İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ba- fiil

Tanım

  1. Bağlamak: “kuzgunug ıgaçka bamiş” kuzgunu ağaca bağlamış; “katıgtı ba, edgüti ba” sıkıca bağla, iyice bağla; “atıġ ıḳa bayur ertimiz” atları ağaçlara bağlardık; “baġ üze ḳoşġalı baġalı” iple koşmak, bağlamak için; “basar buḳuġulasar” bağlarsa, prangaya vurursa; “munu ḳur badım men tapuġḳa ḳatıġ” işte hizmete sıkıca kuşak bağladım; “badaçı baġındın” bağlayan bağdan. Tanıklar: TIB2SekAbhShoRKB
  2. (Gönül, söz) bağlamak: “köŋül badım emdi anıŋ yolıŋa” şimdi gönlümü onun yoluna bağladım; “malḳa munça köŋül bamaḳıŋ” mala bu denli gönül bağlaman; (Kuran çevirisinde) “anlar kim badı andlarıŋız” yeminlerinizin bağladığı kimseler. Tanıklar: KuTKBAH

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ba- — yalın hâliyle 12 kez

Çekimli biçimler (20):

KB Kutadgu Bilig

35 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 46 köŋül badım emdi anıŋ yolıŋa / sewip sözi tuttum bütüp ḳavlıŋa
KB 68 yaġız yir yaşıl torḳu yüzke badı / ḫıtay arḳışı yaḍtı tawġaç eḍi
KB 461 ajunḳa badı kör tükel ḳut ḳurı / ḳozı birle ḳatlıp yorıdı böri
KB 542 üküş eḍgü sözler tilin sözledi / işiŋ itge men tip ḳatıġ ḳur badı
KB 553 yana aydı ḫacib sen emdi yorı / sewinçin tirilgil badıŋ ḳut ḳurı
KB 580 ḫacib çıḳtı aydı ay ay toldı tur / tapuġḳa körüngil ḳutuŋ badı ḳur
KB 741 yayıġ tilwe devlet köŋül bamaġıl / tolun teg bu devlet yana irilür
KB 895 apaŋ eḍgü bolsa bu begler özün / bayur buḍnı barça kör itlür ajun
KB 964 ḳızıl til ḳılur ḳısġa yaşlıġ sini / esenlik tilese ḳatıġ ba anı
KB 1089 meniŋ ḳılḳımı aydım erdi saŋa / köŋül bamaġu erdiŋ emdi maŋa
KB 1496 tüketti bitig türdi badı tutup / alıp oġlıŋa birdi elgin sunup
KB 1588 bu kün eḍlep ilig mini ündedi / umınçlıġḳa devlet maŋa ḳur badı
KB 1605 ḳurın badı ögdülmiş anda naru / ḳıyıḳsız tapuġ ḳıldı ilde turu
KB 1917 … I ÖGDÜLMİŞKE / / ilig aydı emdi köni sözlediŋ / sen emdi özüŋke ḳutun ḳur badıŋ
KB 1988 örüglük amulluḳ bolur begke körk / bu beglik işiŋe bu ol baġu örk
KB 2028 saḳ er tutçı itnip usalıġ busar / usal bolmaġınça yaġıġ kim basar
KB 2065 muŋar meŋzetü sözni şa‘ir ayur / bu şa‘ir sözi tutsa sözke bayur
KB 2262 bayur ötrü boḍnı hem itlür ili / ḫazine köpeḍür ḳutaḍur yılı
KB 2937 beg emgep il itse boḍun şük bayur / bayusa boḍun beg tileki bolur
KB 3275 bitig türdi badı üze tamġalap / sunup birdi ögdülmiş aldı ulap
KB 3446 kelir bolsa dünya köŋül bamasa / barır erse aġrıp ḳaşın tügmese
KB 3506 muŋar meŋzer emdi bu beyt ay bügü / oḳıġu munı ötrü işke baġu
KB 3543 kim erse köŋül badı erse aŋar / yaya ḳıldı isiz tiriglik muŋar
KB 3811 tüketti sözin türdi badı bitig / sunup birdi aldı ḳadaşı tetig
KB 3941 tüketti bitig türdi badı ḳatıġ / ḳalıḳ tanı esti ḳurıttı ḫatıġ
KB 4142 ḳalı kök ayuḳluḳ tegir erse kör / özin keḍ küḍezgü ḳutı badı ḳur
KB 4884 yaşıḳ badı yüzke ḳara yüz baġı / ajun toldı bütrü ḳara yir toġı
KB 5084 biliglig bilig birdi mundaġ ayur / beg eḍgü köni bolsa buḍnı bayur
KB 5135 bamaġıl muŋar sen ḫaḳiḳat köŋül / vefa ḳılġu ermez ḫaḳiḳat töŋül
KB 5297 vefasız ajunḳa köŋül bamaġıl / / cefa ḳılġa aḫır bolu birmegil
KB 5357 bu begler taġ ol kani altun kümüş / kümüş kan ḳazıġlı bayur ol üküş
KB 5567 çıġay ortu bolsa bu ortu bayur / bayusa bu ortu iliŋ bay tolur
KB 5670 ḳalıḳ tügdi ḳaşın tünertti yüzin / tutup badı barça kişiler közin
KB 5824 ḳoḍı ıḍti kesme yaruḳ yüz tudı / ḳalıḳ tul tonı keḍti bilin badı
KB 5899 munu ḳur badım men tapuġḳa ḳatıġ / bayat birsü tevfiḳ ay bilgi batıḳ