KB sözlüğü · madde
ev isim
Tanım
- Ev, konut; yurt: “atın mindi keldi eviŋe turup” atına bindi, kalkıp evine geldi; “ewindin turup çıḳtı” evinden kalkıp çıktı; “tört yıŋaḳtın … ėwleriŋizdin” evlerinizden; “azu ėdiz evte erser” ya da yüksek bir evde ise; “ebime tüşmiş” yurduma (ordugâhıma) inmiş. Tanıklar: ŞUUKB2
- “ev bark” ev bark, hane halkı ve mal mülk; “evdin barktın ün-” (Budist metinlerde) evi barkı bırakıp rahip olmak: “evde ünüp altı yıl tapavan berkte” evden çıkıp altı yıl çile ormanında; “ev-tin ünmiş kişiler” evden çıkmış (rahip) kişiler; “ebin barkın ḳalısız ḳop kelürti” evini barkını eksiksiz hep getirdi; “ebin barkın buzdum” evini barkını dağıttım; “evke barḳḳa badımız erser” eve barka bağlandıysak. Tanıklar: Huast2SekMait2Man
- Hane, aile: “neçe evinŋ kişi orunçaḳın yiddimiz erser” nice hanenin, kişinin emanetini yediysek; “evnŋ yutuzıŋa yazındım erser” başkasının karısıyla günah işlediysem. Tanıklar: U
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
ev (Budist metinler), ew/ėw (KB, KuT) ve eb/ėb (yazıtlar) yazımları bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ev — yalın hâliyle 103 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ewke 20 (KB) · ewḳe 2 (KB)
- ewiŋe 16 (KB, Mait) · ėwiŋe 1 (KuT)
- ew 15 (KB, TT, Mait, DLT) · ėw 8 (KuT)
- ewi 11 (KB, DLT) · ėwi 2 (KuT)
- ewindin 1 (KB) · ėwindin 1 (KuT)
- ewlerindin 1 (KuT) · ėwlerindin 1 (KuT)
Çekimli biçimler (67):
evleri 375
evler 129
evlerin 58
evde 53
evlerde 31
ewke 20
ewiŋe 16
ew 15
ewde 13
ewin 11
ewi 11
evdin 10
ebi 9
ėw 8
ewdin 8
evtin 7
evinte 6
ebin 6
evig 5
eviŋe 4
evke 4
ėwler 4
ebirü 3
ewiŋ 3
ėwe 3
ėwleri 3
ėwleriŋiz 3
ėwleriŋe 2
ebig 2
ebime 2
evte 2
ewinde 2
ewiŋde 2
ewni 2
ewḳe 2
ėbiŋėrü 2
ėwi 2
evip 1
evirü 1
ewimte 1
ebde 1
eviŋde 1
evlerig 1
evnŋ 1
ebige 1
awdin 1
ebimin 1
ewindin 1
ebimrü 1
ewiŋke 1
ewlerdeki 1
ewlerindin 1
ebiŋe 1
ewtin 1
ewüŋdin 1
ebke 1
ėb 1
ėbintin 1
evimte 1
eviniŋ 1
ėwindin 1
ėwiŋe 1
ėwlerindin 1
ėwlerini 1
evinŋ 1
ėwleriŋizdin 1
ėwlerni 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (95) →KB Kutadgu Bilig
95 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 131 | bularda eŋ üstün sekentir yorır / iki yıl sekiz ay bir | ewde | ḳalır |
| KB 341 | yana bir arıġsız bu ḳılḳı otun / kişiler | ewinde | bu ḳoprur tütün |
| KB 561 | turup çıḳtı ay toldı andan yana / | ewiŋe | kelip kirli yazdı tona |
| KB 744 | bu ay burcı sertan bu | ew | ewrilür / ewi ewrilür hem özi çewrilür |
| KB 745 | ḳayu | ewke | kirse bu ay terk çıḳar / çıḳarı üçün terk yatarın yıḳar |
| KB 765 | … İLİG AY TOLDIḲA ‘ADİL SIFATIN AYUR / / ilig bir kün oldrup özi yalŋuzun / | ewin | ḳıldı ḫali irikti özün |
| KB 951 | sözin kesti ay toldı çıḳtı turup / | ewiŋe | yüz urdı sewinçlig bolup |
