KB sözlüğü · madde
ajun isim
Tanım
- Dünya, âlem; insanların yaşadığı yer: “ajun itgüke açtı uştmaḫ yolı” dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı; “isiz ajun ḳaldı mu” kötü dünya (geride) mi kaldı; “ajunda atı ḳalsu” dünyada adı kalsın. Tanıklar: KBAH
- (Budist ve Maniheist metinlerde) doğum, varoluş, hayat: “ilki ajunta” önceki hayatta; “sansız tümen ajunta berü” sayısız hayattan beri; “ajunın ödeçi” önceki hayatlarını hatırlayan. Tanıklar: SekMaitU2
- Varoluş alanı: “bėş ajun tınlıġ” beş varoluş alanındaki canlılar; “beş ajunlarta, tört tuġumlarta” beş varoluş alanında, dört doğum türünde. Tanıklar: Abh
- “ikigün ajun” iki dünya, dünya ve ahiret. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ajun — yalın hâliyle 263 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ajuntaḳı 9 (Abh, U, Mait, Sek) · ajuntaqı 1 (ShoR)
- ajunlarıg 5 (Mait) · ajunlarıġ 5 (U, TT, Abh)
Çekimli biçimler (27):
Bağlamlar
Bütün geçişler (301) →KB Kutadgu Bilig
301 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 63 | … AZ FASLIN ULUĠ BUĠRA HAN ÖGDİSİN AYUR / / toġardın ese keldi öŋdün yili / | ajun | itgüke açtı uştmaḫ yolı |
| KB 98 | ḳayusı elig sundı tütsüg tutar / ḳayu büwkirer kin | ajun | yıḍ ḳopar |
| KB 143 | üçi ot üçi suw üçi boldı yil / üçi boldı topraḳ | ajun | boldı il |
| KB 231 | yigitlik ḳaçar ol tiriglik uçar / bu tüş teg | ajundın | özüŋ terk keçer |
| KB 264 | biligke turur bu aġırlıḳ ḳamuġ / | ajunḳa | kerek tör kerek il ḳapuġ |
| KB 399 | bu irsel yayıġ ḳılḳı ḳurtġa | ajun | / ḳılınçı ḳız ol körse yaşı uzun |
| KB 460 | ajun | boḍnı eştip anı arzulap / awa yıġlu keldi aŋar öz ulap | |
| KB 827 | ikinçi toġar kün yarur bu | ajun | / tözü halḳḳa tegrür yoḳalmaz özün |
| KB 1137 | ajunda | ölümdin ḳatıġraḳ ḳayu / toġuġlı kişi öldi mundaġ ayu | |
| KB 1268 | ḳayu ḳulḳa bolsa bayattın yülek / bu buldı ikigün | ajunda | tilek |
| KB 1405 | seniŋde ozaḳı ajun begleri / | ajun | ḳoḍtı bardı yatur kör güri |
| KB 1522 | bolup toġmaduḳ teg yitip bardı can / | ajunda | atı ḳaldı belgü nişan |
| KB 1745 | taḳı bir | ajunuġ | bulayın tise / könilik bütünlük bile ḳolusa |
| KB 1972 | biliglig uḳuşluġ bügü ilçi beg / ikigün | ajunda | bolur ornı yig |
| KB 2092 | süçigke süçinse | ajun | begleri / açıḳ boldı il kün boḍun igleri |
| KB 2456 | uḳuşluġ yise yir ikigün | ajun | / uḳuşluġ atanur atansa tüzün |
| KB 2745 | negü tir eşitgil bu sartlar başı / | ajun | tezginip neŋke tegmiş kişi |
| KB 3049 | bu yaŋlıġ turur bu | ajun | öŋdisi / saranḳa söküşi aḳı ögdisi |
| KB 3126 | negü tir eşit emdi ḫaḳan tili / | ajun | başlamış bütrü basmış ili |
| KB 3459 | kim ilig yüzin körse ḳutluġ bolur / ikigün | ajunda | tükel ḳut bulur |
| KB 3619 | özüŋ suḳlanur sen | ajun | tirgeli / ölüm suḳlanur kör sini tutġalı |
| KB 3800 | boġuzḳa yiyimçe | ajunda | yidim tap / eginke keḍimçe eginde keḍim tap |
| KB 3948 | yüzin kizledi yirke rumi ḳızı / | ajun | ḳırtışı boldı zengi yüzi |
| KB 4346 | yoḳ erse | ajunda | bu ‘alim bügü / tikip önmegey erdi yirde vigü |
| KB 4434 | negü tir eşitgil | ajun | kezmiş er / başında keçürmiş telim körmiş er |
| KB 4731 | ajunda | tilekin bulundı özüm / ḫarişlıḳ özindin kiterdi közüm | |
| KB 4798 | ol | ajunḳa | ornuŋ bu ajun turur / munı ḳoḍmaġınça anı kim bulur |
| KB 4916 | iḍi yaḳşı aymış biliglig kişi / | ajunuġ | sınayu yetilmiş yaşı |
| KB 5085 | negü tir eşitgil örüŋ başlıġ er / | ajunuġ | keçürmiş uzun yaşlıġ er |
| KB 5254 | barıġlı turur bu | ajun | ḳalġusuz / özüŋ eḍgülük ḳıl yitip barġusuz |
| KB 5327 | yirindi | ajunuġ | süründike ḳoḍ / bayat birge anda tü ni‘met yigin |
| KB 5421 | tünek ol bu dünya içi oḳ yılan / munı koḍ yaruḳ çın | ajunḳa | ulan |
| KB 5604 | bu | ajun | ereji bile eḍgü at / saŋa bolġa dünya ya ‘uḳbi ulat |
| KB 5764 | bilir sen | ajunda | bu ögdi üküş / vefalıġ kişike bolur ay küsüş |
| KB 5895 | bayat birsü iki | ajun | eḍgüsi / awa kelsü arzu tilek umdusı |
| KB 6122 | tükel ḳız ḳılınçlıġ turur bu | ajun | / sini armasunı ay ḳılḳı tüzün |
| KB 6215 | yüzin kizledi yirke rumi ḳızı / | ajun | meŋzi boldı bu zengi yüzi |
| KB 6399 | kerek bilge bolġıl kerek miŋ yaşa / tutup bütrü | ajun | erejin aşa |
| KB 6489 | ajun | boldı aḫır törü artadı / isizlerig eḍgü körü artadı | |
| KB 6573 | taḳı bolmaz erse | ajun | barça ḳoḍtum / ögüz teg alayı tüpi teg toġayı |
Aynı gövdeden maddeler
“ajun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).