KB sözlüğü · madde
arḳa isim
Tanım
- Arka, sırt: “uzun saçın kėdin arḳasınta ıtıp” uzun saçını arkasına atıp; “ḳarluḳ … arḳasin sıyu urtı” Karlukların arkasını kırıp vurdu; “kirü arḳalarında attılar” arkalarına attılar. Tanıklar: U
- Destek, arka; “arḳa yülek” destek, dayanak: “bayat oḳ bolu birsü arḳa yülek” Tanrı (sana) destek olsun; “tŋriler yruḳıŋa arḳa birip” tanrıların buyruğuna arka verip. Tanıklar: SekKB2
- Üst yüz, yüzey: “yaġız yér arqasıntaqılar” yeryüzündekiler; “nom arkasıŋa” öğretinin desteğine. Tanıklar: ManShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arḳa — yalın hâliyle 23 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arḳa 20 (KB, KuT, U, Sek) · arqa 3 (ShoR)
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (15) →KB Kutadgu Bilig
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 90 | bayat birdi barça tilemiş tilek / bayat oḳ bolu birsü | arḳa | yülek |
| KB 116 | ya rab üste devlet tükel ḳıl tilek / ḳamuġ işte bolġıl sen | arḳa | yülek |
| KB 122 | taḳı ma negü erse arzu tilek / bayat oḳ bolu birsü | arḳa | yülek |
| KB 1045 | … RSELLİKİN AYUR / / tükel buldı ay toldı arzu tilek / ḳıwı ḳut ḳarıp yıḳtı | arḳa | yülek |
| KB 1345 | yorıtur ḳamuġḳa tilemiş tilek / kerek bolmaz anda kör | arḳa | yülek |
| KB 1387 | ata | arḳasındın | toġulsa oġul / ana ḳarnı menzil ḳaç aylıḳ amul |
| KB 1697 | adaş ḳoldaş erdeş tutundı ḳalın / adaş ḳoldaş ol erke | arḳa | bilin |
| KB 1698 | kimiŋ bolsa ḳoldaş adaşı telim / anıŋ | arḳası | bek ḳaya ol yalını |
| KB 1699 | kimiŋ | arḳası | bolsa küçlüg bolur / bu küçlüg kişi ḳutḳa tüplüg bolur |
| KB 2378 | tiren | arḳa | birme yaġıḳa bolup / yaġıġ sanç yoḳ erse uruş yat ölüp |
| KB 2386 | yaġı at kemişse saŋa oġrasa / serin | arḳa | birme saçılsa basa |
| KB 3727 | törütti tilek teg tilemiş tilek / kerek bolmadı anda | arḳa | yülek |
| KB 3772 | muŋaḍmış özümke birür sen tilek / yawuz arḳasızḳa sen | arḳa | yülek |
| KB 5484 | er at sü bile yenç bu kafir yaġıġ / bayattın tile küç sen | arḳaŋ | arıġ |
| KB 5819 | önüm ḳoḍtı emdi bu arzu tilek / bayat oḳ bolu birsü | arḳa | yölek |
Aynı gövdeden maddeler
“arka” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).