açıġ sıfat

50 geçiş 7 biçim 8 eser KB KuT Mait TT AH ShoR Man AO Anlam haritasında göster

Tanım

Acı (tat); tatlı (süçüg) karşıtı: “süçüg tattıŋ erse açıġḳa…” tatlıyı tattıysan acıya da (hazır ol). Tanıklar: AH
Mecazen acı veren, çetin: “açıġ emgekke tegmiş” acı çileye uğramış; “açıġ tarqa emgekler” acı ve sert sıkıntılar. Tanıklar: Mait ShoR
Bağış, lütuf, ihsan: “meniŋdin açıġ bolsu, sindin tapuġ” benden bağış, senden hizmet olsun. Tanıklar: KB
(Kuran çevirisinde) açılış, zafer, fetih: “tegse saŋa bir açıġ” sana bir zafer erişirse. Tanıklar: KuT

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Aynı yazılışta iki ayrı söz birleşmiş görünüyor: ‘acı’ ve aç- fiilinden ‘açılış, bağış’.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: orta. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): açıġ — yalın hâliyle 44 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (5):

açıġḳa 2 açıġda 1 açıġlar 1 açıġı 1 açıġın 1

35 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KB 596	meniŋdin	açıġ	bolsu sindin tapuġ / tapuġ bolsa ötrü açar ḳut ḳapuġ
KB 2399	kim er tutsa öggü açınġu kerek / ol	açıġ	bile er urunsa yürek
KB 2815	muŋaḍsa tapuġçı elig tarlıḳın / begi eştip ıḍsa	açıġ	yarlıġın
KB 3625		açıġ	suw teg ol kör bu dünya neŋi / neçe içse ḳanmaz ölimez eŋi
KB 4772		açıġ	süçig aşlar boġuz tatġı ol / boġuz tatġı sürgen kişi yılḳı ol

Ku. T. 29/37a3	… bir eḍgülük ḳadġuluḳ ḳılur olarnı / yawuz kelür olarḳa eger tegse saŋa bir	açıġ	ayurlar: çın-oḳ aldımız işimizni anda aşnu. Ewrülürler olar şad bolurlar
Ku. T. 33/30b2	… ıġlandılar biziŋ ayetlerimiz içre keçigliler bu ögür olarḳa turur ḳın yime	açıġ	ʿazabdın
Ku. T. 33/72a2	12 teŋ bolmaz iki derya bu süçüg tatlıġ siŋen suw ol anıŋ içmeki bu	açıġ	şur turur ḳamuġdın yėyür siz etni taze taḳı çıḳarur sizler ėtigler keḍer s …
Ku. T. 37/38a2	… ıŋa kigrür anı bustanlarḳa aḳar astnıda arıḳlar kim yüz ewürse ḳınayur anı	açıġ	ḳın birle

Mai.Tek.065.18–22	… unçsuz aymançsız erser--ler kşanti kılu içkermedük erserler olar ol oġurda	açıg	emgekke tegmiş erserler..
Mai.Tek.067.27–29	... birük yėyür yuŋlayur erser ... (ol) üdün avış tamuda	aç(ıg)	(emgek) emgengey sizler..
Mai.Tek.078.25–28		açıg	emgek teginür-biz amtı teŋrim münümüzni yazuḳumuz--nı bilinür-biz kop irin …

T II Y 36.14-81–88	köŋülüŋ köküzüŋ ökünmeki üküş . köŋlüŋ köküzü -ŋ bütmeki az . ėl ḳan	açıġın	t///mekıŋ alp – edlig sanlıġ bolup yorımaḳıŋ /// [.] tegser sn yaŋı yıl-nı …
T II Y 36.9.-178–179	ėki köŋül köŋül tutup ḳowı bolsar ėltin ḳantın	açıġ	bolur mu .

AH 209–212	süçüg tattıŋ erse	açıġḳa	anun birin kelse rahat kelür rėnc onun aya ġam ḳatıġsız sürur umġuçı bu aj …
AH 433–436	… rduḳuŋ saŋa hasrėt ol tek tutup turduḳuŋ bu kün kendü süçüg bu tirmek saŋa	açıġ	bolġa yarın ḳoḍup barduḳuŋ

Sho.Rosia 2.2.9.R /6	birtemleti [yene] altı yollarta	açıġ	tarqa emgekler üze emgetışmezün [-ler] toqıṡmazunlar :
Sho.Rosia 4.2.2/10–12	béşinç énç tép qut qolu küsüş öritü teginürmn üç yavlaġ yoltaqı tınlġları	açıġ	emgeklerintin oz ozzunlar qutulsunlar :

anta ötrü özüti ozakı özke emgentükin iglemekin ölmekin kop yėrde

açıg

emgek körtükin yme irinç kişi oglı k(e)ntü körmiş ötekin emgekin atayurlar

… k bölük-inte [ül]güsiz sansız yüz miŋ tümen tınl(ı)ġ-lar uġuş-ı üküş telim

açıġ

tarḳa emgek-ig teginür-te öyü saḳınu ḳonşi im bodistv-ıġ birök adasar öŋi …

“açıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).