İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ekin isim

14 geçiş 4 biçim 8 eser BKKuTKTMaitOŞUUKB Anlam haritasında göster

Tanım

  1. İki, ikisi; hep “ekin ara” ikisi arasında (Orhon yazıtlarında): “kök teŋri asra yaġız yėr ḳılıntuḳda ekin ara kişi oglı ḳılınmış” üstte mavi gök, altta yağız yer yaratıldığında ikisi arasında insanoğlu yaratılmış; “ėkin ara At(ı)g yaġı bolmiş” ikisi arasında Atıg(lar) düşman olmuş. Tanıklar: O2KTBK2ŞUMait
  2. Ekin, ekilmiş ürün (Kur’an çevirisinde): “çıḳarur anıŋ birle ekinni türlüg türlüg” onunla türlü türlü ekin çıkarır. Tanıklar: KuT

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ekin — yalın hâliyle 40 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ekin 37 (EÇS, BK, KT, ŞU) · ėkin 3 (O, U, Mait)

Çekimli biçimler (2):

BK Bilge Kagan Yazıtı

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK D 1–2 … […………………….]d(i)m : üze : kök t(e)ŋri (a)s[ra y(a)g(ı)z y(ė)r kıl(ı)ntuḳda (e)kin (a)ra kişi oġlı ḳıl(ı)nm(ı)ş]
BK D 4 (e)kin (a)ra : idi oḳs(u)z : kök türük : iti (a)nça : ol(u)rur (e)rm(i)ş : bilge …
BK D 32 (e)kin sü / (e)bde : (e)rti :

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 34/91a3 … dürdi kökdin suwnı kigürdi anı yullarḳa yer içinde yana çıḳarur anıŋ birle ekinni türlüg türlüg anıŋ guneleri yana ḳurur körgey sen anı sarġarmış yana ḳılur …
Ku. T. 36/81a1 26 ekinler aḍaḳın turuġlı orunlar uluġ
Ku. T. 37/48a2 … leri içre secde eseridin ol meselleri tevrit içinde sıfatları incil içinde ekin teg çıḳardı yapraḳını küçlüg ḳıldı anı yoġun boldı köni turdı öz butası üz …

KT Kül Tigin Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT D 1 … g t[iġ(ı)n] üze kök : t(e)ŋri: (a)sra : y(a)ġ(ı)z : y(ė)r : ḳıl(ı)ntuḳda : (e)kin (a)ra : kişi oglı : kėl(ı)nm(ı)ş :
KT D 3 (e)kin (a)ra : idi oḳs(u)z : köök : türük : <iti> : (a)nça : ol(u)rur (e)rm(i)ş : …

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.089.20–30 … ėr(inte) ... kodı yėrtinçüke ... katun karnınta (on ay) olurdı purohit ... (ekin) türkin kodup arıg sım(tag) ... amtı ol tükel bilge maytr(ı burkan) bizni t …
2a-21 … köŋüli turur . . ḳaltı ] bir oḫşa-[ġu biliglig işilerniŋ amraḳ oġul]ḳıasın ėkin ara ḳuçup sewer amrayur erser . . antada taḳı yėgrek ayaġḳa tegimlig maitr …

O Ongin Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
O 9 buzḳunça kelir ertimiz ėkin ara At(ı)g yaġı bolmiş “Tegmeçi men!” tėyin saḳıntım Tegri Bilge ḳaġanḳa [ …

ŞU Şine Usu Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
ŞU K 2 ö[tüke]n [ėli] tegres ili ekin ar[a] o[lu]rmış subı seleŋe ermiş anta ėli (...) [er]miş barmış (...)

U Uigurica I-IV

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. III M. 207.-38–42 … a anın bu darnı-nıŋ küçi küsüni üze bodimant nomluġ orun-ġa tegginçe munuŋ ėkin arasınta arıġ toḳum aj--un-uġ bulmaġ-ı tapmaġ-ı bolur

KB Kutadgu Bilig

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 5249 yorı eḍgülük ḳıl ekin eḍgülük / saŋa eḍgü bolġay açu meŋülük

Aynı gövdeden maddeler

“ekin” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).