Derlem sözlüğü · madde
erig isim
Tanım
- Öğüt; hep “öt erig”: “üküş eḍgü yarlıġ tümen öt erig” pek çok iyi buyruk, binlerce öğüt; “teginmek öt erig tıltaġınta” öğütle eğitme sebebiyle. Tanıklar: ShoR2KB2
- (Abhidharma çevirisinde) uygun zaman, fırsat; “öd erig”: “ḳayu sözlemiş nomluġ ödi erigi yėg adruḳ bolmaduḳ” söylenmiş öğretinin zamanı, fırsatı üstün olmadı; “öd erig bėrip ödleteçi” zaman fırsat verip vakit tayin eden. Tanıklar: Abh3
- (Budist metinlerde) eğilim (?): “töz yıltız kılınç eriglerin utġuratı körür erti” kök, eylem ve eğilimlerini kesin olarak görürdü. Tanıklar: Mait
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
KB ve yazıtlardaki “erig” biçiminin çoğu er ‘adam’ adının belirtme durumudur (“iki erig sançdı”, “sınadı erig”).
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: orta. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erig — yalın hâliyle 67 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (81) →KB Kutadgu Bilig
44 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 593 | eşitti bu söz kör sewindi ilig / tilek teg bululdı sınadı | erig | |
| KB 2284 | yüreksiz kişiler çerig artatur / çerig artasa er | erig | artatur |
| KB 2617 | taḳı yaḳşı aymış bilig birgüçi / közi suḳḳa öt saw | erig | birgüçi |
| KB 4591 | üküş kördüm ilde beḍümiş | erig | / bulun ḳıldı boġzi töşendi yirig |
| KB 5212 | neçe kür kögüzlüg küwenür | erig | / ölüm yirke kömdi eşüdi yirig |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.004.13–14 | kutrultaçı tınlıglarnıŋ köŋül kögüz töz yıltız kılınç | erig--lerin | utġuratı körür erti.. |
| Mai.Tek.004.26–29 | … nç) ... biligsiz muyata / / / küvenç (ters kö)rüm kögüzlüg tınlıg(lar) ... | erigin | b(arıġın) ... (utġuraḳ) |
| Mai.Tek.088.25–37 | ölüŋler katag / / / ... ... - / r öt | eriginte | ... ... ölümlüg ... - / / ler kamış alaçuḳ ... / sıra kılıŋlar (üdte) erig … |
| Mai.Tek.103.27–36 | neçe bu altı kat taŋri yėrinte | erigme | teŋriler ... teŋri katunları tünin künin teŋri meŋi--siŋe esürüp yoḳsuz üd … |
| 5. Blatt fehlt | … … -urlar … … … külçire … … … tapa k- … … muna bu- … … yimişlik- te titsida | erigme | tirilip yıġ[ılıp] tŋri m[eŋisin] meŋileyürler .. meniŋ yana aġlaḳ-ta aġlaḳ … |
BK Bilge Kagan Yazıtı
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 2 | (a)lp ş(a)lçı : (a)kin : bin(i)p : opl(a)yu : t(e)gdi : (e)ki | (e)r(i)g | : udş(u)ru : s(a)nçdı : |
| BK K 5 | kül tėgin : (a)zm(a)n (a)ḳ(ı)g : bin(i)p : opl(a)yu t(e)gdi : (a)ltı | (e)r(i)g | : s(a)nçdı : sü [t](e)gişinte : yėt(i)nç (e)r(i)g : kıl(ı)çl(a)dı : |
| BK K 5 | … pl(a)yu t(e)gdi : (a)ltı (e)r(i)g : s(a)nçdı : sü [t](e)gişinte : yėt(i)nç | (e)r(i)g | : kıl(ı)çl(a)dı : |
| BK K 5 | kül tėgin : (a)z y(a)g(ı)zin : bin(i)p : opl(a)yu : t(e)g(i)p : bir | (e)r(i)g | : s(a)nçdı: |
| BK K 6 | toḳuz | (e)r(i)g | (e)g(i)re : toḳıdı : (e)d(i)z : bod(u)n : (a)nta ölti : |
Abh Abhidharma (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 238–239 | ḳayu söz -lemiş nomluġ ödi | erigi | yėg adruḳ bolmaduḳ erür tėp. ödrü turġurġay-lar erti yeniklemek uçuz-lamaḳ … |
