Tanım
- Şarap: “bor ol bu biligke uḳuşḳa yaġı” şarap bilgiye, akla düşmandır; “bor içme” şarap içme; “bor begni satġuçı erdimiz” şarap ve … satıcısı idik; “üçünçi taḳı bir bor işçe sewe” üçüncüsü de şarap içmeyi sevmek. Tanıklar: MaitKB3
- (Bilge Kağan yazıtında, “otça borça”) ateş gibi, fırtına gibi (?): “türgiş ḳaġan süsi otça borça kelti” Türgiş kağanının ordusu ateş gibi, fırtına gibi geldi. Tanıklar: BK2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: orta. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bor — yalın hâliyle 41 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- borḳa 3 (KB) · borka 1 (Mait)
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (33) →KB Kutadgu Bilig
33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 339 | üçünçi taḳı bir | bor | işçe sewe / siziksiz bu er boldı birtem yawa |
| KB 708 | yawalıḳ bile | borḳa | baş soḳmasa / yawalıḳḳa boşlaġ neŋin saçmasa |
| KB 1334 | bor | içme fesadḳa ḳatılma yıra / zina ḳılma fasiḳ atanma ḳara | |
| KB 1337 | bor | içme zinaḳa ḳatılma hazer / bu iki çıġaylıḳ tonını keḍer | |
| KB 1338 | bu | bordın | ḳopar miŋ yazuḳḳa yürek / zinadın ḳaçar ḳut yüzüŋke suḍar |
| KB 1434 | bor | içme fesaddın yıraḳ tur teze / bu ḳaç neŋ yorır tutçı beglik buza | |
| KB 2091 | bor | içmez kerek beg fesad ḳılmasa / bu iki ḳılıḳtın ḳaçar ḳut basa | |
| KB 2095 | negü tir eşitgil bilig birgüçi / biligsizni | bordın | söküp tıḍġuçı |
| KB 2096 | bor | içme aya borçı boġzi ḳulı / bor içse açıldı çıġaylıḳ yolı | |
| KB 2096 | bor içme aya borçı boġzi ḳulı / | bor | içse açıldı çıġaylıḳ yolı |
| KB 2098 | yaġı ol bu | bor | timçi iltür kümiş / ḳılınçı tütüş boldı ḳılḳı uruş |
| KB 2101 | neçe ḳılġu işler | bor | içse ḳalur / neçe ḳılmaġu iş esürse kelür |
| KB 2102 | neçe teŋsiz işler | bor | içse bolur / neçe eḍgü işler esürse ḳalur |
| KB 2103 | bor | içse oyunḳa awınsa begi / ḳaçan yetgey il kün işiŋe ögi | |
| KB 2649 | bor | içmez kerek keḍ özin tutġuçı / özin tutġuçı er bulur ḳut küçi | |
| KB 2650 | biliglig | bor | içse biligsiz bolur / bilgsiz esürse aḍın ne ḳalur |
| KB 2651 | bor | ol bu biligke uḳuşḳa yaġı / bor atı hakikat tütüş ol çaġı | |
| KB 2651 | bor ol bu biligke uḳuşḳa yaġı / | bor | atı hakikat tütüş ol çaġı |
| KB 2652 | neçe me biliglig uḳuşluġ kişi / başın | borḳa | soḳsa buzar öz işi |
| KB 2653 | neçe me uwutluġ silig ḳılḳı uz / | bor | içse otunluḳ ḳılur barça öz |
| KB 2654 | isizim uwut ya uḳuş ög bilig / arıġsız bu | borḳa | birür ay silig |
| KB 2655 | bor | içme bor içse barır er ḳutı / bor içse bolur tilwe munduz atı | |
| KB 2655 | bor içme | bor | içse barır er ḳutı / bor içse bolur tilwe munduz atı |
| KB 2655 | bor içme bor içse barır er ḳutı / | bor | içse bolur tilwe munduz atı |
| KB 2659 | biliglig | bor | içse biligsiz bolur / biligsiz bor içse bolur kenç kiçig |
| KB 2659 | biliglig bor içse biligsiz bolur / biligsiz | bor | içse bolur kenç kiçig |
| KB 2729 | bor | içmez kerek bolsa ḳılḳı arıġ / yaraġsız ḳılınçıġ yıratsa arıġ | |
| KB 2730 | bitigçi | bor | içse biligdin tezer / biligdin tezigli bitigdin azar |
| KB 2764 | bor | içmez kerek hem özin tutġuçı / özin tutġuçı er ḳutuġ tapġuçı | |
| KB 2765 | bor | içse aḳılıḳ ḳılur ol neŋin / kişike üler neŋ alumaz teŋin | |
| KB 5263 | bor | içme fesadḳa ḳatılma yıra / bu iki buzar kḳarşı ordu tura | |
| KB 6142 | esürse ḳalı borçı | bornı | içip / uḍıp ḳopsa aḍlur usında keçip |
| KB 6455 | fesad fisk iḍisi atandı eren / | bor | içmez kişi atı boldı saran |
Aynı gövdeden maddeler
“bor” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).