DLT sözlüğü · madde
eḍgülük isim
Tanım
- İyilik, hayır, lütuf; “eḍgülük ḳıl-” iyilik etmek: “ḳamuġ eḍgülük ḳıl ḳılınçın sözün” işinle sözünle her türlü iyiliği yap; “yorı eḍgülük ḳıl ekin eḍgülük / saŋa eḍgü bolġay” git iyilik yap, iyilik ek, sana iyilik olur; “ḳamuġ eḍgülükke tegürgil elig” her iyiliğe el uzat; “ėgėr kelse erdin saŋa eḍgülük / üküş ḳıl” birinden sana iyilik gelirse (karşılığını) çok yap; “baḳḳıl aŋar edgülükün aġzın küle” ona iyilikle, güler yüzle bak. Tanıklar: KB4DLTAH2
- (Kur’an çevirisinde) salih amel, iyi iş: “anlar kim bittiler ḳıldılar eḍgülükler” inanıp iyi işler yapanlar; “bitse ḳılsa eḍgülük” inanıp iyi iş yapan; “men aŋa kim indrür sen maŋa eḍgülükdin dervişane” bana indireceğin her hayra muhtacım; “sınadımız olarnı eḍgülükler birle hem yawuzluḳlar birle” onları iyiliklerle ve kötülüklerle sınadık. Tanıklar: KuT4
- (Abhidharma çevirisinde) “edgülük yıldızı” iyilik kökü (kuśalamūla): “ḳudrulmaḳ ülüşlüg edgülük yıldızı bışmışlar” kurtuluşa götüren iyilik kökleri olgunlaşmış olanlar. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Lemmatizer’ın eḍ- fiiline bağladığı eḍgülükke, eḍgülükler vb. biçimler ve edgülügin burada toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): eḍgülük — yalın hâliyle 109 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- eḍgülük 103 (KB, KuT, AH) · edgülük 6 (Abh, Mait)
- eḍgülükin 2 (KuT) · edgülükin 1 (Mait)
Çekimli biçimler (15):
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →DLT DLT’deki Türkçe parçalar
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 129 | Kelse kişi atma aŋar örter kül-e / Baḳḳıl aŋar | edgülükün | aġzın küle |
| DLT I, 43 | öç kek ḳamuġ kişi-niŋ yalŋuḳ üze alım bil / | Eḍgülüküg | uġança elgiŋ bile telim ḳıl |
| DLT I, 420 | Emgek-sizin turġu yoḳ munda tamu / | Eḍgülüküg | körmeḍip ajun çıḳar |