AH sözlüğü · madde
açıġ sıfat
Tanım
- Acı (tat); tatlı (süçüg) karşıtı: “süçüg tattıŋ erse açıġḳa…” tatlıyı tattıysan acıya da (hazır ol). Tanıklar: AH
- Mecazen acı veren, çetin: “açıġ emgekke tegmiş” acı çileye uğramış; “açıġ tarqa emgekler” acı ve sert sıkıntılar. Tanıklar: MaitShoR
- Bağış, lütuf, ihsan: “meniŋdin açıġ bolsu, sindin tapuġ” benden bağış, senden hizmet olsun. Tanıklar: KB
- (Kuran çevirisinde) açılış, zafer, fetih: “tegse saŋa bir açıġ” sana bir zafer erişirse. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Aynı yazılışta iki ayrı söz birleşmiş görünüyor: ‘acı’ ve aç- fiilinden ‘açılış, bağış’.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: orta. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): açıġ — yalın hâliyle 44 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- açıġ 39 (KB, KuT, ShoR, TT) · açıg 5 (Mait, Man, KB)
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (2) →AH Atebetü’l-Hakâyık
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 209–212 | süçüg tattıŋ erse | açıġḳa | anun birin kelse rahat kelür rėnc onun aya ġam ḳatıġsız sürur umġuçı bu aj … |
| AH 433–436 | … rduḳuŋ saŋa hasrėt ol tek tutup turduḳuŋ bu kün kendü süçüg bu tirmek saŋa | açıġ | bolġa yarın ḳoḍup barduḳuŋ |
Aynı gövdeden maddeler
“açıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).