İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

belgüsüz sıfat

Tanım

  1. Belirsiz, bilinmez; görünmez: “bu tüş teg tiriglik keçer belgüsüz” bu hayat rüya gibi belirsizce geçer; “ḳança barır belgüsüz” nereye gittiği belirsiz; “belgüsüz agzın örtdi” ağzını görünmez şekilde örttü; “belgüsüzin ya‘ni ġaybın” görmeden, yani gayben. Tanıklar: MaitKuTKBDLT
  2. “belgüsüz ḳıl-” silmek, yok etmek: “taŋrı batılnı belgüsüz ḳılur” Tanrı batılı siler.
  3. (Abhidharma) belirtisiz (nitelik taşımayan): “belgüsüz dyanlar” belirtisiz meditasyonlar. Tanıklar: Abh

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): belgüsüz — yalın hâliyle 17 kez

Çekimli biçimler (3):

KB Kutadgu Bilig

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 1396 bu tüş teg tiriglik keçer belgüsüz / kerek beg kerek ḳul barır kelgüsüz
KB 1532 ara bir ıçar kör yorır belgüsüz / ara köz körürde bolur belgüsüz
KB 3630 keçürmiş tiriglik barır kelgüsüz / neçe ol bu ḳalmış yime belgüsüz
KB 4831 usanma tiriglik barır belgüsüz / keçer uş bu öḍ kün yana yanġusuz
KB 6036 anıŋda basa kökke uçtum teŋip / özüm belgüsüz boldı örlep siŋip

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 31/24a2–3 61 Turġu uştmahlar ol kim vaʿde ḳıldı taŋrı ḳullarıŋa belgüsüzin yaʿni ġaybın ol taŋrı erür anıŋ vaʿdesi kelinmiş
Ku. T. 33/36a2 … ėyür anıŋ tayaḳını ḳaçan tüşti erse bildile periler kim eger bildiler erse belgüsüz dereŋ ḳılmaġaytılar ḫ˅arlaġlı ḳın içinde
Ku. T. 33/62a3 53 bütünlükin tandılar aŋar munda burun atarlar belgüsüz ıraḳ yerdin
Ku. T. 36/18a3 … lar: ḳoştı taŋrı üze yalġannı eger tilese taŋrı mühr urur seniŋ köŋlüŋ üze belgüsüz ḳılur taŋrı batılnı çın ḳılur çınlıḳ / rastlıḳnı sözlerini ol bilgen köŋül …

Abh Abhidharma (Shogaito)

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 2452 belgüsüz-te belgüsüz dyan-lar.
Abh.Sho. 2452 belgüsüz-te belgüsüz dyan-lar.
Abh.Sho. 4105 bu yörüg tıldaġ-ında anın bulmış ol belgü-süz tėgüçi adıġ.

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.058.16–17 taş kapaġın--ta oy kazıp tolu ört yalın koz kodup belgüsüz agzın örtdi / - ...

Sek Sekiz Yükmek

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.460–461 (Ia) kirdiler ol kim körksüz tuyuġsuz blgüsüz tip titir neŋ bulġusı

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT I, 354 Aġdı bulıt kükreyü / Yaġmur tolı sekriyü / Ḳalıḳ anı ügriyü / Ḳança barır belgüsüz

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 7.2 /89–107 … 者 ḳayu tigirtsiz erser [///] 有相 b(e)lgülüg erür 无諍是无相 tigits[iz erser erür belgüsüz 是所] 有 erür ança-ḳy-a-lıġ 无所有 ança-ḳy-a-l[ıġsız ///] 空於貧 ḳuruġ üz-e öz-ke t …

Aynı gövdeden maddeler

“belgüsüz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).