| Abh.Sho. 350–353 | barıp anıŋ köni nomluġ ödiŋe | erigiŋe | inçip bışrunu yorımış üçün anın ol öz baḫşı tėp問 aŋbaşlayu ınanmaḳ üz-e aġ … |
| Abh.Sho. 1305–1306 | çınkėrtü tedrü-süz öd | erig | bėrip ödleteçi erigledeçi üçün又öd ḳındaçı-lar-ıġ erigledeçi üçün yme/tėr又ö … |
| Abh.Sho. 1371–1372 | çınınça kėrdü-sinçe könisinçe oŋaru-sınça öd | erig | bėrip ödleteçi erigledeçi üçün adamış ol çınkėrtü töz-lüg baḫşı tėp. |
| Abh.Sho. 1488–1489 | … uġuş -nuŋ baḫşı-sı bolmaḳ erser çınınça kėrdüsinçe könisinçe oŋarusınça öd | erig | bėrip ödlenteçi erigledeçi üçün. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/22–23 | alınıp : teginmek öt | erig | tıltaġ-ınta baḫşı [tıltaġınta inçip] alınıp teginmek tép yörüg ol : |
| Sho.Rosia 1.3/29–30 | … ı-tın ermes[er] yme inçip qınmış qartıġlanmış üd-te y[me baḫşı]-tın öt-tin | erig-ti[n] | ök bolur |
| Sho.Rosia 7.2 /179 | toyın yapşınsar ötke | erig- ] | tınlıġlar /// :: |
| Sho.Rosia 8.3 /198–200 | bo üdte {艹+廾} -lar (ḳamaġ) burḫan-lardın 七 törlüg üd-ke | erig-ke | tegir-ler bo üḍ-ke erig-ke tegmegü-çe erser ötrü ol {艹+廾} -lar 无生 nom tapl … |
| Sho.Rosia 8.3 /198–200 | … {艹+廾} -lar (ḳamaġ) burḫan-lardın 七 törlüg üd-ke erig-ke tegir-ler bo üḍ-ke | erig-ke | tegmegü-çe erser ötrü ol {艹+廾} -lar 无生 nom taplaġıŋa teriŋ 入 üz-e ança oḳ … |
KT Kül Tigin Yazıtı
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 13 | y[(a)g]uḳ (e)l : (e)rs(e)r : (a)nç(a) t(a)ḳı : | (e)rig | y(ė)rte : ers(e)r (a)nça : (e)r(i)g y(ė)rte : b(e)ŋgü t(a)ş : toḳıtd(ı)m : … |
| KT G 13 | … ]uḳ (e)l : (e)rs(e)r : (a)nç(a) t(a)ḳı : (e)rig y(ė)rte : ers(e)r (a)nça : | (e)r(i)g | y(ė)rte : b(e)ŋgü t(a)ş : toḳıtd(ı)m : biti(t)d(i)m : |
| KT K 7 | … süsin : kül tėg(i)n : (a)ġ(ı)t(ı)p : toŋra : bir uġ(u)ş : (a)lp(a)ġu : on | (e)r(i)g | : toŋa tėġ(ı)n : yoġınta : (e)ġ(ı)r(i)p öl(ü)rt(ü)m(i)z : |
| KT K 8 | kül tėg(i)n : (a)z y(a)ġ(ı)zin : bin(i)p : t(e)gdi : (e)ki | (e)r(i)g | : s(a)nçdı : b(a)lı(k)a / : b(a)s(ı)kdı : ol sü : (a)nta öl[ti] : |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT II, 53 | Turġan uluġ ışlaḳa / Tirgi urup aşlaḳa / Tumluġ ḳadır ḳışlaḳa / Ḳoḍtı | erig | umduru |
| DLT I, 200 | Emdi udın oḍundı / Kidin telim ökündi / İl bolġalı ikendi / Andaġ | erig | kim utar |
| DLT III, 440 | Oġlum, saŋa ḳodur men erdem ögüt h.umaru / Bilge | erig | bulup sen baḳḳıl anıŋ taparu |
| DLT I, 428 | Bilge | erig | eḍgü tutup sözin işit / Erdemini ögrenipen ışḳa sür-e |
KÇ Küli Çor Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarU Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y. 52,2 - 25 | … 57.⟧ / körkinçe öpke köŋül-in büdiyü ėlgin adaḳın arçuni tongaġ ölürgülüg | erig | barıġ ḳılıp kimavant taġ ḳısılınta kirip bardı |
| U II, T. III M.225.-15-3 | … lıġ-ıġ boz--daçı-ḳa . . . sın suburḳan aras . . . . [ınta] T. III M. 225 | erig | ornaḳ . . . . . . tapladaçı ana-lar ḫuvraġı üze yüküntürülmis-ke .. yükünü … |
Aynı gövdeden maddeler
“erig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).