KB sözlüğü · madde
ḫan isim
Tanım
- Han, hükümdar, kral: “d(a)rmaruçi atlġ ilig ḫan erken” Dharmaruci adlı hükümdar iken; “upaşati ilig ḫannıŋ töpüsinte” Upoṣadha kralın başında; “béş yıŋaqlartaqı luu ḫanları” beş yöndeki ejderha kralları; “çakravart ḫanlarnıŋ törüsi” cihan hükümdarlarının töresi; “ULUĠ BUĠRA HAN ÖGDİSİN AYUR” Büyük Buğra Han’ın övgüsünü söyler; “tanġut ḫanı yupıladı” Tangut hanı …; “tamulı yılġılı erklig ḫan” cehennem ve hayvanlar âleminin hükümdarı (Yama); “alḳu niz-vanılarnıŋ ėligi ḫanı” bütün tutkuların kralı. Tanıklar: Mait2AbhUShoR2KBDLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ḫan — yalın hâliyle 130 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ḫan 119 (DK, Mait, U, Abh) · han 10 (EÇS, Man, KB, DK) · ḫ˅an 1 (KB)
- ḫanı 21 (DK, Abh, KB, ShoR) · hanı 8 (EÇS, Man)
- ḫanḳa 3 (Mait, Sek, Abh) · ḫanqa 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →KB Kutadgu Bilig
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 63 | IV. YARUḲ YAZ FASLIN ULUĠ BUĠRA | HAN | ÖGDİSİN AYUR / / toġardın ese keldi öŋdün yili / ajun itgüke açtı uştmaḫ … |
| KB 88 | ajun tuttı tawġaç uluġ buġra | ḫan | / ḳutaḍsu atı birsü iki cihan |
| KB 2828 | XXXVI. ÖGDÜLMİŞ İLİGKE AŞ BAŞÇI | Ḫ˅AN | SALAR NEGÜ TEG KEREKİN AYUR / / yanut birdi ögdülmiş aydı ilig / bu işke … |
| KB 2966 | negü tir eşitgil uç ordu | ḫanı | / boḍunda talusı kişide çını |
| KB 3815 | negü tir eşitgil uç ordu | ḫanı | / tözü ilke yaŋzap söz aymış köni |
| KB 3817 | taḳı munda yigrek ayur türk | ḫani | / ḳınama yalawaç söz aysa köni |
| KB 5321 | bu nefsiŋ uçuzla aġır bolġa can / bilig beg bolup kör uḳuş bolġa | ḫan | |
| KB 5569 | negü tir eşitgil üç ordu | ḫanı | / at eḍgü tile ay ölügli ḳanı |
Aynı gövdeden maddeler
“han” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).