Tanım
- Geçmek, aşmak (öteye geçmek, üstün gelmek); hep “aş-” ile: “nedegin bilgeli bolur erdmişin aşmışın ḳamaġ tüzünlerte” bütün soylulardan geçtiğini, aştığını nasıl bilmek mümkün olur; “öz-in ök erdgeli sansartın” kendisi sansaradan geçmek için; “uzanmaḳ üze erḍer aşar” çabayla geçer, aşar; “oronlarıġ tuşlarıġ barça erḍip aşıp” bütün yerleri, bölgeleri geçip aşıp. Tanıklar: Abh2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erd- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- erder 5 (Abh) · erḍer 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (20) →Abh Abhidharma (Shogaito)
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 123–127 | … er tudtaçı söz-ledeçi bışrunu yorıdaçı bolsar-lar ödrü uyur(-lar) öz-in ök | erdgeli | sansar-tın kėŋürü aşıġ ḳılġalı tınlġ-lar-ḳa tėp問birök söz-leser bu yörügüg … |
| Abh.Sho. 407–413 | … ėdi erti munuŋ bar ḳayu yörügi tėp答et’öz-i-niŋ yėg ayaġuluḳ bolmaḳ-ı erser | erdmek | aşmaḳ erür ḳamaġ tüz-ün-ler-te yme ök umaḳ erür alḳu-ḳa umunġuluḳ tayanġul … |
| Abh.Sho. 682 | bu iki bilmemek-ler-te | erdmiş | öd -ki-si erde tüketdi yene ikileyü turmaz. |
| Abh.Sho. 1023–1025 | … üz-e ögüp adı ködrülmiş-niŋ iki türlüg öz -ke asıġ ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-in | erdmiş | üçün anın adamış ol tükedmiş boldı tėp自利者öz-ke asıġ ḳılmaḳ tėptėmiş-i erse … |
| Abh.Sho. 3627–3628 | ol umamaḳ-ı-nıŋ uġrında adḳanġalı | erdmiş | ödki adḳanġu-larıġ basudçı-sı egsük üçün bululur bilmetin öçmek tėp. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 7.2 /60–87 | … udu aḍḳanıp tutup 欲 uġrayu ḳatıġlanur tavranu[r al altaġ uzan-] maḳ üz-e ’ | erḍer | aşar 精勤勇猛堪能 ḳatıġ-lanma[ḳ tavranmaḳ ///] bolur 諸身心法 alḳu et’öz-teki köŋül- … |
| Sho.Rosia 8.3 /27 | oron/-larıġ tuş-larıġ barça | erḍip | aşıp. |
Aynı gövdeden maddeler
“erd” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).