Derlem sözlüğü · madde
buşı isim
Tanım
- (Budist ve Maniheist metinlerde) sadaka, bağış, cömertlik (dāna): “nom buşı bėrür erti” öğreti armağanı veriyordu; “buyanlıg itip buşı bėrser” sevap işleyip sadaka verirse; “buşı paramid” cömertlik erdemi; “ḳorḳunçsuz buşı bėrgey” korkusuzluk armağanı verecek; “dintarka buşi bėreŋ” rahibe sadaka verin; “bu buşışın alıŋ” bu bağışı alın. Tanıklar: KİPMait2AbhMan
- (KB) öfke; öfkeli: “buşı bolsa yalŋuḳ biligsiz bolur” insan öfkelenirse bilgisizleşir; “iwek ḳurġu ḳılḳı ḳılınçı buşı” aceleci, … öfkeli huylu. Tanıklar: KB2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): buşı — yalın hâliyle 59 kez
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (69) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.010.02–04 | tözün maytrı bodis(a)v(a)t nom | buşı | bėrür erti.. amtı ol antag kutlug yaġışlıg törü alkıntı.. |
| Mai.Tek.010.30–36 | anı alku tözün maytrı birle soḳuşup ezrua teŋri yėrinte tugmaḳ küsüşin | buşı | bėrgeli saḳınçın ıḳi yigirmi yıl tüni küni üz(lünçsüz) paşantaḳ atlıg yaġı … |
| Mai.Tek.052.41–47 | kim kayu amtı şaḳimun burkan şazanınta bay bayaġutlar saŋram itip | buşı | bėrser.. eskirmiş v(i)rhar saŋramig sapsar buşı bėrser.. v(i)rhar saŋram-- … |
| Mai.Tek.054.22–24 | konuḳluḳ ev bark | buşı | bėrser.. üstün teŋri yėrinte altın yalaŋuḳ et-özinte ulatı nırvanlıg orun … |
| Mai.Tek.079.41–45 | buşı | bėrser çhşpt ... dyan saḳınçka olursar ... -lüg ogrın edügü tür--(lüg) ... … |
KB Kutadgu Bilig
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 334 | buşı | bolsa yalŋuḳ biligsiz bolur / ḳalı öwke kelse uḳuşsuz ḳılur | |
| KB 850 | buşı | erse işte yime öwkelig / yawa erse borçı ya ḳıyġan elig | |
| KB 1414 | buşı bolma işte sen öwke yıġın / | buşı | bolsa begler buzar beglikin |
| KB 2089 | boḍı ḳısġa yunçıġ ḳılınçı | buşı | / buşı ḳayda bolsa tütüşke başı |
| KB 4292 | buşı | birle bolma yime keḍ yaḳın / ḳalı buşsa buzġay yaḳınlıḳ ḫaḳın ḳal |
Abh Abhidharma (Shogaito)
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 456 | buşı | paramid çḫşapt paramid dyan paramid bular üçegü bolur buyan-lıġ yėvig tizi … | |
| Abh.Sho. 1046–1058 | … lı umaġu-sın neçe bilser-ler yme nudaġ uzadı ḳayu bışrunmış-ın buyan evrip | buşı | berür-ler tınlġ-lar-ḳa neçe evrip buşı bėrser-ler yme adın-lar-ḳa öz et’öz … |
| Abh.Sho. 1046–1058 | … evrip buşı bėrser-ler yme adın-lar-ḳa öz et’öz-ler-i yene bulur-lar evrip | buşı | bėrmiş-niŋ buyan-ın又 將此廻施之福yene uduzup bu evrip buşı bėrmiş-niŋ buyan-ın u … |
| Abh.Sho. 1067–1076 | 所修福慧施郡生ḳayu bışrunmış buyan-ın bilge bilig-in | buşı | bėrür-ler tınlġ-lar-ḳa : evrip buşı bėrmiş -niŋ buyan-ı üz-e <yėdgürür>-le … |
| Abh.Sho. 1067–1076 | … uyan-ı üz-e <yėdgürür>-ler öz asıġ-ın : kentü öz-ler-i-niŋ bışrunmış evrip | buşı | bėrmiş iki türlüg buyan-lar-nıŋ tüş-in : yene iş -ledür-ler asıġ-lıġ meŋi- … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 7.2 /151 | Buşı | bêrip ustün-] ki buyan-lıġ tarıġ-lıġ-larḳa :: | |
| Sho.Rosia 7.2 /158 | ] uz-aḍı | buşı-ta | yorıdaçı erenler :: |
| Sho.Rosia 7.2 /159 | ögretinü yorıp] üküş telim | buşı-ta | :: |
| Sho.Rosia 7.2 /296 | 以比象] 施人 bo yaŋaġ | buşı | bêrser yme kişi-lerke :: |
| Sho.Rosia 7.2 /305 | 宜布[施福事 ///] | buşı | bêrmek-lig buyan-lıġ işig :: |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 52 | ol bodisvt sizlerke ḳorḳunçsuz | buşı | bėrgey |
| KİP 152–153 | … ınlıġlar ayayu aġırlayu tapınu udunu atayu tutmış kergek alḳuḳa ḳorḳunçsuz | buşı | bėrgüçi tėtir |
| KİP 160–161 | tözünüm biziŋe yarlıḳançuçı köŋül turġuruŋ bu | buşımıznı | alıp asıġ tusu ḳılıŋ tėp ötünti |
| KİP 163–165 | … bodisvt ulatı teŋrili kişili ḳalın ḳuvraġḳa yarlıḳançuçı köŋül turġuruŋ bu | busışın | alıŋ asıġ tusu ḳılu bėriŋ |
| KİP 166–167 | tėp yarlıḳasar . . ötrü ḳuanşi im pusar ol | buşı | bėrmiş erdnilig küntegüg alıp ėki ülüş ḳıltı bir ülüşin erüş erdni burḳanḳ … |
Man Manichaica I-III
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| TM 282-381 | … a [k(a)mag temireg k(e)ntü yançar t(a)kı inçe] k(a)ltı erser edgü kılınçıg | buşi | küç-ün kılzun |
| T II D 173b2-384–388 | yme m(e)şiha burhan kėrtgünyük | buşi | bėrigli özütin tilegli kişilerig k(e)ntünüŋ edgü öglisiŋe edgü ögli tėp at … |
| T II D 173b2-401–408 | ol eşmer yek sanlag agıg bar(ı)mag ataŋ anıg muŋlug dintarka | buşi | bėreŋ açın(ı)ŋ agrın(ı)ŋ yme tolturuŋ ol m(e)ŋülüg bar(ı)mlık agılıkıŋ(ı)z … |
Sek Sekiz Yükmek
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.4 (IIc) | bolmaz tınlġlar üküş tŋrim | buşı | birgeli aḳı tınlġlar az |
| Jut.Sek.T-1.134–135 (Ib) | busı | ulatı altı paramitḳa ḳatġlanur erti ançulayu ḳataġlanıp burḫan yolın |
Aynı gövdeden maddeler
“buşı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).