋ tişi ḳarındaşınıŋ ḳızları anlar kim kesildiler ėw barḳdın seniŋ birle müʾmine uraġutnı eger bėrse özini peyġamberḳa eger til …
Ku. T. 33/16a1 53 ey anlar kim bittiler kirmeŋ yalawaç ėwiŋe meger destur bėrilse sizke taʿam tapa baḳıġlılarda aḍın anıŋ vaḳtiŋe anças …
Ku. T. 33/37al 15 bütünlükin boḍnıḳa ėwleri içinde nişan iki bustan saġdın hem soldın yėŋler öz iḍiŋiz ruzisindin taḳı …
Ku. T. 34/7a2 … rek bolsa aŋar yetmek aynı ap yime tün kündüzni ozruġlı ḳamuġ felek içinde ėwe tezginürler
Ku. T. 36/13a1 18 ėwe tileyür aŋa anlar kim bitmezler aŋar anlar kim taptılar ḳorḳuġlılar andın …
Ku. T. 36/50b3 33 eger bolmasa erdi boḍun bir ögür yalġuz ḳılġatımız ol kim tanar taŋrıḳa ėwleriŋe şifta[r]lar kümişdin yime üzeŋüler anıŋ üze aġarlar
Ku. T. 36/51b1 34 yana ėwleriŋe ḳapuġlar yime taḫtlar anıŋ tayanurlar
Ku. T. 31/79a2 … ı utru kelmiş özleri ḳolında aydılar: bu bulıt yaġturur bizke suw kendü ol ėwe tileyür siz aŋar yel turur anıŋ içinde açıġlı ḳındın
Ku. T. 31/79b3 25 helak ḳılur ḳamuġ neŋni iḍi buyruḳı birle erte ḳoptılar körünmez meger ėwleri mundaġuḳ yanut bėrür-miz yazuḳluġ boḍunḳa
Ku. T. 37/55b3 4 bütünlü[ki]n anlar kim ündeyürler sėni kiçig ėwler artındın üküşrekleri anlarnıŋ uḳmaslar usları yoḳ
Ku. T. 38/17a3 … andın kim saḳınmadılar yime kemişti köŋülleri içre ḳorḳunçnı buzarlar erdi ėwlerini öz eligleri birle müʾminler eligleri birle ʾibret alıŋlar ey közlügler iḍi …
Ku. T. 38/22b3 8 ol çıġaylarḳa kim ewlerindin aḍrılġan tururlar anlar kim çıḳarıldılar saraylarındın hem tawarlarındın t …
Ku. T. 38/23b2–3 … r kim pezirlediler saraynı ve imannı olarda öŋdin sewerler anı kim kesilse ėwi barḳındın ..
Ku. T. 38/76a1 … ı ʿiddetleriŋe sanaŋ ʿiddetni ḳorḳuŋlar törütgen iḍiŋizdin çıḳarmaŋ olarnı ėwlerindin çıḳmasunlar meger kim kelseler bir yawuzluḳ belgülüg ol taŋrınıŋ endazeler …
Ku. T. 38/97b3 … firʿavn uraġutını ançada aydı: ey iḍim bina ḳılu bėrgil maŋa seniŋ üsküŋde ėw uştmah içinde ḳurtġar mėni firʿavndın anıŋ işi ḳurtġar mėni bu zalim boḍun …