Derlem sözlüğü · madde
ilin- fiil
Tanım
- Takılmak, (tuzağa) düşmek, tutulmak: “tuymatın tuzaḳḳa ilinmiş” farkına varmadan tuzağa düşmüş; “tuzaḳḳa ilinme” tuzağa düşme; “tuzaḳḳa ilnür elik” geyik tuzağa düşer; “bularnıŋ tilinge ilinme” onların diline takılma. Tanıklar: IBKB2
- Bağlanmak, tutunmak: “maŋa kim ilinse tutar men anı” bana kim tutunursa onu tutarım; “yayıġ ḳutḳa ilnip yaŋılma” gelip geçici kuta bağlanıp yanılma; “ertimlig meŋike ilinmişke” geçici zevke bağlanmış olana; “yėrdinçüteki kişiler ilinmiş amramış teg öz ḳadaşta” dünyadaki insanlar akrabalarına bağlanıp sevdikleri gibi; “tapdu maŋa ilindi” (DLT) hizmetle bana bağlandı. Tanıklar: AbhTTKB2DLT
KB ve AH’deki ilnip, ilnür (ünlü düşmeli) biçimler de bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ilin- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (16) →KB Kutadgu Bilig
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 664 | bu kün men me devlet ḳaraġu sanı / maŋa kim | ilinse | tutar men anı |
| KB 1726 | kümüşke | ilinmegli | yalŋuḳ bütün / tegir çın tükel bu ajunḳa ḳutun |
| KB 4397 | usa eḍgü tutġıl bularnı ḳadaş / bularnıŋ tilinge | ilinme | adaş |
| KB 5115 | özüŋ yük yinitti bu dünya ḳoḍup / | ilindim | men emdi aġır yük yüḍüp |
| KB 6386 | bu kün biz | ilinmiş | tururmız muŋar / küḍezsün bayat bu beladin sıŋar |
TT TT I-X
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T III D 2606-50 | ertimlig meŋike | ilinmişke | [.] eş -siz könii nomuġ nomlatıŋız [.] |
| T III D 2605.-127–129 | ayıġ ḳılınçtın . yafşurmış | ilinmiş | atḳaġ-tın . barḳu yoluġ bilmedin . b///// ertii ylŋuḳ -nuŋ . bar ililig kö … |
IB Irk Bitig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 61 | turnya kuş tüşnėkiŋė konmiş. tuymatın tuz(a)k(k)a | ilinmiş | . / uça umatın olurur tėr. |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 33/54a1–2 | … anurlar biziŋ nişanlarımız içre öŋürtgenler bu ögür ḳın içinde hazır ḳılıp | ilinmişler |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 205 | Tapdu maŋa | ilindi | / Emgek körü ulındı / Ḳılmışınġa ilendi / Tutġun bolup ol ḳatar |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 453–456 | … ḳazalar yorıtġan yaratġan mėlik ḳaza birle sançlur aḍaḳḳa tiken ḳaza birle | ilnür | tuzaḳḳa elik |
Abh Abhidharma (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1185–1196 | … p erür öz -ke asıġ ḳılmaḳ-nıŋ al-ı aldaġ-ı如世間人ḳaltı yėrdinçü-teki kişi-ler | ilinmiş | amramış teg öz ḳa ḳadaş-ta ulatı-lar-ıŋa burḫan -lar ödrü andaġ ermez bar … |
Aynı gövdeden maddeler
“ilin” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).