DLT sözlüğü · madde
ajun isim
Tanım
- Dünya, âlem; insanların yaşadığı yer: “ajun itgüke açtı uştmaḫ yolı” dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı; “isiz ajun ḳaldı mu” kötü dünya (geride) mi kaldı; “ajunda atı ḳalsu” dünyada adı kalsın. Tanıklar: KBAH
- (Budist ve Maniheist metinlerde) doğum, varoluş, hayat: “ilki ajunta” önceki hayatta; “sansız tümen ajunta berü” sayısız hayattan beri; “ajunın ödeçi” önceki hayatlarını hatırlayan. Tanıklar: SekMaitU2
- Varoluş alanı: “bėş ajun tınlıġ” beş varoluş alanındaki canlılar; “beş ajunlarta, tört tuġumlarta” beş varoluş alanında, dört doğum türünde. Tanıklar: Abh
- “ikigün ajun” iki dünya, dünya ve ahiret. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ajun — yalın hâliyle 263 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ajuntaḳı 9 (Abh, U, Mait, Sek) · ajuntaqı 1 (ShoR)
- ajunlarıg 5 (Mait) · ajunlarıġ 5 (U, TT, Abh)
Çekimli biçimler (27):
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →DLT DLT’deki Türkçe parçalar
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 41 | Alp Er Toŋa öldi-mü / İsiz | ajun | ḳaldı-mu / Öḍlek öçin aldı-mu / Erildi yürek yırtılur |
| DLT II, 335 | Öḍlek küni tawratur / Yalŋuḳ küçin kewretür / Erdin | ajun | sewritür / Ḳaçsa taḳı ertilür |
| DLT I, 160 | Ögreyüki mundaġ oḳ / Munda aḍın tıldaġ oḳ / Atsa | ajun | uġrap oḳ / Taġlar başı kertilür |
| DLT III. 41 | öḍlek arıġ kewredi / Tunçıġ yawuz towradı / Erdem yeme sewredi / | Ajun | begi çertilür |
| DLT III, 303 | Bilge bögü yunçıdı / | Ajun | anı yançıdı / Erdem eti tınçıdı / Yerke tegip sürtülür |
| DLT I, 179; II, 283 | Ḳaḳlar ḳamuġ kölerdi / Taġlar başı ilerdi / | Ajun | tını yılırdı / Tü tü çeçek çergeşür |
| DLT I, 463 | Tumlıġ kelip ḳapsadı / Ḳutluġ yâyıġ tepsedi / Ḳarlap | ajun | yapsadı / Et yin üşüp emrişür |
| DLT I, 407 | Urmış | ajun | busuġın ḳılmış anı balıġ / Em sem (köŋül) tilenip sizde bulur yaḳıġ |
| DLT II, 228 | Közüm yaşı sawrulup ḳoḍı aḳar / Bilnip | ajun | emgekin tükel uḳar |
| DLT I, 420 | Emgek-sizin turġu yoḳ munda tamu / Eḍgülüküg körmeḍip | ajun | çıḳar |
| DLT III, 378 | Tuġup taḳı ḳalmadı meŋgü eren / | Ajun | küni yulduzı tutçı tuġar |
| DLT II, 303 | Teŋri | ajun | törütti çıġtı ud(u)tezginür / Yulduzları çergeşip tün kün üze yörgenür |
| DLT III, 288 | Ajun | tüni kündüzi yelkin keçer / Kimni ḳalı satġasâ küçin kewer |
Aynı gövdeden maddeler
“ajun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).