İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

adırt- fiil

9 geçiş 7 biçim 5 eser UKBTTAbhShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Ayırmak, ayırt etmek: “ḳaralı örüŋli aḍırttı” karayı ve akı ayırdı; “körüp adırtıp” görüp ayırt edip. Tanıklar: ShoRKB
  2. (Birini canından, sevdiğinden) ayırmak, yoksun bırakmak: “adınaġunuŋ ėsig özlerinte adırtım erser” başkalarını canlarından ayırdımsa; “amraḳınta adırtım erser” sevdiğinden ayırdımsa.
  3. “yol adırtmaḳ” yolu ayırt etmek, göstermek: “yol adırtmaḳınta ḳorḳınçsız” (doğru) yolu ayırt edip göstermekte korkusuz. Tanıklar: Abh

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): adırt- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (7):

U Uigurica I-IV

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. II, Y., 48-21–38 … ġı sançıp yti ḳılınçın bıçıp y-a ḳurup oḳ adıp adınaġu-nuŋ ėsig öz-lerinte adırtım erser .. irinç yrlġ yazuḳsuz kişi-ler-niŋ oġlın ḳızın bulġadım erser amraḳ …
U II, T. II, Y., 48-21–38 … r .. irinç yrlġ yazuḳsuz kişi-ler-niŋ oġlın ḳızın bulġadım erser amraḳınta adırtm .. erser tözün yavaş edgü köŋülüg tınlġ-larıġ küŋ ḳul ḳılıp uçuz yinik tut …
U II, T. II Y 42.-5–17 … lup irinç yrlġ tınlġlaraġ yarlıġançsız kö . . . . . [ŋülte] ėsig özlerinte adırtım . . . . . . dim ölürdüm erser emti anı barça bilinür-mn ökünür-mn yazuḳumt …
U II, T. II Y 42.-38–57 … suvri söŋün sançıp yėti ḫılıçın bıçıp ya ḳurup oġ atıp atnaġu ėsig özinte atırtım irinç yarlġ yazuḳ--suz tınlıġ-laraġ oġlın ḳızın bolulġatım (bulġatım) amra …

KB Kutadgu Bilig

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 2080 ḳara ḳul ḳarası bolur beg örüŋ / ḳaralı örüŋli aḍırttı körüŋ
KB 2788 ewin teg yarır bu yiti ḳat köküg / aḍırttı seçim teg yir erse ḳaşı

TT TT I-X

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T III D 25925. 26020.-100 . . . / tasıı ḳılıp [.] özüg yadıġ atırtıŋiz .

Abh Abhidharma (Shogaito)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 1540–1541 … ġ tėmek-te ülatı-lar erür tıdıġ yol-uġ nomlamaḳ-ta ḳorḳınçsız又yme erür yol adırtmaḳ-ın-ta ḳorḳınçsız yme/tėr.

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 6.1.2.2/23–24 … lemek-lig emge[k-lig]// /// özirkenip 决 odġuraqlanmaġuluq ol 當 | | | körüp adı[rtıp]/// -synk’ tegi sevgülük taplaġu-luq ermez :

Aynı gövdeden maddeler

“adırt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).