KT sözlüğü · madde
artuḳ sıfat
Tanım
- Fazla, çok, aşırı: “üküş sözde artuḳ asıġ körmedim” çok sözde fazla yarar görmedim; “artuḳ emgek” fazla sıkıntı; “arduḳraḳ kėŋ” daha geniş. Tanıklar: AbhUKB2
- Üstün, daha iyi; üstünlük: “artuḳ ḳıldı taŋrı … amarıŋıznı amarı üze” Tanrı kiminizi kiminize üstün kıldı; “artuḳta artuḳ” üstünlerin üstünü. Tanıklar: MaitKuT
- Zarf olarak: pek, çok: “et’özin artuḳ saḳlanu tutar” kendini pek sakınır; “artuḳ küçlüg” pek güçlü. Tanıklar: TKİPSek
- “artuḳı” (sayılarda) fazlası, üstü: “ḳırḳ artuḳı yeti yolı sülemiş” kırk yedi kez sefer etmiş; “otuz artuḳı eki yaşıma” otuz iki yaşımda. Tanıklar: BK2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): artuḳ — yalın hâliyle 102 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- artuḳ 100 (KB, Mait, KuT, Sek) · artuk 2 (KuT, AH)
- artuḳı 21 (BK, Mait, KT, KB) · artukı 1 (Man)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →KT Kül Tigin Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 15 | ḳ(a)ŋ(ı)m ḳ(a)ġ(a)n : bunça / ⟨…⟩ ḳıırk : | (a)rtuḳı | : y(e)ti : yolı : sül(e)m(i)ş : y(e)ġ(ı)rmi :süŋ(ü)ş : süŋ(ü)şm(i)ş : t(e) … |
| KT D 33 | … : t(e)gdi : ol (a)t (a)nta : ölti : y(a)r(ı)ḳınta : / y(a)lm(a)sınta : yüz | (a)rtuḳ | : oḳun urtı : yüz[(i)ŋe] : b(a)şıŋa : bir / t[(e)gm(e)di: ] |
| KT K 13 | kül tėg(i)n : ö[zi] ḳırk : | (a)rtuḳ[ı | y]eti : y(a)şı[ŋa] : boltı : t(a)ş [b(a)rk : itgüçig] bunça : b(e)d(i)zçig … |
Aynı gövdeden maddeler
“artuk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).