İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

eḍgülük isim

172 geçiş 17 biçim 7 eser KuTKBMaitAbhDLTSekAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. İyilik, hayır, lütuf; “eḍgülük ḳıl-” iyilik etmek: “ḳamuġ eḍgülük ḳıl ḳılınçın sözün” işinle sözünle her türlü iyiliği yap; “yorı eḍgülük ḳıl ekin eḍgülük / saŋa eḍgü bolġay” git iyilik yap, iyilik ek, sana iyilik olur; “ḳamuġ eḍgülükke tegürgil elig” her iyiliğe el uzat; “ėgėr kelse erdin saŋa eḍgülük / üküş ḳıl” birinden sana iyilik gelirse (karşılığını) çok yap; “baḳḳıl aŋar edgülükün aġzın küle” ona iyilikle, güler yüzle bak. Tanıklar: KB4DLTAH2
  2. (Kur’an çevirisinde) salih amel, iyi iş: “anlar kim bittiler ḳıldılar eḍgülükler” inanıp iyi işler yapanlar; “bitse ḳılsa eḍgülük” inanıp iyi iş yapan; “men aŋa kim indrür sen maŋa eḍgülükdin dervişane” bana indireceğin her hayra muhtacım; “sınadımız olarnı eḍgülükler birle hem yawuzluḳlar birle” onları iyiliklerle ve kötülüklerle sınadık. Tanıklar: KuT4
  3. (Abhidharma çevirisinde) “edgülük yıldızı” iyilik kökü (kuśalamūla): “ḳudrulmaḳ ülüşlüg edgülük yıldızı bışmışlar” kurtuluşa götüren iyilik kökleri olgunlaşmış olanlar. Tanıklar: Abh

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Lemmatizer’ın eḍ- fiiline bağladığı eḍgülükke, eḍgülükler vb. biçimler ve edgülügin burada toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): eḍgülük — yalın hâliyle 109 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • eḍgülük 103 (KB, KuT, AH) · edgülük 6 (Abh, Mait)
  • eḍgülükin 2 (KuT) · edgülükin 1 (Mait)

Çekimli biçimler (15):

AH Atebetü’l-Hakâyık

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 189–192 … leme vėbal yüḍgülük tarıġlıḳ tip aymış ajunnı rėsul tarıġlıḳta ḳatlan tarı eḍgülük
AH 333–336 … an erke sen eḍgü ḳıla kėrėmniŋ başı bu erür keḍ bile ėgėr kelse erdin saŋa eḍgülük üküş ḳıl ol erniŋ sėnasın tile