| KB 1304 | yatıḳ | ewḳe | ıḍma çıḳarma tişig / ḳatılmazda aşnu sınaġıl kişig |
| KB 1419 | ediz kirik beḍizlig sarayıŋ ḳalıp / ḳaraŋḳu yir | ewde | yatur sen ulıp |
| KB 1524 | et öznüŋ ewi ol beḍizlig | ewiŋ | / süzük can ewi ol beḍiz teg teniŋ |
| KB 1563 | ewiŋe | kelip kirdi köŋli tüşük / ḳapuġ yaptı ḳaç kün saḳınçın tügük | |
| KB 2788 | ewin | teg yarır bu yiti ḳat köküg / aḍırttı seçim teg yir erse ḳaşı | |
| KB 3068 | turup çıḳtı andın sewinçlig bolup / atın mindi keldi | eviŋe | turup |
| KB 3289 | … IŞ TAPA BARMIŞIN AYUR / / eḍerledi terkin atını tutup / ḳadaşı tapa bardı | ewdin | turup |
| KB 3437 | bu kün sen bir | ewke | kirip yalŋuzun / ne eḍgü bulur sen ay ḳılḳı tüzün |
| KB 3522 | apa uçmaḳ içre yidi kör ewin / arınġu ḳılındı bu dünya | ewin | |
| KB 3654 | iki | ew | yarattı bu ḫalḳḳa ḳamuġ / biri atı uçmaḳ biriniŋ tamuġ |
| KB 3835 | atın mindi ögdülmiş ewre yanıp / | ewiŋe | kelip tüşti yattı tınıp |
| KB 3946 | ilel tip turup çıḳtı ögdülmişe / yorıp keldi | ewke | ol eḍgü işe |
| KB 4246 | bu begler | ewi | atı ḳarşı turur / bu ḳarşı içindeki ḳarşı turur |
| KB 4477 | usa | ew | ḳızı al elig tegmedük / seniŋde aḍın er yüzin körmedük |
| KB 4510 | ḳızıġ tutma | ewde | uzun begsizin / ökünç birle ölgey özüŋ igsizin |
| KB 4514 | yatıḳ | ewḳe | ıḍma çıḳarma tişig / körüp yolda alġan köz ol bu kişig |
| KB 4520 | aġır tut tişig sen negü ḳolsa bir / | ewiŋ | ḳapġı bekle yıraḳ tutġıl er |
| KB 4548 | ew | almaḳ tilese ay ıt ḳoşnısın / yir almaḳ tilese ayıtġıl suwın | |
| KB 4665 | yana öz | ewiŋe | oḳımaz kişi / başı bürnü yir ewde yalŋuz aşı |
| KB 4667 | taḳı bir kişi aşḳa barmaz bolup / kişig me | ewiŋe | oḳımaz körüp |
| KB 4882 | atın mindi ewre | ewiŋe | kelip / tüşüp kirdi turdı bir ança tınıp |
| KB 5005 | yorı barġıl emdi sen | ewde | küḍez / saŋa kelge men anda yatma sen az |
| KB 5019 | meniŋ | ewke | kelmek turur ol maŋa / ḳaçan kel tise sen kelir ol saŋa |
| KB 5032 | selam ḳıldı ötrü alıştı elig / turup | ewke | kirdi bu iki silig |
| KB 5365 | yaġız yir özele önügli ewin / tirip sen tolular sen ḳaznaḳ | ewin | |
| KB 5486 | ewin | barḳın örte sıġıl burḫanın / anıŋ ornı mescid cema‘at ḳılın | |
| KB 5684 | turup kirdiler | ewke | alşıp elig / ḳadaşı ayıttı kör açtı tilig |
| KB 5939 | atın mindi keldi | ewiŋe | yana / tüşüp kirdi ewke suçuldı tona |
| KB 6155 | ḳayu taġda yügrür üŋürde | ewi | / yimi ot köki içgü yaġmur suwı |
| KB 6197 | sıġıt birle çıḳtı kör andın turup / atın mindi keldi yüz | ewke | urup |
| KB 6214 | yana yandı | ewke | töşekke kirip / yatıp bardı bir az saḳınçın serip |
| KB 6304 | … / / LXXXV. İLİG ÖGDÜLMİŞKE TA‘ZİYET ḲILMIŞIN AYUR / / eşitti ilig keldi | ewdin | turup / aŋar ta‘ziyet ḳıldı köŋlin urup |
| KB 6420 | yir öpti turup çıḳtı kesti sözin / atın mindi urdı | ewiŋe | yüzin |