KB sözlüğü · madde
altun isim
Tanım
- Altın: “altun kümüş” altın gümüş; “sarıġ altunın, ürüŋ kümüşin” sarı altınını, ak gümüşünü; “altun örgin üze olurupan” altın taht üzerine oturup; “altun birle ėtiglerindin bir buzaġu” altın süslerinden bir buzağı. Tanıklar: KTBKIBKİPMaitTTShoRKuTKBDLT
- Değerli, yüce olan için: “adı ködrülmiş altun aġızın” Yüce Buda’nın altın ağzıyla. Tanıklar: Abh
- “altun yış” Altın Yış, Altay dağları: “altun yış üze ḳabışalım” Altın Yış üzerinde birleşelim. Tanıklar: T2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): altun — yalın hâliyle 1.149 kez
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (57) →KB Kutadgu Bilig
57 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 188 | kümüş ḳalsa | altun | meniŋdin saŋa / anı tutmaġıl sen bu sözke teŋe |
| KB 213 | yaġız yir ḳatındaḳı | altun | taş ol / ḳalı çıḳsa begler başında tuş ol |
| KB 479 | siziksiz kerek bolġa | altun | kümüş / özüm işleteyin tise men üküş |
| KB 485 | kötürdi saw | altun | kümüş neŋ tawar / ayur öz muŋadsa maŋa bu yarar |
| KB 761 | telim neŋ tawar birdi ögdi üküş / aġırladı birdi kör | altun | kümüş |
| KB 1043 | telim arttı ilde yaŋı kend uluş / ilig ḳaznaḳı toldı | altun | kümüş |
| KB 1129 | nelük tirdim erdi bu | altun | kümüş / nelük ḳılmadım men çıġayḳa ülüş |
| KB 1150 | çıġayḳa üledi kör | altun | kümüş / ḳadaşlarḳa ḳıldı ḳumaru üküş |
| KB 1196 | ölümke asıġ ḳılmaz | altun | kümüş / ölümüg tıḍumaz bilig ya uḳuş |
| KB 1363 | yatu ḳaldı tirmiş bu | altun | kümüş / maŋa tegdi saḳış anıŋdın ülüş |
| KB 1420 | nerek kenç urur sen bu | altun | kümüş / saŋa teggüsi ol iki böz ülüş |
| KB 1674 | tire bildiŋ | altun | yiyü bilmediŋ / bu altun yıḳıp bir nelük birmediŋ |
| KB 1725 | aġır neŋ kişike bu | altun | kümüş / özin tutġuçı er kümüşte küsüş |
| KB 1916 | sözüg sözlemese saw | altun | sanı / baḳır boldı tildin çıḳarsa anı |
| KB 2178 | ḳalın ḳaznaḳ ursa bu | altun | kümüş / itilse ili artsa ol kend uluş |
| KB 2411 | sen | altun | kümüşni ülegil neŋiŋ / yuluġ ḳılġa canın saw altun teŋiŋ |
| KB 2411 | sen altun kümüşni ülegil neŋiŋ / yuluġ ḳılġa canın saw | altun | teŋiŋ |
| KB 2542 | alu birse açıġ kör | altun | kümü ş / ḳayuḳa at alsa ḳayuḳa yumuş |
| KB 2715 | ḳılıç ḳan tamuzsa begi il alır / ḳalemde ḳara tamsa | altun | kelir |
| KB 2742 | aġı ḳaznaḳı tutsa | altun | kümüş / ol er başḳa iltse bu aymış yumuş |
| KB 2743 | … EGÜ TEG ER KEREKİN AYUR / / yanut birdi ögdülmiş ilig ḳutı / sewüg neŋ bu | altun | kümüş can otı |
| KB 2746 | sewüg neŋ bu can canda yigrek sewüg / kümüş | altun | ol canda keḍrek sewüg |
| KB 2754 | kiçigde körü ḳalsa | altun | kümüş / anıŋ suḳluḳı bolmaz ança üküş |
| KB 3021 | bu barı ḫazine bu | altun | kümüş / er atḳa ülegüke tirdim üküş |
| KB 3039 | aḍın iki neŋ ol bu il tutruḳı / birisi saw | altun | ḳılıç bir taḳı |
| KB 3042 | saw | altun | bile bertse begler elig / ḳılıçsız tili birle ewrer ilig |
| KB 3044 | saw altun yazar ol tügülmiş kişig / saw | altun | iter ol buzulmış işig |
| KB 3047 | ḳılıçlıġ kür er kör kümüşke tutuġ / yumıtmış saw | altun | ḳılıçḳa yuluġ |
| KB 3127 | baġırsaḳ ḳu‘uġ bulsa begler tilep / anı tutġu | altun | kümüşke ḳalap |
| KB 3152 | ilig | altunı | tınġa köŋli bütüp / sewinçin tirilgey ajunuġ tutup |
| KB 3160 | sırılġaymu erki ilig | altunı | / ilengeymü erki maŋa ol köni |
| KB 3964 | baḳır | altunuġ | er körüp bilmese / alıp azḳına bir taşıġ sürse tap |
| KB 4135 | iḍi yaḳşı aymış biliglig kişi / bu söz tutsa asġı saw | altun | tuşı |
| KB 4957 | ilig | altunı | inç esen bolsunı / bayat birge barça tilek ḳolsunı |
| KB 4959 | ḳızıl yüz öŋi oŋdı boldı sarıġ / ajun boldı | altun | öŋi teg arıġ |
| KB 5290 | üküş ḳaznaḳ urma sen | altun | kümüş / negü bulsa birgil ülegil üküş |
| KB 5363 | yaġız yir ḳatındaki | altun | kümüş / tirer sen hazine urur sen üküş |
| KB 5480 | negü tir eşitgil yaġıçı kür er / kümüş birse | altun | yaġısın urar |
| KB 5753 | kişi körmedük bolsa | altun | kümüş / körüp bulsa ḳılḳı kḳılur miŋ söküş |
| KB 6223 | ajun ḳırtışı boldı | altun | öŋi / yalın teg bolup dünya ḳızdı eŋi |
Aynı gövdeden maddeler
“altun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).