Derlem sözlüğü · madde
at- fiil
Tanım
- Atmak, fırlatmak: “anı kirü arḳalarında attılar” onu arkalarına attılar; “sizlerde almış aġu hormuzta teŋrike atġay men” sizden aldığım zehri Hormuzta tanrıya atacağım; “erni otḳa yüzin atġuçı til ol” insanı yüzüstü ateşe atan dildir. Tanıklar: ManAH
- (Ok) atmak: “atsa ajun uġrap oḳ” dünya nişan alıp ok atsa; “ḳaraŋġuta atmış oḳ” karanlıkta atılmış ok; “atġalır oḳnı” oku atmak için. Tanıklar: ShoRDLT2
- “taŋ at-” tan ağarmak: “taŋ ata yortalım” tan ağarırken yola çıkalım. Tanıklar: DLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): at- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (18):
Bağlamlar
Bütün geçişler (45) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/28a1 | … berk bıçıġını bėrildiler bitig belgürtür ök anı boḍunḳa kizlemezler ök anı | attılar | anı kirü arḳalarında satġın aldılar aŋa az bahanı nėme yawuz ol kim satġın … |
| Ku. T. 28/72b3 | 17 öldürmediŋiz olarnı ançası bar taŋrı öldürdi olarnı sen | atmadıŋ | ançada attıŋ sen ançası bar taŋrı attı sınayur üçün müʾminlerni andın sına … |
| Ku. T. 31/41a3 | 20 | attı | anı ançada ol yılan boldı yügrügli |
| Ku. T. 31/55a3 | 69 | atġıl | ol kim seniŋ saġ elgiŋde turur siŋürsün anı kim ḳıldılar bütünlükin anı ki … |
| Ku. T. 32/21b1 | 31 kim | atġıl | tayaḳıŋnı ḳaçan kördi erse anı ırġanur ançaḳlı yılan teg ewrüldi ḳaḍra yan … |
KB Kutadgu Bilig
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 985 | yaya söz biligsiz tilindin çıḳar / biligsiz kişig bilge yılḳı | atar | |
| KB 2635 | çögenke keḍ erse | atar | erse oḳ / yime ḳuşçı awçı ajunda ozuḳ |
| KB 4821 | tiriglik bulup er yawa ḳılsa öḍ / özin otḳa | attı | uş ol yılḳı uḍ |
| KB 5156 | atar | öldi erse ḳalı ne öḍün / saŋa ayduḳı ol oġul kör oḍun | |
| KB 5633 | tiriglik küçi bardı mindin kitip / tayaḳ tuttı elgim bu tirgin | atıp |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 160 | Ögreyüki mundaġ oḳ / Munda aḍın tıldaġ oḳ / | Atsa | ajun uġrap oḳ / Taġlar başı kertilür |
| DLT I, 237 | … arıġ alḳışur / Küç bir ḳılıp arḳaşur / Bir bir üze alḳaşur / Eḍgermeḍip oḳ | atar | |
| DLT II, 20 | Atġalır | oḳnı azaḳ / Tegmedi bu saw uşaḳ | |
| DLT III, 374 | Mende bulnur sewinç otı ḳaḍġu | atar | / Ḳarşı körüp saġdıç anı uçmaḳ atar |
| DLT III, 106 | Atsa | oḳın kezgerip kim toranı yıġdaçı / Taġıġ atıp uġrasa özi ḳuyı yırtılur |
U Uigurica I-IV
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y. 52,1- III 21-13–16 | … [ġ] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . -n psakin brḫmadati ėligig | atdı | |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … azu yme suu suulep yarıḳ kedip yaġı sançıp yti ḳılınçın bıçıp y-a ḳurup oḳ | adıp | adınaġu-nuŋ ėsig öz-lerinte adırtım erser .. irinç yrlġ yazuḳsuz kişi-ler- … |
| U II, T. II Y 42.-38–57 | … u suu suulep yarıġ ketip suvri söŋün sançıp yėti ḫılıçın bıçıp ya ḳurup oġ | atıp | atnaġu ėsig özinte atırtım irinç yarlġ yazuḳ--suz tınlıġ-laraġ oġlın ḳızın … |
Man Manichaica I-III
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T I - 57–59 | sizlerde almış agu hormuzta t(e)ŋrike | atgay | m[(e)n] hormuzta t(e)ŋrig bu tėdi |
| T I - 60 | atmış | agusı öz başıŋa tegdi |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.1.-159 | … şiŋ tıdıġ-lıġ [.] kiçig oġlan 23. T II Y 36.11. bėş elig. / y-a ḳurup oḳ | atḳalır | . yalıŋ ḳılıç tutup oḳ üzkelir . tıt sögüt budıḳı miŋ türlügin titriyür . … |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 157–160 | … iŋni kel az ḳıl sözüŋ küḍezilse bu til küḍezlür özüŋ rėsul erni otḳa yüzin | atġuçı | til ol tidi yıġ til yul ottın yüzüŋ |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 8.3 /95–96 | neçe-te yme öriḍmiş 心 -lerindin yanar-lar ınça ḳaltı ḳaraŋġu-ta | atmış | oḳ 一 -te tapışp birer-te yene tapışmamış teg :: |