BK sözlüğü · madde
artuḳ sıfat
Tanım
- Fazla, çok, aşırı: “üküş sözde artuḳ asıġ körmedim” çok sözde fazla yarar görmedim; “artuḳ emgek” fazla sıkıntı; “arduḳraḳ kėŋ” daha geniş. Tanıklar: AbhUKB2
- Üstün, daha iyi; üstünlük: “artuḳ ḳıldı taŋrı … amarıŋıznı amarı üze” Tanrı kiminizi kiminize üstün kıldı; “artuḳta artuḳ” üstünlerin üstünü. Tanıklar: MaitKuT
- Zarf olarak: pek, çok: “et’özin artuḳ saḳlanu tutar” kendini pek sakınır; “artuḳ küçlüg” pek güçlü. Tanıklar: TKİPSek
- “artuḳı” (sayılarda) fazlası, üstü: “ḳırḳ artuḳı yeti yolı sülemiş” kırk yedi kez sefer etmiş; “otuz artuḳı eki yaşıma” otuz iki yaşımda. Tanıklar: BK2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): artuḳ — yalın hâliyle 102 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- artuḳ 100 (KB, Mait, KuT, Sek) · artuk 2 (KuT, AH)
- artuḳı 21 (BK, Mait, KT, KB) · artukı 1 (Man)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (10) →BK Bilge Kagan Yazıtı
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK D 13 | ḳ(a)ŋ](ı)m k[(a)g(a)n : burnça bod(u)n(u)g …..] / kırk | [(a)rtuḳı] | yeti : yolı : sül(e)m(i)ş : y(ė)g(i)rmi : süŋ(ü)ş : sü[ŋ(ü)ş]m(i)ş : t(e)ŋ … |
| BK D 29 | ot(u)z : | (a)rtuḳı | : bir : y(a)ş(ı)ma : ḳ(a)rluḳ : bod(u)n : buŋs(u)z [(e)r]ür : |
| BK D 31 | ⟨…⟩ ot(u)z | (a)rtuḳı | (e)ki y(a)ş/(ı)ma : (a)mġı ḳorg(a)n : kıış- / laduḳda : yut: boltı: |
| BK D 34 | … )nta ḳ(a)zg(a)n(ı)p / […………………….] y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳ : üç(ü)n : m(e)n ot(u)z | (a)rtuḳı | : / üç [y(a)ş(ı)ma.......................y]oḳ (e)rti : |
| BK D 38 | ot(u)z | (a)rtuḳı | : tört : y(a)ş(ı)ma : oġ(u)z : t(e)z(i)p : / t(a)bg(a)çḳa : kirti : |
| BK G 1 | … )ç(e)nke : t(e)gi[ ] […………. t(a)b]g(a)ç : (a)tl(ı)g : süsi : bir tüm(e)n : | (a)rtuḳı | : y(ė)ti / biŋ: süg : ėlki : kün : öl(ü)rt(ü)m : |
| BK G 2 | ot(u)z | (a)rtuḳı | : s(e)ḳ(ı)z : / y(a)ş(ı)ma : kıış(ı)n : kııt(a)ń t(a)pa : sül(e)d(i)m |
| BK G 2 | […………….. ot(u)z / | (a)rtuḳ]ı | : [toḳ(u)z y](a)ş(ı)ma : y(a)z(ı)n : t(a)t(a)bı : t(a)pa : / sü[ l(e)d(i)m … |
| BK G 10 | ot(u)z | (a)rtuḳı | : bir [ y(a)ş(ı)ma ] türük(ü)me : bod(u)n(u)ma : y(ė)g(i)n : (a)nça ḳ(a)zg( … |
| BK G 13–15 | (a)y | (a)rtuḳı | : tört kün : [ol](u)r(u)p : bitid(i)m : |
Aynı gövdeden maddeler
“artuk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).