KB sözlüğü · madde
aġu isim
Tanım
- Ağı, zehir: “aġu ḳıldı emdi maŋa yir aşım” yediğim yemeği bana zehir etti; “aġu türtüp” zehir sürüp; “aġun yilvin” zehirle, büyüyle. Tanıklar: MaitShoRKB
- Mecazen acı, zarar: “aşnu aġu bolmış üçün kėn arvış sarvış ot bolur” önce zehir olan şey sonra büyü ve ilaç olur. Tanıklar: Abh
- BK’de yer adı: “aġuda eki uluġ süŋüş süŋüşdüm” Aġu’da iki büyük savaş yaptım. Tanıklar: BK
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aġu — yalın hâliyle 25 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aġu 24 (KB, Abh, ShoR, DLT) · agu 1 (Man)
- aġusı 2 (TT, KB) · agusı 1 (Man)
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (19) →KB Kutadgu Bilig
19 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 370 | tatıġ erdi barça yigitlik işim / | aġu | ḳıldı emdi maŋa yir aşım |
| KB 779 | taḳı yaḳşı aymış biliglig bügü / buşar öḍte begler bolur ot | aġu | |
| KB 1126 | yise toḍsa ḳılḳı bolur buġraġu / ḳalı ḳarnı açsa bilip yir | aġu | |
| KB 2142 | aya il tutuġlı ilig saḳlaġu / usallıḳ bile yir yigüçi | aġu | |
| KB 3388 | oġul ḳız atasın suyurkaġu ol / oġul ḳız atası yimi | aġu | ol |
| KB 3913 | şekerde süçigrek söz ıḍtım saŋa / | aġuda | açıġ keldi yanġı maŋa |
| KB 3995 | … CEVABI ÖGDÜLMİŞKE / / yanut birdi oḍġurmış aydı ḳadaş / muŋaḍturduŋ emdi | aġu | ḳıldıŋ aş |
| KB 4299 | öçeşme bu devlet bile sen yaraş / yaraşmazsa devlet | aġu | ḳılġa aş |
| KB 4349 | tilin serme irme bolun eymenük / | aġu | ol olarnıŋ eti birtem ök |
| KB 4522 | cefa birle önmiş igidmiş yıġaç / yimişi | aġu | ol aŋar bolma aç |
| KB 4655 | yigü bolsa içgü anuḳ bolmasa / | aġu | boldı saḳın ol aşnı yise |
| KB 5228 | isizlik | aġu | ol yime bu aġu / aġu yigli bolmaz tiriglik yigü |
| KB 5228 | isizlik aġu ol yime bu | aġu | / aġu yigli bolmaz tiriglik yigü |
| KB 5228 | isizlik aġu ol yime bu aġu / | aġu | yigli bolmaz tiriglik yigü |
| KB 5522 | kötürme bayutma isiz öktemig / | aġu | ḳılġa şeksiz saŋa ot emig |
| KB 6129 | şeker birle igdür birür kin | aġu | / yayıġ ḳut ḳılınçı bu ol ay bügü |
| KB 6166 | isizke yüreklig aya buġraġu / isiz ḳılma isiz yimi ol | aġu | |
| KB 6380 | aşı az yigüke | aġusı | üküş / yana ögdisi az üküşi söküş |
| KB 6384 | aġu | ol biligligke dünya içi / anın aş yiyümez üzer öz küçi |
Aynı gövdeden maddeler
“agu” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).